Dünya Bülteni Haber Portalı

Dünya Bülteni Haber Portalı Dünya Bülteni Haber Portalı


15:00, 23 Ağustos 2017 Çarşamba
Güncelleme: 17:41, 15 Şubat 2017 Çarşamba

  • Paylaş
12 Ada nasıl kaybedildi?
12 Ada nasıl kaybedildi?

12 Ada ile ilgili kararın verildiği Paris Barış Konferansına aslında Türkiye de resmen davet edilmişti. Ancak İsmet İnönü’nün başkanlığında toplanan hükümet konferansa katılmama yönünde karar aldı

Ömer Aymalı / Tarih Dosyası / Dünya Bülteni

Türkiye’nin Ege kıyılarının hemen çevresinde bulunan 12 Ada yaklaşık 400 yıl boyunca Osmanlı idaresinde kalmıştı. Çoğunlukta gayri müslimlerin yaşadığı adalarda önemli oranda Müslüman nüfus da yaşamaktaydı. 12 Ada ismi ise Osmanlı Devletinin bölgede uyguladığı bir yönetim şeklinden geliyordu. Osmanlı Devletinin bölgede uyguladığı sisteme göre her on hane birer temsilci seçmekteydi ve bu temsilciler kendi aralarından 12 kişilik bir ihtiyar heyeti seçerdi. Bölgedeki adaların önemli derecede büyük adaların sayısı sayıldığında 14 ada küçükleri de dahil edilirse 20’den fazla ada ve adacık bulunmaktadır.

Yüzyıllarca Osmanlı idaresinde kalan 12 adanın kaderi İtalyanların Trablusgarp’ı işgal etmesinin ardından değişti. İtalyanlar Trablusgarp’ın işgalinde başarılı olamayınca Osmanlı Devletini barışa zorlamak kısacası masa başında Trablusgarp’ı almak için Ege denizinde bulunan bu adaları işgal etti. Osmanlı Devleti ise her an başlaması muhtemel Balkan savaşını da dikkate alarak İtalyanlarla antlaşma imzalamak zorunda kaldı ve Trablusgarp’ı İtalya’ya bıraktı. Yapılan antlaşmada dikkat çekici bir madde daha vardı. Osmanlı Devleti İtalyanların 12 Ada’da bir süre daha işgalci olarak kalmasını istedi. Böylece Balkan Savaşı sırasında muhtemel Yunan işgalinin önüne geçilecekti.

Ancak her şey planlandığı gibi gitmedi. I.Dünya savaşının patlak vermesiyle Osmanlı Devleti ile İtalya ayrı ittifak grupları içinde birbiri ile savaşa girdi. 4 yıllık savaşın sonucunda Osmanlı Devleti savaştan mağlup olarak ayrılınca 1923 yılında Lozan antlaşması ile  TBMM bu adaları İtalya’ya bıraktı. Böylece Yunan işgaline karşı geçici olarak İtalya’ya bırakılmış olan bu adalar İtalya’nın egemenliğinde kaldı.

II.Dünya savaşının sonuna kadar İtalya’nın işgalinde kalan 12 Ada’nın durumu savaş sonrasında tekrar gündeme geldi. İtalya II.Dünya savaşını kaybetmişti. 1946 yılında Paris’te yapılan Barış görüşmelerinde 12 Ada’nın İtalya’dan alınarak Yunanistan’a verilmesi gündeme geldi. İtalya’nın savaş sonu şartlarında galip devletlerin bu planını reddetme şansı yoktu. Adaların Yunanistan’a verilmesi yönündeki kararın gerekçesi ise adalarda yaşayan nüfusun çoğunluğunun Rum olmasıydı.

12 Ada ile ilgili kararın verildiği Paris Barış Konferansına aslında Türkiye de resmen davet edilmişti. Ancak İsmet İnönü’nün başkanlığında toplanan hükümet konferansa katılmama yönünde bir karar aldı.İnönü savaşa girmeyen Türkiye'nin savaş sonunda herhangi bir çıkar peşinde koşmayacağını ifade ediyordu. Bu durum 12 Ada ile ilgili alınan kararların tam da Yunanistan’ın istediği şekilde çıkmasına sebep oldu. Halbuki konferansa bir Türk heyeti katılmış olsa idi en azından Ege kıyılarına çok yakın adalardan bazılarının alınma şansı doğabilirdi. Çünkü yalnızca nüfus dengesine göre karar vermek Türkiye’ye karşı bir hukuksuzluktu ve bu durum konferansta dile getirilebilirdi. Türkiye bu konuda hakkını arayabilirdi. Örnek olarak Batı Trakya’daki nüfusun yüzde 80’ine yakın Türk ve Müslüman’dı ancak Lozan antlaşmasında Batı Trakya bölgesi Yunanistan’a bırakılmıştı. Bu da nüfus dengesinin tek başına yeterli bir gerekçe olmadığını göstermekteydi.

Ancak Türkiye’nin konferansa katılmaması bu ihtimalleri en başından ortadan kaldırdı. 10 Şubat 1947’de İtalya Paris Antlaşmasını imzaladı. Bu antlaşmayla 12 Ada silahsızlandırılmak şartıyla Yunanistan’a bırakıldı. 

