20:12, 16 Ocak 2018 Salı
Güncelleme: 01:23, 19 Kasım 2012 Pazartesi

  • Paylaş
Çin’in yeni dönem liderleri: Kim kimdir?
Çin’in yeni dönem liderleri: Kim kimdir?

Çin Komünist Partisi Politbüro Daimi Komitesi üyelerinin kısa biyografileri ile muhtemel siyaset vizyonlarına dair dosya haber....

Kadir Temiz / Dünya Bülteni / DÜBAM

Çin’de 18. Komünist Parti Kongresi dün yapılan oturumlarla son buldu. 15 Kasım Perşembe sabahı yapılan ve yabancı basın mensuplarının da katıldığı basın toplantısında Politbüro Daimi Komitesi’ne seçilen yeni liderler tanıtıldı.

ÇKP (Çin Komünist Partisi) genel sekreterliğine seçilen Xi Jinping’in de toplantıda belirttiği gibi bu isimler on yedinci parti kongresinde 25 kişilik politbüro üyeleri arasındaydı. Dolayısı ile kamuoyunun tanıdığı lider figürler olarak yeni dönemde partinin en üst organında görev yapacaklar. Bu yazıda Çin Komünist Partisi Politbüro Daimi Komitesi üyelerinin kısa biyografileri ile muhtemel siyaset vizyonlarına dair görüşlerimizi paylaşacağız. Bir bakıma bu yazı ile Çin siyasetinde kim kimdir sorusuna da cevap vermeye çalışacağız.

Xi Jinping:

1953 doğumlu olan Xi Jinping, 2008 yılından beri devlet başkanı Hu Jintao’nun yardımcılığını yapıyor. 2010 yılında Merkezi Askeri Komisyon’un da başkan yardımcılığına seçilen Xi, bu tarihten itibaren Hu Jintao’nun halefi olarak kamuoyunda tartışılmaya başlandı. Parti’nin hemen hemen bütün kademelerinde görev alan Xi Jinping ilk defa 2007 yılında, on yedinci parti kongresi sonrasında, Politbüro Daimi Komitesi üyeliğine seçilmişti.

Çin’in kuzey eyaletlerinden biri olan Shaanxi’de doğan Xi Jinping kültür devrimi yıllarında uzak köy ve kasabalara gönderilen gençlerden biridir. Dolayısı ile partiye ve ülkenin kalkınmasına olan bağlılığı test edilmiş liderler arasında sayılmaktadır. Çin’in en iyi mühendislik okulu olarak tanınan Pekin’deki Qinghua Üniversitesi’nin kimya mühendisliğinden mezun olan Xi, yine aynı üniversitede hukuk ve sosyal bilimler alanında yüksek lisans eğitimi almıştır.

Xi Jinping’in babası Xi Zhongxun, 80’li yıllarda Deng Xiaoping ile başlayan açılım politikalarının destekçilerinden, politbüro üyeliği ve başbakan yardımcılığı da yapmış olan bir siyasetçidir. Xi Jinping’in daha önce parti sekreterliği ve vali olarak görev yaptığı yerler genellikle Çin’in gelişmiş sahil şehirleridir. Hu Jintao’dan önce devlet başkanlığı yapan Jiang Zemin’in çırağı olarak tanınan Xi Jinping ekonomik kalkınma ve açılım politikalarının devamından yana olan bir liderdir. Dolayısı ile ÇKP genel sekreteri seçilen Xi Jinping Çin için sürekliliğin bir simgesidir.

Li Keqiang:

1955 doğumlu olan Li Keqiang 2008 yılından beri Başbakan Wen Jiabao’nun yardımcılığını yapıyor. 2007 yılında Politbüro Daimi Komitesi üyeliğine seçilen Li aynı zamanda 1997’den beri partinin 25 kişiden oluşan Politbüro üyesi olarak görev yapıyor.

