Dünya Bülteni Haber Portalı

Dünya Bülteni Haber Portalı Dünya Bülteni Haber Portalı


07:18, 14 Aralık 2017 Perşembe
14:19, 02 Aralık 2017 Cumartesi

  • Paylaş
Genel Seçimlerden Yerel Seçimlere Kosova'nın siyasi yapısı üzerine bir değerlendirme
Genel Seçimlerden Yerel Seçimlere Kosova'nın siyasi yapısı üzerine bir değerlendirme
Foto: Arşiv

Kosova'da 22 Ekim'de gerçekleşen yerel seçimleri ve partilerin yaptığı tüm değişiklikler/hareketleri anlamak adına, 11 Haziran genel seçimlerine ve ardından gelen yansımalarına bakmamız gerekiyor

DÜNYA BÜLTENİ ARAŞTIRMA MASASI /DÜBAM

Fehmi Mehmeti 

Kosova'da 22 Ekim 2017 tarihinde gerçekleştirilen yerel seçimler, bu yılki 11 Haziran genel seçimleriyle başlayan değişikliklerin devamı niteliğindeydi. 22 Ekim yerel seçimleri ve partilerin yaptığı tüm değişiklikler/hareketleri anlamak adına 11 Haziran genel seçimlerine ve ardından gelen yansımalarına bakmamız gerekmekte.

11 Haziran'dan 22 Ekim'e

11 Haziran genel seçimlerinde; Kosova'nın son 10 yıldır en büyük partisi olan PDK (Kosova Demokratik Partisi) 12 partiyle koalisyon kurdu. Söz konusu bu koalisyon aynı zamanda savaş koalisyonu (PAN: Kosova Demokratik Partisi/PDK, Kosova'nın Geleceği için İttifak Partisi/AAK ve Kosova için Girişimi Partisi/NISMA) olarak da adlandırıldı. Çünkü bu koalisyonu kuran en büyük üç partiye, Kosova Kurtuluş Ordusu’nun (UÇK) eski komutanları önderlik ediyor. Bu koalisyon 11 Haziran’daki genel seçimlerde Mecliste 120 milletvekilinden sadece 39 milletvekili kazanabildi ya da oyların %33.74'ü elde etmeyi başardı (2013 genel seçimlerde bu üç partinin mecliste 54 milletvekili vardı). PAN koalisyonundan sonra Vetevendosje Hareketi % 27.49 oy oranı elde ederek meclise 32 milletvekili gönderdi (oyların %100 oranında arttığı). Seçim öncesinde LDK’nin (Kosova Demokratik Birliği) kurduğu koalisyonu ise oyların sadece % 25.53 elde ederek meclise 29 milletvekili gönderdi ve üçüncü siyasi özne oldu.

11 Haziran’daki genel seçimlerden sonra Kosova'daki siyasi sahne radikal bir değişim geçirdi. Yeni hükümetin oluşumu nispeten uzun sürdü ve bu hükümetin görev süresi başlar başlamaz PAN koalisyonunda çatlaklar oluşmaya başladı. Oluşan çatlaklar hala devam etmekte birlikte en son yerel seçimlerde etkisini gösterdi. Son 10 yılda Kosova'nın en büyük partisi olan Kosova Demokratik Partisi-PDK, yerel seçimlerde büyük yenilgiye uğradı. PDK, yerel seçimlerin ilk turunda sadece bir belediye kazanabildi ve diğer 9 belediyede 2. tura kaldı. PDK, kaleleri olarak bilinen en önemli belediyeleri kaybetti. Bundan önceki yerel seçimlerde PDK dört belediyede ilk turda zafer elde etmişti. Ayrıca PDK partisinin Kudüs’ü olarak adlandırılan, Prizren belediyesinde de kaybetti. Bu fiyaskonun nedeni rastgele değil, bu partinin bazı kurucu üyelerinin hakkında açılan yolsuzluk ve rüşvet soruşturmalarıdır. Bu soruşturmalar, "Pronto"(partinin ana yetkilileri, kendi adamlarını en önemli makamlarda: mahkemelerde ve bunu gibi mevkilerde istihdam ettiği ve yolsuzluk yaptığı ortaya çıktı) olarak bilinen skandalı ile başladı; bu skandal PDK’nin sonunun başlangıcıydı. 22 Ekim’deki yerel seçimlerde bu partinin bazı belediyelerde diğerlerine kıyasla daha iyi adaylar ile seçimlere katılmasına rağmen olumlu bir sonuç alamadı. Bunun nedeni ise, bu partinin rüşvet ve yolsuzluk yapan aktörlerden uzak durmaması ve partinin içinde reform girişiminde bulunmaması Kosova seçmenleri tarafından daha önce görülmediği gibi kınandı. PDK liderliğindeki belediye başkanlarının tamamına yakını hakkında suçlamalar bulunmasıyla birlikte, bazıları mahkeme tarafından cezalandırıldı. PDK tarafından yönetilen belediyelerinden birisinde, belediye başkanının görevi kötüye kullanmaktan dolayı ceza almasıyla birlikte bu belediyede erken seçimlere gidilmişti. Sonuç olarak, son yerel seçimlerde PDK, Kosova'daki 7 büyük şehirden sadece birinde, Ferizaj şehrinde zafer elde etti. Artık PDK daha önce yönettiği 11 belediyenin yalnızca 5'ini yönetebilecektir.