Türkiye bu kararı beş gün sonra 15 Şubat 1947 tarihinde kabul etti.

KAYNAKLAR

Rifat Uçarol Siyasi Tarih 1789- 2010

Feridun Cemal Erkin, Dışişlerinde 34 Yıl



Yasal Uyarı: Yayınlanan yazı ve haberin tüm hakları Dünya Bülteni'ne aittir. Özel izin alınmadan yazı ve haber hiçbir şekilde kullanılamaz. Ancak yazı ve haberin bir kısmı aktif link verilerek alıntılanabilir.

  • Paylaş

Yorum
kaynağından 12 Ada Meselesi
muallim53
12 Ada nasıl kaybedildi? 12 Ada ile ilgili kararın verildiği Paris Barış Konferansına aslında Türkiye de resmen davet edilmişti. Ancak İsmet İnönü’nün başkanlığında toplanan hükümet konferansa katılmama yönünde karar aldı Ömer Aymalı / Tarih Dosyası / Dünya Bülteni Türkiye’nin Ege kıyılarının hemen çevresinde bulunan 12 Ada yaklaşık 400 yıl boyunca Osmanlı idaresinde kalmıştı. Çoğunlukta gayri müslimlerin yaşadığı adalarda önemli oranda Müslüman nüfus da yaşamaktaydı. 12 Ada ismi ise Osmanlı D
09/02/2017, 21:21
TARİHİ ÖNEMSEMEK ÖNEMSİZLEŞTİ Mİ?
MUSTAFA YAMANOĞLU
1-Çoğumuz uzman olmadığımız konularda ahkam kesmeyi çok severiz. -Bir vatandaşımız acilen bir şeyler yazıvermek için Dünya savaşlarını karıştırmış, bizi İttihatçıların II. Dünya savaşına soktuğunu yazmış. Bu cahillik de olabilir acelecilik de ama sonuçta hoş görülecek bir durum olamaz. 2-İnönü'nün bu kazığı yıllarca örtüldü ama mızrak çuvala sığmıyor. Bir açıdan bakılırsa hainlik olabilir mi? 3-Sevr resmiyet kazanmamış bir dayatmadır. Antlaşma metni olarak imzalanmamıştır. Mondros tamam...
11/01/2017, 23:59
Lozan mı?
Mustafa Kemal
Sözde siz tarihçisiniz değil mi? 1.dünya savaşından sonra 1923 yılında 12 adalar italya egemenliğine bırakıldı diyorsunuz. 1. dünya savaşı 1918 yılında bitti donumuzu bile kaybettik.. Lozan kurtuluş savaşından sonra imzalandı, 1. dünya savaşında kaybettiklerimizi kurtarmaya çalıştık, kurtarabildiğimizi kurtardık.. Serv ve mondros anlaşmalarını görmezden gelip Lozana bok atmaya ne de meraklıymışsınız...
22/11/2016, 11:19
12 ada
ergün alpar
uşi(1912) antlaşmasıyla kaybedilmiş topraklar, şunu diyebilirsiniz cumhuriyet kurulduktan sonra niye istemedik? kimden mussoliniden mi? üstelik hitlerle işbirliği içerisinde? Türkiyenin öyle bir istekte bulunması Almanların bize savaş açması için yeterli olurdu bilmeyenleri öğreteyim tarihin gördüğü en büyük 2 diktatör avrupada afrikada terör estirirken biz 3 neslini svşta eritmiş ülkemzle adaları mı isteyecektik? onu unutun anck kşke 1947 deki anlşmya gidilsymş,en fzla yunnlılarla tekrr svşırdk
16/10/2016, 23:41
Osmanlıyı 2.Dünya savaşına ittihatçılar sokmadı mı
Murat Barlas
Osmanlıyı 2.dünya savaşına ittihatçılar sokmadı mı? Sivastopol'u bombalayıp Osmanlıya sığınan gemileri Ruslara geri verselerdi savaşa girmezdik. Derler ki kaçınılmaz olarak zaten girecektik. Olabildiği kadar direnmeliydik girmemek için. Zaten yakın zamandaki savaşlarla perişan harap ordumuz ve çökmüş bir ekonomimiz vardı savaşa katılmakla ne kazanacağımızı umduk? Rus iç savaşı ve Bolşevik devrimi başlamasaydı Ruslar geri çekilmezdi Allah bilir elimizde toprak filan kalmazdı dogru dürüst.
05/10/2016, 02:24
Siz kandırılmayı iyi bilirsiniz!
İsmet İnönü
Şurada Lozan'a laf atan cümle cahilin oy verdiği sözde dünya lideri kandırıldık, affedin diye ortalıkta dolaşmıyor mu? Siz kurban olun vatanı kurtaran o asil insanlara. Masada onlar yerine şimdinin çakma osmanlı torunları(!) olsaydı Polatlı'ya kadar Yunan'a verir sonra da kandırıldık diye ortalıkta gezerlerdi...
29/09/2016, 23:37