Çin’in doğu bölgesinde bulunan Anhui eyaletinde doğan Li Keqiang, Xi’ye göre daha mütevazi bir siyasi geçmiş ve aile yapısına sahip. Kariyerini genellikle parti kadrolarının üst düzey yöneticiliklerinde geliştiren Li Keqiang, Çin’in sosyal bilimler alanında en iyi okulu olarak bilinen Peking Üniversitesi’nde hukuk eğitimi aldıktan sonra yine aynı üniversitede ekonomi alanında yüksek lisans eğitimi almıştır.

Orta seviye bir ailede yetişen Li Keqiang’ın babası partinin yerel örgütlerinde yönetici olarak çalışmıştır. Yine Anhui eyaletinde doğan devlet başkanı Hu Jintao’nun çırağı olarak bilinen Li Keqiang, Xi Jinping ile beraber adı parti genel sekreterliği ve devlet başkanlığı için geçen liderlerden biriydi. 2013 yılında Wen Jiabao yerine başbakan olarak getirilmesi beklenen Li Keqiang’ın Çin siyasetinde iki numaralı pozisyon olan Ulusal Halk Kongresi (Çin Büyük Millet Meclisi) başkanlığına da getirilmesi düşünülüyor. Wang Qishan’ın yedi kişilik Politbüro Daimi Komitesi’ne seçilmesi farklı senaryoları da gündeme getirebilir. Ancak tanıtım seramonisinde Xi Jinping’in hemen arkasından sahneye çıkması yeni dönemde Başbakan olarak görev yapacağının bir işareti olarak görülüyor.

Wang Qishan:

 1948 doğumlu olan Wang Qishan, Li Keqiang gibi 2008 yılından beri başbakan Wen Jiabao’nun yardımcılığını yapıyor. 2007 yılında yirmi beş kişilik politbüro üyeliğine seçilen Wang, 2002 yılından beri ise ÇKP’nin merkez komite üyeliğini sürdürüyor.

Kuzey eyaletlerinden biri olan Shanxi’de doğan Wang, Xi Jinping gibi kültür devrimi yıllarında tarım kooperatiflerinde çalışmak üzere ülkenin en uzak eyaletlerinden biri olan Yunnan’a gönderilen gençlerden biridir. 1983 yılına kadar parti ile resmi bağı olmayan Wang daha çok akademik kariyerine önem vermiştir. Xian şehrinde bulunan Kuzeybatı Üniversitesi Tarih bölümünden mezun olan Wang, Çin Sosyal Bilimler Akdemisi’nde uzun yıllar araştırmacı olarak çalışmıştır. 90’lı yıllarda başlayan yükselişi kriz yönetimi ve ekonomi-politika konusundaki uzmanlığı sayesinde 2000’li yıllarda politbüro üyeliğine yükselişine kadar devam etmiştir. Yeni dönemde başbakanlık için de adı geçen Wang’ın Çin Ulusal Halk Meclis Başkanı olması da beklentiler arasındadır.

Zhang Dejiang:

1946 doğumlu olan Zhang Dejiang, Wang ve Li gibi 2008 yılından beri başbakan yardımcılığı görevinde bulunuyor. 2002 yılında politbüro üyeliğine seçilen Zhang, geçtiğimiz ay hakkındaki iddialardan dolayı politbüro ve parti üyeliği feshedilen Chongqing parti sekreteri Bo Xilai’ın yerine 2012 yılından beri Chongqing parti sekreterliğini yürütüyor. 1997’den beri ise ÇKP’nin merkez komite üyeliğini sürdürmektedir.

Çin’in kuzeydoğu eyaletlerinden biri olan Liaoning’te doğan Zhang Dejiang Politbüro Daimi Komitesi içinde lisans eğitimini Kuzey Kore’de ekonomi alanında almış ve iyi derecede Korece bilen tek liderdir. 1971 yılında parti üyesi olan Zhang partinin hemen hemen bütün seviyelerinde yöneticilik yapmıştır.