Seçimlerin Sürprizi Kosova'nın Geleceği İttifakı (AAK)

Bu yerel seçimlerin sürprizi, ülke düzeyinde seçimlerin ilk turunda 2 ve ikinci turunda ise 5 belediye kazanmayı başarmış olan Kosova’nın Geleceği İttifakı-AAK’dir. 2013 yılından itibaren AAK tarafından 3 belediye yönetilmekte iken, artık, ülke düzeyinde AAK tarafından 7 belediye yönetilecektir. Yöneteceği 7 belediyeden birisi Kosova’nın büyük şehirlerinden sayılan Gjakova’dır. AAK, özellikle 2013 yılından itibaren iktidarda olan PDK'ye karşı güçlü bir muhalefet yapmayı başardı. En büyük muhalefet partisi VV ile birlikte , "Sırp belediyeler birliği" ve Karadağ ile "sınır" sorunu gibi, ülke için zararlı olan çeşitli süreçleri engellemeyi başardı. Böyle politikalar izlediğinden dolayı, AAK’nin siyasi gücü artmış ama yine buna rağmen 11 Haziran genel seçimlerinde PDK ile koalisyona girdiği için oylarını artıramamıştı. Fakat son yerel seçimlerde belediyelerin sayısını arttırmayı başarmıştır. Yerel seçimlerde elde ettiği başarının ardında birkaç faktör bulunmaktadır. İlk olarak Kosova halkı yerel seçimleri merkez politikalardan bağımsız olarak değerlendirilmekte; çoğu belediyede halk için belediye başkanı adayları partilerden daha önemli olmakta ve en önemli faktörü ise, AAK 22 Ekim yerel seçimlerinde belediyelerdeki kendi adaylarını merkez hükümetten destek almamasıdır. Yerel seçimlerin galipleri arasında AAK’nın olduğu su götürmez bir gerçektir.

Arnavut partileri arasında en çok belediye kazanan Kosova Demokrat Birliği (LDK)

Yerel seçimlerde Arnavut partileri arasında en çok belediye kazanan parti Kosova Demokrat Birliği-LDK oldu. İkisi, Gjilan ve Peja(İpek) büyük şehirleri olmakla birlikte toplam 8 belediyede zafer elde eden LDK, seçimlerin ilk turunda 4 belediyeyi kazandı. LDK seçimlerin ikinci turda yarıştığı 12 belediyeden 4’ü kazandı. LDK 11 Haziran 2017 genel seçimlerinde kötü bir sonuç elde ettikten sonra, bu kaybı telafi etmek için hızlı bir çalışma içerisine girdi ve böylece son yerel seçimlerde en çok belediye kazanan partisi oldu. Parti içinde gerçekleştirilen bazı reformlar ve yeni kadrolar getirmesiyle birlikte LDK, 11 Haziran genel seçimlerinde kaybettiği oyları yeniden kazanmayı başardı. LDK’nin 2013’teki genel seçimlerde PDK ile koalisyon yaptığı için iç bölünmenin yanı sıra seçmenlerin güvenini kaybetmesine de sebep oldu ve bu politikalarının faturasını 11 Haziran genel seçimlerinde ödedi. Böyle bir deneyimden sonra LDK bir daha PDK ile koalisyon yapmak için cesaret edemedi ve bu sefer ona karşı durmayı seçti. Muhalefette kalmakta kararı alan LDK, bir nevi bu politikaları son 22 Ekim yerel seçimlerinin seçmenler tarafından sonucuyla ödüllendirildiği görülmektedir.

