Dünya Bülteni Haber Portalı

Dünya Bülteni Haber Portalı Dünya Bülteni Haber Portalı


10:57, 18 Ocak 2017 Çarşamba
Güncelleme: 08:54, 08 Ocak 2017 Pazar

  • Paylaş
Tarihte bugün: Wilson prensipleri ilan edildi
Tarihte bugün: Wilson prensipleri ilan edildi

Tarihte bugün yaşanan olaylar arasında; Galile’nin ölümü, Wilson Prensiplerinin ilanı, Fidel Castro’nun başkent Havana’ya girmesi var.. (Wilson Prensipleri'nin tam metni)

Tarih Dosyası / Dünya Bülteni

GÜNÜN OLAYI
 
Wilson Prensipleri İlan Edildi (1918)

ABD başkanı Wilson kongrede 8 Ocak 1918’de I.Dünya Savaşı sonunda dünya barışının kurulması için gerekli olduğunu söylediği 14 ilkeyi açıkladı. İlkeler galiplerin mağlup olanlarını ezmesini engelleyecek düzenlemeler içeriyordu. Yenilen devletler için önemli bir güvence oluşturuyordu. Hatta Osmanlı Devleti bile Mondros Ateşkes Antlaşmasını imzalarken bu ilkelere çok güvenmişti. Ancak savaş sonunda bu ilkeler bir çok yöntem bulunarak çiğnendi ve ABD bu duruma fazla müdahil olmadı.

Wilson İlkeleri (Prensipleri) nelerdir?

Wilson ABD Kongresi'nin 8 Ocak 1918'deki ortak oturumunda savaş sonrasında yapılacak barış antlaşmasıyla ilgili görüşlerini 14 maddede topladı. On Dört Madde'nin metni şudur:

