Dünya Bülteni Haber Portalı

Dünya Bülteni Haber Portalı Dünya Bülteni Haber Portalı


10:09, 22 Şubat 2018 Perşembe
Güncelleme: 19:56, 14 Şubat 2018 Çarşamba

  • Paylaş
Selma Elhan: Ebru teslimiyeti öğretir
Selma Elhan: Ebru teslimiyeti öğretir

İbrahim Ethem Gören, ebrucu Selma Elhan ile ebruculuğu, ebru sanatı ve ebrudan anladıkları üzerine hasbihal etti.

İbrahim Ethem Gören/Dünya Bülteni

Ebru sanatına yeni isimler ve eserler kazandıran ebrucu Selma Elhan ile ebru, ebruculuğumuz ve ebrudan fehmettikleri üzerine hasbihal ettik.

İbrahim Ethem Gören: Selma Hanım sizi tanıyabilir miyiz?

Selma Elhan: 1967 yılında İstanbul'da doğdum, evliyim ve üç çocuk annesiyim. Fatih Kız Lisesi'ni bitirdikten sonra Marmara Üniversitesi Tıp Fakültesi'ne girdim. Başörtü yasağı sebebiyle ikinci sınıftan ayrıldım. 2004 yılında Yavuz Selim İSMEK’te ebruya başladım. 2010 senesinde ebru icazeti almaya hak kazandım.

HER İNSANIN İÇİNDE GÜZELLİĞE ULAŞMA İSTEĞİ VARDIR

Geleneksel sanatlara ilginiz nasıl başladı?

Aslında her insanın içinde güzelliği arama ve ona ulaşma isteği vardır. Geleneksel sanatlarımız bize bu yolu açar. Önemli olan bu ihtiyacı fark edebilmektir. Ben de bunu fark edince seyirci olmanın ötesinde icracı olmaya karar verdim.

HOCAMDAN ÖĞRENECEĞİM ÇOK ŞEYİN OLDUĞUNU DÜŞÜNÜYORUM

Ebru sanatı ile nasıl tanıştınız?

Gördüğümü hatırladığım ilk güzel ebrular 2004 senesinde Albaraka’nın takviminde yer alan Alparslan Babaoğlu'na ait akkâse ve battal ebrulardır. Aynı sene içerisinde Yavuz Selim İSMEK’te Gülden Gürdamar'ın öğrencisi oldum. Hocamdan bu sanatın inceliklerini öğrendim ve hâlâ kendisinden öğreneceğim çok şey olduğunu düşünüyorum.

ZUHURATA TABİ OLMASI EBRUYU SIRLI BİR HÂLE GETİRİR

Klasik sanatlar içerisinde ebrunun yerini nasıl tarif edersiniz?

Ebru bir kâğıt bezeme sanatıdır. Ciltçilikte ve hüsn-ü hat eserlerinin etrafını süslemede kullanılır. Ebru, diğer geleneksel sanatlarımızdan farklı olarak kıvamı artırılmış su yüzeyinde icra edilir. Sonsuz renk seçeneği vardır. Ebru çok cazibeli bir sanattır. Sonucun önceden kestirilemezliği, zuhurata tabii olması ebruyu sırlı bir hâle getirir.

EBRUYU HAYATLA BAĞDAŞTIRIYORUM

Ebru sizin için hangi manaları havi?

Ebru benim için bir sanat icra etmenin ötesinde bir yaşam tarzı haline geldi. Biraz ayrı kalınca renkleri ve teknemi özlüyorum. Ben ebruyu hayatla çok bağdaştırıyorum. Bir gün içerisinde tekne açmak, ebru yapmak ve akşam olunca bitirmek tekneyi kapatmak bana bir ömür gibi gelir. Dünyaya gelirsiniz, yaşarsınız ve ölürsünüz. Yaşadığınız zaman içinde yapıp ettiklerinizden yanınıza kâr kalan ancak iyi ve güzel olan şeylerdir. Tıpkı gün içerisinde yapmış olduğunuz birkaç güzel ebru gibi. Diğerleri ya çöpe atılır ya da ancak temizleme kâğıdı olarak kullanılır.

