Dünya Bülteni Haber Portalı

Dünya Bülteni Haber Portalı Dünya Bülteni Haber Portalı


14:16, 18 Haziran 2018 Pazartesi
17:40, 29 Nisan 2018 Pazar

  • Paylaş
Güney Kafkasya haritası değişebilir
Güney Kafkasya haritası değişebilir

Rusya’nın bölgedeki kalesi konumunda bulunan Ermenistan’da olaylar başkaldırdı ve öteden beri Rusya karşıtlığı ve batı yanlısı açıklamalarıyla öne çıkan Nikol Paşinyan Sarkisyan’ın istifa etmesini sağladı.

İbrahim Ali - Bakü

Son birkaç ay içerisinde eski SSCB ülkelerinin üçünde peş peşe seçimler yapıldı. Çok az kişi Rusya, Azerbaycan ve Ermenistan’da yapılan seçimlerin iktidar değişimi ile sonuçlanabileceğini tahmin edebilirdi. Nitekim seçim sonuçları açıklandığında önceden de tahmin edildiği gibi Putin, Aliyev ve Sarkisyan’ın “zafer kazandığı” ortaya çıkmış oldu.

Ancak tahmin edilemeyen bir gelişme yaşandı. Rusya’nın bölgedeki kalesi konumunda bulunan Ermenistan’da olaylar başkaldırdı ve öteden beri Rusya karşıtlığı ve batı yanlısı açıklamalarıyla öne çıkan Nikol Paşinyan Sarkisyan’ın istifa etmesini sağladı. Her ne kadar halk harekatının lideri Paşinyan’ın başbakanlığı konusu resmiyet kazanmasa da devlet içerisinde yaşanan çatlaklıkların ve ordu tarafından da verilen desteğin sonucunda değişimin büyük bir olasılıkla gerçekleşebileceği söylenebilir.

Paşinyan’ın siyasi geçmişi

Nikol Paşinyan 1975 yılında İcevan’da dünyaya geldi, 1995 yılında İrevan Devlet Üniversitesinin gazetecilik bölümünden mezun oldu. Gazetecilik faaliyetine muhabir olarak başlayan Paşinyan 1998’de “Oragir” gazetesini kurdu ve genel yayın yönetmenliğini yürüttü. 2008’de eski devlet başkanı Petrosyan’ın seçim merkezinin üyesi olarak görev yaptı. 2008 yılının 1-2 Mart tarihlerinde yaşanan seçim sonrası olaylara katıldığı tespit edildi ve hakkında arama emri çıkartıldı. 2009 yılında hükümet yetkililerine teslim oldu. 2010 yılının Ocak ayında 7 yıl hapis cezası ile cezalandırıldı. Mayıs 2011’de “genel af” nedeniyle erkenden tahliye edildi.

2012 ve 2017 seçimlerinde milletvekili seçildi. 2016’da muhalif “Yel” partisine üye oldu. 2017’de İreven belediye başkanlığına aday olmasına rağmen yüzde 21 oyla seçimi kaybetti. 2018 Nisan ayında Serj Sarkisyan’ın başbakan seçilmesine karşı halk harekatını başlattı. Halk harekatının ülkenin geneline yayılması, asker ve içişleri bakanlığı temsilcilerinin de harekata destek vermesinden sonra Sarkisyan istifa etmek zorunda kaldı.

Paşinyan’ın siyasi düşüncesinin merkezinde hiç kuşkusuz Rusya karşıtlığı duruyor. Son olaylara ABD’nin İrevan büyükelçiliğinin de destek verdiği aşikar. Ancak son söylemlerine dikkat edilirse Rusya karşıtlığına dair düşüncelerinin değiştiğini görmek mümkün. Rusya Paşinyan’a inanmıyor ve muhatap olarak görmüyor. Bu konuda haklı sayılabilir. Ermenistan’ın yeni lideri olması durumunda atacağı radikal adımlar Rusya’nın son 200 yıllık stratejisini tehtit edebilir. Hatırlanacağı üzere çar Rusya’sı döneminde bölgeye konuşlandırılmağa başlanan Ermeniler başkent İrevan’da dahi sayısal çoğunluğa ulaşamamıştı.