  1. Tam bir açıklık içinde varılmış barış anlaşmalarından sonra hiçbir özel uluslararası anlaşmaya gidilmemeli ve diplomatik etkinlik her zaman içtenlikle ve kamuoyunun gözü önünde yürütülmelidir.
  2. Denizlerin uluslararası sözleşmeler gereğince bütünüyle ya da kısmen kapatılabilmesi dışında, savaşta ve barışta karasuları dışındaki bütün denizlerde mutlak seyrüsefer serbestliği sağlanmalıdır.
  3. Barışı onaylayan ve korumak için anlaşan ülkeler arasındaki bütün ekonomik engeller olabildiğince kaldırılmalı ve ticaretin eşitlik temelinde yürütülmesi sağlanmalıdır.
  4. Her ülkede silah gücünün iç güvenliği sağlamaya yetecek en düşük düzeye indirilmesi için yeterli güvenceler karşılıklı olarak verilmelidir.
  5. Sömürgelerin bütün talepleri serbest, açık görüşlü ve tümüyle tarafsız bir yaklaşımla ele alınmalı, bu tür egemenlik sorunlarının çözümünde ilgili halkların çıkarlarıyla egemenliği tartışılan devletin adil taleplerinin eşit ağırlık taşıması ilkesine kesinlikle uyulmalıdır.
  6. Rusya İmparatorluğu'na ait bütün topraklardan yabancı askerler çekilmeli, Rusya'yı ilgilendiren bütün sorunlar, kendi siyasal gelişimini ve ulusal politikalarını bağımsızca belirlemesine olanak verecek biçimde dünyanın öbür uluslarının en uygun ve özgür işbirliğiyle çözülmeli, Rusya'nın kendi belirleyeceği kurumsal yapıyla özgür uluslar topluluğuna içtenlikle kabul edimesi, hatta gereksinim duyabileceği ya da isteyebileceği her türlü yardımın yapılması sağlanmalıdır. Gelecek birkaç ay içinde öbür ulusların Rusya'ya karşı tutumları iyi niyetlerinin, Rusya'nın gereksinimlerinin kendi çıkarlarından farklılığını kavrayıp kavramadıklarının ve bencillikten uzak, akıllı bir yaklaşımla onun sorunlarına yakınlık duyup duymadıklarının kesin göstergesi olacaktır.
  7. Yabancı askerler Belçike'dan çekilmeli ve bu ülke hiçbir kısıtlama olmaksızın bütün öbür özgür ulusların sahip olduğu egemenlik haklarına yeniden kavuşmalıdır. Bunun gerçekleşmesi, ulusların birbirleriyle ilişkilerini düzenlemek amacıyla koydukları kurallara duydukları güvenin yeniden sağlanmasında en önemli rolü oynayacaktır. Bu düzeltme yapılmadan uluslararası hukukun yapısı ve geçerliliği örselenmiş kalacaktır.
  8. Bütün Fransa toprakları özgürlüğüne kavuşmalı ve işgal edilen kesimler geri verilmelidir. 1871'de Alsace-Lorainne  konusunda Fransa'ya Prusya tarafından yapılan ve yaklaşık elli yıldır dünyada istikrarlı bir barışın kurulmasını önleyen haksızlık, herkesin çıkarlarına olan barışın yeniden sağlanabilmesi için düzeltilmelidir.
  9. İtalya'nın sınırları, açıkça belirlenmiş ulusal sınırlar temelinde yeniden çizilmelidir.
  10. Avusturya-Macaristan halklarının uluslar arasındaki yeri korunmalı ve güvence altına alınmalı, bu halklara özerk gelişme olanağı tanınmalıdır.
  11. Yabancı askerler Romanya, Sırbistan ve Karadağ'dan çekilmeli, işgal edilen topraklar geri verilmelidir. Sırbistan'a denize serbest ve güvenli çıkış sağlanmalıdır. Çeşitli Balkan devletleri arasındaki ilişkiler tarihsel bağlılık ve ulusal sınırlar temelinde dostça görüşmeler yoluyla yürütülmelidir. Balkan devletlerinin siyasal ve ekonomik bağımsızlığıyla toprak bütünlüğüne ilişkin uluslararası güvenceler anlaşmada yer almalıdır.
  12. Bugünkü Osmanlı İmparatorluğu'ndaki Türk kesimlerine güvenli bir egemenlik tanınmalı, Türk yönetimindeki öbür uluslara da her türlü kuşkudan uzak yaşam güvenliğiyle özerk gelişmeleri için tam bir özgürlük sağlanmalıdır. Ayrıca Çanakkale Boğazı uluslararası güvencelerle gemilerin özgürce geçişine ve uluslararası ticarete sürekli açık tutulmalıdır.
  13. Polonyalıların yaşadığı tartışmasız olan toprakları içine alacak bağımsız bir Polonya devleti kurulmalı, bu devletin denize serbest ve güvenli çıkışı sağlanmalı, siyasal ve ekonomik bağımsızlığıyla toprak bütünlüğü de uluslararası sözleşmeyle güvence altına alınmalıdır.
  14. Büyük küçük bütün devletlerin siyasal bağımsızlığı ve toprak bütünlüğü konusunda karşılıklı güvence vermek üzere özel sözleşmelerle bütün ulusları içine alan bir birlik oluşturulmalıdır. (Wikipedia)

Fidel Castro Başkent Havana’ya Girdi (1959)

Fidel Castro Küba diktatörü Batista’ya karşı 1956 yılında gerilla harbi başlattı. Fidel Castro gerilla mücadelesinde komünistlerinde kısmen desteğini alarak 8 Ocak 1959’da başarıya ulaştı ve başkent Havana’ya girdi. Batista’nın halka karşı yaptığı baskılar ve zulümler onun başarısını arttıran en önemli etkenlerden biri olmuştur. Fidel Castro’nu hareketinin başlangıçta komünizmle herhangi bir bağlantısı yoktu. Hatta SSCB ile ilişkilerinde oldukça mesafeli davranmıştır.

GÜNÜN ÖNEMLİ OLAYLARI

Ünlü Venedikli Gezgin Marco Polo Öldü (1324)

Venedikli bir tüccar ailedendir. Papa IX.Gregoris’un babası ve amcasını Kubilay Han’a mektup götürmek üzere görevlendirmesi üzerine Marco Polo’da onlarla birlikte gitti. On yedi yıl boyunca bir çok ülkeyi ve bölgeyi gezdi. Ülkesine döndüğünde bir savaş sırasında Cenevizlilere esir düştü. Hapishanede ünlü seyahatnamesi Milyon’u yazdı.  Bu eser Avrupalılara doğu dünyasını tanıtmıştır. Marco Polo 1324 yılında 8 Ocak 1324 tarihinde öldü.