Büyük şehirlerde kazanan Kendin Karar Ver Hareketi (VV)

Kosova’nın politik ve kültürel açıdan en önemli iki şehri olan, başkenti Priştina ve kültürel şehri olan Prizren, Kendin Karar Ver Hareketi-VV tarafından kazanıldı. Aynı zamanda bu ikisi nüfus bakımından Kosova’nın en büyük şehirleridir. 2013’teki yerel seçimlerde VV sadece başkenti Priştina’yı ikinci turda kazanmayı başarmıştı ve 2014 yılındaki genel seçimlerde Vetevendosje Hareketi %13,59 oy oranı ile 16 milletvekili almayı başarmıştır. 11 Haziran 2017’deki genel seçimlerinde ise Vetevendosje oy oranını yüzde yüz artırarak, %27.49 oy oranı ile meclise 32 milletvekili göndererek ikinci sıraya yerleşti. Kosova’nın tarihinde ilk kez bir parti oylarını bu kadar arttırdı. Ayrıca koalisyon yapmadan en son genel ve yerel seçimlerine giren tek partiydi. 22 Ekim yerel seçimlerinde VV Priştina, Prizren ve Dardana belediyelerinde zafere ulaştı. Vetevendosje Kosova’daki siyaset alanında doğru düzgün muhalefet yapan tek parti olmakla birlikte, Kosova’ya muhalefet kültürü de getiren partidir. Kosova siyasetinde bugüne kadar kendi çizdiği ilkelerinin üzerine siyaset yapan tek parti olan VV, ülkenin siyasal kültüründe yeni bir standart getirdi. VV siyasi ve kültürel projeleriyle Kosova’nın gelişmesinde büyük rol oynamaktadır. En büyük muhalefet partisi olan VV, "Sırp belediyeler birliği" ve Karadağ ile "sınır" sorunu gibi ülke için zararlı olan çeşitli süreçleri eylemler yaparak engellemeyi başardı. Sırp Belediyeler Birliği anlaşması anayasa ile çelişkili olduğu neden gösterilerek Anayasa Mahkemesi tarafından yürütmesi durduruldu. VV 2017 genel ve yerel seçimlerde sert muhalefet eylemlerin ile yolsuzluklarla mücadele konusunun ön plana çıkaran politikalarıyla karşılığını ciddi şekilde aldığını söylemek mümkündür.  

Yerel Seçimlerde Sırplar ve Diğer Azınlıklar

Sırp Listesi yerel seçimlerde en fazla belediye kazandı. 22 Ekim yerel seçimlerin ilk turunda 9 ve ikinci turunda ise 1 belediye daha kazanan Sırp Listesinin, bu başarıyı Sırbistan hükümetinin yaptığı lobicilik sayesinde aldığını söylemek gerekmektedir. Aynı zamanda, bu parti merkez düzeyinde PAN ile koalisyon halindedir. Sırp Listesi yardımıyla, AAK'nın başkanı Ramuş Haradinaj, 11 Haziran genel seçimlerinde Kosova'nın başbakanı oldu.

KDTP-Kosova Demokratik Türk Partisi, 22 Ekim yerel seçimlerde Mamuşa belediyesini kazandı. Prizren’de ikinci turda PDK, KDTP ile koalisyon yapmasına rağmen yine kazanamadı. KDTP 2014 genel seçimlerde %1.02 oy alırken, 2017 11 Haziran genel seçimlerinde oyların %1.08’ini elde ettiğiyle iki milletvekili aldı.

Son olarak ekonomik önemi bakımında önümüze şöyle bir tablo çıkmakta; PDK’nin yöneteceği belediyelerin bu yılkı giderleri 54,2 milyon Euro, gelirleri ise 7,9 milyon Euro’dur. LDK’nin yöneteceği belediyelerin bu yılkı giderleri 124 milyon Euro, gelirleri ise 17,8 milyon Euro’dur.

AAK’nin yöneteceği belediyelerin bu yılkı giderleri 73,4 milyon Euro, gelirleri ise 10 milyon Euro’dur. VV’nin yöneteceği belediyelerin bu yılkı giderleri 108,6 milyon Euro, gelirleri ise 31,3 milyon Euro’dur. Sonuç olarak şunu diyebiliriz ki, bu seçimlerin mutlak galibi yoktur; fakat bu seçimlerin mutlak bir mağlubun vardır, o da Kosova Demokratik Partisi’dir. 



Yasal Uyarı: Yayınlanan yazı ve haberin tüm hakları Dünya Bülteni'ne aittir. Özel izin alınmadan yazı ve haber hiçbir şekilde kullanılamaz. Ancak yazı ve haberin bir kısmı aktif link verilerek alıntılanabilir.

  • Paylaş