BATTAL EBRUNUN BÜTÜNÜNE BAKILDIĞINDA SONSUZLUK İÇİNDEKİ BÜTÜNLÜK GÖRÜLEBİLMELİDİR

Ebruda estetik unsurlar nelerdir? Sizce iyi bir ebru hangi hususiyeteleri haiz olmalıdır?

Ebru deyince aklıma önce battal ebru geliyor. İyi bir battal ebruda renkler dengeli, uyumlu ve öbekler ahenkli olmalıdır. Renkler birbirinin içinde nakışlanarak açılmalı ve aralarında çok ince damarlar olmalıdır. İlk atılan renk koyu bir renk olmalı en üstteki renk diğerlerinden daha fazla görünmelidir. Renkler net olmalı, boyalar akmamalıdır. Kadifemsi bir doku oluşmalıdır. Ebrunun bütününe bakıldığında sonsuzluk içindeki bütünlüğü görebilmeliyiz, yani kesrette vahdeti…

Çiçekli ebrularda da zemin çok dengeli olmalı, çiçek boyaları net ve parlak olmalıdır. Çiçeğin yaprak ve çiçek baş nispetleri uygun olmalıdır.

EBRU TESLİMİYETİ ÖĞRETİR

Ebrunun sanatkârın ruh dünyasına yönelik ne türden etkileri oluyor?

Ebru ilk bakışta kolay gibi görünse bile iyi ebru yapacak seviyeye gelmek insanın yıllarını alabiliyor. Yine de oldum diyemiyorsunuz. Her bir yeni tekne açışınızda farklı sorunlarla karşılaşma ihtimalimiz her zaman vardır. Değişen şartlara uygun çözümler üretmek iyi bir ebrucunun özelliklerindendir. Ebru insana zorluklarla mücadele etmeyi ve onların karşısında sabırlı olmayı öğretir. Ebruda belli şartlar her zaman belli sonuçları doğurmaz. Bu da size her şeyi kontrol edemeyeceğinizi ve elinizden gelenin en iyisini yaptıktan sonra tekneden çıkana razı olmayı, yani teslimiyeti öğretir. 

Tekneden bir ebruyu çıkarıp da sergene koyduğunuzda neler düşünüyorsunuz?

Tekneden ebruyu çıkarıp sergene koyduğumda kendimden bir parçayı koymuş gibi hissederim ve onda bir güzellik bulmayı umarım. Güzel mi çıkmış, hava mı kalmış, bir kusuru var mı, bir sonrakini nasıl yapmalıyım diye bakarım.

Eyvallah. Arz ettiğiniz üzere ebruculuk zuhurata tabi. Sanatkâr tekne ile ruhen nasıl barışabilir? Bu minvalde neler söylemek istersiniz?

Ebru yapım aşamasında pek çok faktörden etkileniyor. Sizin ruh haliniz de bunlardan biri ve belki en önemlisi. Kalbinizi her zaman temiz ve iyi niyetli tutmanız yaptığınız ebruya olumlu bir şekilde yansıyor.

Özellikle son 20 yılda bayanların ebruya yönelik ilgilerinde önemli bir artış var. Bu rağbeti nasıl değerlendiriyorsunuz?

Bunun çeşitli sebepleri olabilir. Bunlar toplumda refahın artmış olması, sanatla ilgili bilinçlenme seviyesinin yükselmesi, geleneksel sanatların yeniden gün yüzüne çıkarılması ve bunlara değer veren kadroların yönetimde yer alması, geleneksel sanatlarla ilgili kursların çok yaygınlaşıp toplumun her seviyesine ulaşması ve tabii ki insanların içinde var olan güzellik duygusuna ulaşma istekleri olabilir.

Bayanların erkeklere göre daha çok boş zamanlarının olması ve daha sabırlı olmaları sanata yönelen bayanların sayısını artırıyor. Ve bir sanat dalı ile uğraşmak aynı zamanda insanlara öz güven ve saygınlık kazandırıyor. Aslında bu soru toplumsal araştırmaların konusu olabilecek kadar önemli bir soru.