Galileo Galilei Öldü (1642)

Modern fiziğin ve teleskopik astronominin kurucusu İtalyan bilim adamı Galileo Galilei 8 Ocak 1642’de öldü. Dünya dönüyor dediği için engizisyon mahkemesi tarafından idama mahkum edilmiş sözünü geri alması karşılığında affedilmiştir. Anca o mahkemeden çıkarken ‘’Siz isteseniz de istemeseniz de dünya dönüyor’’diye mırıldanmıştı.

Dünya Şampiyonu Güreşçi Yaşar Doğu Vefat Etti (1961)

Samsun ‘un Kavak ilçesi doğumlu Balkan, Avrupa ve dünya şampiyonu milli güreşçi Yaşar Doğu 46 yaşında iken 8 Ocak 1961’de vefat etti. Uzun süre milli güreşçi olarak görev yapan Yaşar Doğu güreş antrenörlüğü görevinde de bulunmuştu. 

Yılmaz Güney Hapis Cezası Aldı (1982)

Yılmaz Güney komünizm propagandası yapmaktan 8 Ocak 1982’de yedi buçuk yıl hapis cezası aldı. Bu olayın arkasından Adana’daki bir gazinoda kendisine ceza veren hakimi vurarak ölümüne neden olmuş ve 19 yıl ceza almıştı. Cezası dolmadan hapishaneden kaçmış ve Fransa’ya gitmiştir.

Vehbi Koç’un Çalınan Cesedi Bulundu (1997)

Ünlü işadamı Vehbi Koç’un mezarından çalınan cesedi 8 Ocak 1997’dekabrinin bulunduğu yerin 200 metre kadar ilerisinde bulundu. Olayın failleri yakalandılar.

GÜNÜN DİĞER ÖNEMLİ OLAYLARI

1916-Müttefik kuvvetleri, Osmanlı ordusunun Çanakkale direnişini kıramadı. İngiliz Deniz Kuvvetleri Komutanı Amiral Winston Churchill, görevinden istifa etti.

 1933- I. Beş Yıllık Kalkınma Planı kabul edildi.

 1945- Büyük İskenderun Limanı hizmete açıldı.

1986- 8 sanatçıya Yükseköğrenim Kurulu’nca “profesörlük” unvanı verildi. Bu sanatçılar arasında Yıldız Kenter, Hikmet Şimşek ve Nevit Kodallı da vardı.

1989 - Birleşik Krallık'ta East Midlands havaalanı yakınlarında Boeing 737 tipi bir yolcu uçağı karayolu üzerine düştü: 46 kişi öldü, 80 kişi yaralı kurtuldu.

1991 - Hükümetle anlaşan maden işçileri eylemlerine son vererek Zonguldak'a döndüler.

1992 - Ankara'da bir depoda kilitli tutulan "yasak" kitaplar Kültür Bakanlığı'nda sergilenmeye başladı. Kitaplar ileride oluşturulacak Demokrasi ve İnsan Hakları Müzesi'ne konulacak.

1993 - Aziz Nesin, "12 Eylül'de 5 deli bir kuyuya taş attı, 60 milyon insan çıkaramıyor" dedi.

1996 - Evrensel Gazetesi muhabiri Metin Göktepe polis tarafından gözaltına alındıktan sonra Eyüp Spor Salonu yanındaki parkta ölü bulundu.

1996 - Antonov 32 tipi bir kargo uçağı, Kinşasa'da (Zaire) bir pazar yerine düştü: 350 kişi öldü.

2003 - THY'nin İstanbul-Diyarbakır seferini yapan RC-100 tipi uçağı Diyarbakır'a inişi sırasında düştü: 74 kişi öldü, 3 kişi yaralanarak kurtuldu.

2003 - Amerika Birleşik Devletleri, Afganistan'da askeri üsler kurmaya başladı.

2008 - Orhan Alkaya, İstanbul Şehir Tiyatroları Genel Sanat Yönetmenliğine getirildi.



İlgili Konular tarihte bugün
Yasal Uyarı: Yayınlanan yazı ve haberin tüm hakları Dünya Bülteni'ne aittir. Özel izin alınmadan yazı ve haber hiçbir şekilde kullanılamaz. Ancak yazı ve haberin bir kısmı aktif link verilerek alıntılanabilir.

  • Paylaş