Guangzhou Askeri Bölgesi’nde üst düzey komutanlık yapmış asker bir babanın oğlu olan Zhang ‘ın üst düzey parti yönetimi ile ilk ilişkisi 90’lı yıllarda Jiang Zemin’in Kuzey Kore gezisine dayanmaktadır. Bu geziyi planlayan Zhang daha sonra parti ile ilişkilerini geliştirerek partinin üst organlarında kendisine yer bulmuştur. Zhang’ın parti içinde daha önce aldığı görevlerdeki başarısı nedeni ile gelecek dönemde özel yetkili başbakan yardımcısı olması beklenmekle beraber, Wang veya Li’nin pozisyonlarındaki değişime göre başbakanlık için dahi adı geçmektedir.

Liu Yunshan:

1947 doğumlu olan Liu Yunshan 2002 yılından beri partinin propaganda birimi yöneticisi ve politbüro üyesidir. 1997’den bu yana ise ÇKP merkez komitesi üyeliği yapmaktadır.

Wang Qishan gibi Shanxi eyaletinde doğan Liu, 1971 yılında partiye katılır. Bazı kaynaklara göre Liu’nun İç Moğolistan Özerk Bölgesi’nde doğduğu sadece ailesinin Shanxi eyaletinde bulunduğu iddia ediliyor. Kariyerine kültür devrimi dolayısı ile gönderildiği İç Moğolistan Özerk Bölgesinde öğretmen olarak başlar. 1993 yılında Pekin’de ÇKP’nin propaganda biriminin başkan yardımcılığına getirilene kadar İç Moğolistan Özerk Bölgesi’nde partinin üst düzey organlarında yöneticilik yapar.

Parti’nin en önemli gençlik yapılanması olan Çin Komünist Gençlik Birliği'nin Liu Yunshan’ın kariyerine çok önemli katkısı olur. Hu Jintao gibi bu birliğin önemli üyesi olan Liu bu sebeple Hu ile yakın bir ilişki kurma imkanı bulmuştur. Liu Yunshan’in partinin propaganda biriminin başına getirilmesi planlanıyor.

Zhang Gaoli:

1947 doğumlu olan Zhang Gaoli 2007 yılında politbüro üyeliğine seçilmiş yine aynı tarihten bugüne kadar Çin’in dört özel yönetimli şehrinden biri olan Tianjin parti sekreterliği görevini sürdürmüştür. 2002 yılından bu yana da ÇKP merkez komitesi üyesidir.

Zhang Gaoli, Çin’in ekonomik kalkınmasının kilit bölgelerinden olan Fujian eyaletinde doğmuş ve 1973 yılında partiye katılmıştır. Lisans eğitimini Xiamen Üniversitesi ekonomi bölümünde tamamlayan Zhang, daha sonraki eğitimini ise parti okulunda sürdürmüştür. Kariyerinin ilk yıllarında petrol endüstrisi alanında üretim yapan şirketlerde yöneticilik yapmıştır. 1985 yılında Guangdong Eyaleti Ekonomi Komisyonu’nun başına getirilen Zhang, üç yıl sonra Guangdong vali yardımcılığına getirilmiştir. 2000’li yıllarda ise önce Shandong eyaletinde vali daha sonra ise parti sekreteri olarak görev almıştır.

Zhang Gaoli, Jiang Zemin ve Hu Jintao’nun ilk devlet başkanlığı döneminde başkan yardımcısı olan Zeng Qinghong gibi kariyerinin ilk dönemlerini şirket yöneticiliği yaparak geçirmiştir. Dolayısıyla piyasa ile ilişkileri diğer liderlere göre daha iyi olan Zhang, Jiang Zemin’in çırağı olarak anılmaktadır. Yeni dönemde ise Zhang’ın kalkınma ile ilgili birimlerin başına getirileceği iddia edilmektedir.

Yu Zhengsheng:

 1945 yılında doğan Yu Zhengsheng 2007’den bu yana Şangay parti sekreteri olarak görev yapmaktadır. 2002 yılında politbüro üyeliğine seçilen Yu, 1997 yılında ÇKP merkez komite üyeliğine seçilmiştir.