Bir önceki soruyla bağlantılı olarak konuşacak olursak, tarihin belki de hiçbir döneminde bu kadar çok ebru yapılmadı, tekne açılmadı. Bu durumun ebruya ve ebruculuğumuza aksülamelleri oluyor?

DOĞRU TANIMLAMALAR YAPARSAK KAFA KARIŞIKLIĞININ ÖNÜNE GEÇEBİLİRİZ

Evet, o kadar çok kişi ebru yapıyor ki, ebru malzemesi satan firmaların bile sayısı arttı. Ahir zamanda yaşıyoruz malum, her şeyin sayısı artıyor. Nicelik artıyor ama nitelik artıyor mu bilmiyorum.

Tabii bu durum farklı tarzlarda ebru yapılmasına da yol açıyor. Bu durumda iki farklı yönelim var. Birincisi, geleneği muhafaza edip onun ruhuna uygun eserler vermeye çalışan bir grup… İkincisi de yeni yol yöntem ve şekillerde su yüzeyinde sanat icra eden bir gurup.

Bazı ebrucular tarafından ebru teknesi sınırsız özgürlük alanı gibi görülüyor. Bu da ebrunun özüne ve ruhuna zarar veriyor. Bir ebrucunun klasik ebruyu hazmetmeden farklı arayışların içine girmesini ben şahsen doğru bulmuyorum.

Bence burada doğru tanımlamalar yaparsak kafa karışıklığının önüne geçeriz. Mesela ikinci gruba modern ebrucular diyebiliriz veya başka bir şey... Zaman her konuda olduğu gibi bu konuda da hükmünü verecektir.

Öğrenci yetiştiriyor musunuz?

Bir gruba danışmanlık yapıyorum bunun çok büyük bir sorumluluk olduğunu ve hocalarımızın doğru ebru konusunda göstermiş oldukları hassasiyetin ne kadar yerinde olduğunu idrak ediyorum.

SANAT MEŞK YOLUYLA ÖĞRENİLİR

Geleneksel sanatlarımızda hoca-talebe münasebetlerine dair neler söylemek istersiniz?

Geleneksel sanatlarımızda hoca-talebe ilişkisi çok önemlidir, olmazsa olmazdır. Sanat, meşk yoluyla öğrenilir. Hocanızdan sadece teknik bilgileri almazsınız, onun hâlini de alırsınız. Tavır ve üslup hocanızdan size sirayet eder. Hoca da talebelerini her daim görüp gözetir ve onların hâline ve kabiliyetlerine göre sanatını öğretir.

Hocayla talebe arasında ders saatlerini de aşan bir etkileşim vardır. Mesela ben bir ebru yaptığımda, hocam yanımda olmasa da şimdi hocam bunu görse ne derdi diye düşünürüm.

ÜSTADLARIMIZIN YOLUNDAYIZ.

Sizin ilave etmek istediğiniz hususlar nelerdir?

Merhum Necmeddin Okyay ve Mustafa Düzgünman yaşadıkları zaman itibari ile pek iltifat görmeyen bu sanat dalının bugünlere ulaşmasında taşıyıcı rol üstlenmişlerdir. Kimsenin ne dediğine bakmadan hâlisane bir şekilde kıt kanaat imkânlarla ve insanlardan takdir görmeyi beklemeden, maddi bir kazanç ummadan, sırf Allah rızası için, Allah’ın ayetlerinin ve Rasulünün (sav) hadislerinin etrafını süslemek için bu sanatı icra etmişlerdir. Bizim de yolumuz onların yoludur.

Okuyucularımıza nasıl bir mesaj iletmek istersiniz?

Bana ebru ile ilgili düşüncelerimi paylaşma imkânı verdiğiniz için teşekkür ederim okuyucularımıza güzelliklerle dolu hayatlar dilerim.



Yasal Uyarı: Yayınlanan yazı ve haberin tüm hakları Dünya Bülteni'ne aittir. Özel izin alınmadan yazı ve haber hiçbir şekilde kullanılamaz. Ancak yazı ve haberin bir kısmı aktif link verilerek alıntılanabilir.

  • Paylaş