SSCB’nin ilk yıllarında Azerbaycan Türklerinin İrevan’daki nüfusu resmi kayıtlara göre yüzde 60’ın üzerinde idi. Sovyet Rusya’sının sınırsız desteğini alan Ermeniler önce İrevan ve etraf bölgelerden Azerbaycan Türklerini çıkardı. Sonrasında ise Göyçe ve Zengezur gibi tarihi Azerbaycan topraklarında da Müslüman nüfusun varlığına son verildi. En nihayetinde ise Dağlık Karabağ işgal edilerek son 100 yıl içerisinde Azerbaycan toprakları yüzde 50 oranında küçülmüş Ermenistan sınırları ise aynı oranda büyümüş oldu. Ermenistan’ın var olma sebebinin Rusya olmasına rağmen özellikle eski SSCB ülkeleri içerisinde Gürcistan’da 2003’de yaşanan siyasi gelişmeler de göz önünde tutulduğu zaman Kremlin sarayının bölgesel politikası açısından son 200 yılın en radikal adımının atması ile sonuçlanabilir.

Eski SSCB devletleri Rusya etkisinden kurtulma çabasında

Gürcistan’da 2003 yılının Kasım ayında Eduard Şevardnadze’nin devrilmesi ve Saakaşvili döneminin başlaması ile Güney Kafkasya’da Rusya önemli bir güç kaybı yaşadı. Her ne kadar Abhazya ve Osetya gibi bölgeler Rusya’nın işgali altında bulunsa da Tiflis yönetimi batı yandaşlığından geri adım atmadı. 2004’de eski SSCB’nin Rusya’dan sonra ikinci nükleer güce sahip ülkesi Ukrayna’da da Viktor Yuşenko ve Yuliya Timoşenko ikilisi devrildi. Kremlin sarayının tüm çabalarına rağmen Ukrayna NATO üyeliği konusundaki girişimlerinden geri adım atmadı. Kırım işgal edildi, Donbas’da büyük bir savaş başlatıldı. Ancak buna rağmen Kiev yönetiminin NATO ısrarı hala devam ediyor.

2005’de Kırgızistan’da muhaliflerin hükümete gelmesi sonucunda Rus yanlısı Asker Akayev Moskova’ya kaçmak zorunda kalmıştı. 2010’da devrilen Kurmanbek Bakiyev ise Belorus’a kaçmıştı. 2009’da benzer olaylar Moldova’da da yaşanmış ve ülke tarihinde ilk defa Komunist partisi yönetimi devrilmişti.

Kremlin sarayının muhtemel hamleleri

Rusya Ermenistan’da yaşanan olaylara henüz sert tepki göstermedi. Sarkisyan’ın başarısız olmasına rağmen Kremlin sarayı başbakanlık görevini geçici olarak üstlenen Karen Karapetyan’ı Moskova’ya davet etti. Putin’in Sarkisyan ile gerçekleşen telefon görüşmesinden sonra dışişleri bakanı Edvard Nalbandyan ve başbakan yardımcısı Armen Gevorkyan Moskova’ya gitti. Resmi açıklamalara göre Nalbandyan Rusya dışişleri bakanı Lavrov ile biraraya gelerek Karabağ konusunda görüşmeler yaptı. Armen Gevorkyan’ın da Avrasya Ekonomi Birliğinin toplantısı için Moskova’da bulunduğu açıklandı. Ancak son gelişmeler dikkate alındığında Rusya’nın yaşananlardan endişe duyduğu aşikar.

Burada dikkat çeken husus Paşinya’ın son günlerde Rusya ile “kardeşlik” ve yakınlık vurgusu yapmasına rağmen hala sadece büyükelçilik düzeyinde muhatap alınması. Bölge analistlerinin iddiasına göre Rusya büyükelçiliğinde gerçekleşen görüşme sırasında Kremlin sarayının sert uyarılarını dinlemek zorunda kalan muhalif lider geri adım atmağı düşünmüyor.

1 Mayıs tarihinde Ermenistan meclisinin mutabakata varması durumunda Paşinyan’ın başbakanlığı resmileşmiş olacak. Geçici hükümete başbakanlık yapacak olan Paşinyan bir yıl içerisinde erken seçim yapmak zorunda. Ancak bir yıl gibi kısa bir süre zarfında başarılı olma olasılığı da bulunmamakta. Rusya’nın baskıları da göz önünde tutulduğu zaman hem Paşinyan hem de Ermenistan muhaliflerini zor bir dönemin beklediği aşikar.

Ancak olayların Rusya’nın çıkarlarına ters bir şekilde devam etmesi durumunda ekonomik baskıların yanı sıra askeri seçenek de masaya taşınabilir. Bu durumda sadece Azerbaycan’a “yeşil ışık” yakılması yeterli olabilir.

 



Yasal Uyarı: Yayınlanan yazı ve haberin tüm hakları Dünya Bülteni'ne aittir. Özel izin alınmadan yazı ve haber hiçbir şekilde kullanılamaz. Ancak yazı ve haberin bir kısmı aktif link verilerek alıntılanabilir.

  • Paylaş