Çin’in sahil bölgesindeki eyaletlerinden biri olan Zhejiang eyaletinde doğan Yu Zhengsheng, partiye 1964 yılında katılmıştır. Lisans eğitimini roket mühendisliği alanında HarbinTeknoloji Enstitüsü’nde alan Yu, 1982 yılında Elektronik Sanayi Bakanlığına getirilene kadar radyo ve elektronik teknolojileri ile ilgili birçok enstitüde araştırmacı olarak çalışmıştır. Daha sonra Shandong eyaletine bağlı Yantai şehrinin belediye başkanlığı ve parti sekreterliğini yapan Yu Zhengsheng, 1997-2001 yılları arasında İmar bakanı ve bakan yardımcılığı görevlerinde bulunmuştur.

Yu Zhengsheng diğer liderlere göre ilginç bir aile geçmişine sahiptir. Yu’nün dedesinin kardeşi iç savaşta Mao Zedong’a karşı savaşan milliyetçi lider Çan Kayşek’in savunma bakanlığını yapmıştır. Babası Huang Jing ise daha sonra Mao Zedong ile evlenecek olan Jiang Qing’in eski kocasıdır. Babası 50’li yıllarda Tianjin belediye başkanlığı ve parti sekreterliği yapmıştır.

Yu Zhengsheng yaşı sebebi ile Politbüro Daimi Komitesi’ne seçilmesi beklenmeyen liderlerden biriydi. Ayrıca aile geçmişi de onu daimi komite üyesi olma konusunda zorlayacak etkenlerden biriydi. Son anda politbüro daimi komitesine seçilen Yu’nün Deng Xiaoping ve Jiang Zemin’in destekçisi olduğu biliniyor. Bu sebeple de Yu Zhengsheng hakkında ekonomik kalkınma, piyasa yanlısı reformlar ve yasal-idari reformların başlatıcısı olabilecek bir siyasi irade gösterebilir yorumları yapılıyor.

Sonuç olarak Çin’in yeni dönem politbüro daimi komitesine baktığımızda birkaç konu dikkat çekiyor. Öncelikle beklenenin aksine politbüro daimi komite üyelerinin yaş ortalaması oldukça yüksek. Xi Jinping ve Li Keqiang dışındaki liderlerin yaş ortalaması neredeyse 65-67 civarında. Bu da yeni neslin geçiş sürecinin zamana yayılmak istendiğini gösteriyor.

İkinci olarak Jiang Zemin ve Hu Jintao ile özdeşleştirilebilecek parti içinden yetişen liderler ile parti dışından yetişen liderler Çin’i beraberce yönetmeye devam edecekler. Bo Xilai olayındaki gibi geçici uzlaşmalar devletin bekası için sağlansa da uzun vadeli sorunlar hala devam ediyor. Büyük ihtimalle yeni nesil liderler Xi Jinping’in ikinci döneminde daha fazla ön plana çıkacaklar.

Bazı gözlemcilere göre muhafazakâr bir lider tablosu ortaya çıkmış gibi görünse de Çin’deki değişimi uzun vadede gözlemlemek gerekiyor. Bu sebeple beş yıl sonra yapılacak on dokuzuncu parti kongresinde bu kadro muhtemelen yenilenecektir. Dolayısıyla bu kongrede politbüro daimi komitesi ile beraber 25 kişilik politbüro üyelerini de analiz etmek gerekiyor. Çünkü hali hazırda politbüro daimi komitesine seçilen liderlerin hepsi on yedinci kongrede politbüro üyeliği yapan kadronun içinden geldiler.



İlgili Konular Çin
Yasal Uyarı: Yayınlanan yazı ve haberin tüm hakları Dünya Bülteni'ne aittir. Özel izin alınmadan yazı ve haber hiçbir şekilde kullanılamaz. Ancak yazı ve haberin bir kısmı aktif link verilerek alıntılanabilir.

  • Paylaş