İsviçre'deki minare yapımına yasak getiren referandum kararı Avrupa'da tartışma konusu oldu. İsviçre, Müslüman ülkelerin büyükelçilerine minare yasağıyla ilgili bilgi verdi.

İsviçre'de yeni minare yapımına yasak getirilip getirilmeyeceğine karar vermek amacıyla düzenlenen referandumda, seçmenin yüzde 59'unun yasağa destek vermesinin ardından karara tepki yağdı. Yasağı sadece İsviçre Adalet Bakanı Eveline Schlumpf "sonuç Müslümanları değil, köktenciliği hedefliyor" sözleriyle savunurken, tüm Avrupa'da eleştirildi. Referanduma İsviçre'deki 26 kantondan sadece 4'ü 'hayır' dedi.

Referandumdan çıkan karar, Zürih'in Helvetiaplatz Meydanı'nda protesto edildi. Referandumun yolunu açan sağcı İsviçre Halk Partisi (SVP) bile sonuca şaşırdığını açıklarken, Yeşiller kararın farklı dinler arasında ayrımcılık yaratacağı sebebiyle AİHM'e götürme kararı aldı. 'Hayır' çıkacağına kesin gözle baktıkları için sandığa gitmeyen İsviçreliler de sokaklara döküldü.

AB'DEN KARARA ANINDA ELEŞTİRİ

AB Dönem Başkanı İsveç'in Göçmen Bakanı Tobias Billstrom, "İsveç'te biz bu tür konuları şehir planlaması kapsamında ele alıyoruz. Yapıların ne kadar yüksek olabileceğine ve inşa edilip edilemeyeceğine bizde şehir planlamacıları karar veriyor" dedi. Billstrom'a katılan Avusturya İçişleri Bakanı Maria Fekter de "Avusturya'da din özgürlüğü var ve minarelerle ilgili kararlar şehir planına uygunluğa göre alınıyor" dedi. Avrupa Konseyi Genel Sekreteri Thorbjorn Jagland, Demokratik ülkelerde uluslararası anlaşmalarla korunan temel haklar oy uğruna gözden çıkarılamaz. Karar, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin düşünce özgürlüğü, din özgürlüğü ve ayrımcılığın önlenmesi ilkeleriyle ilgili. AİHM kararını verecektir.

FRANSA: HOŞGÖRÜSÜZLÜK İFADESİ

Bu karardan ötürü biraz kızgın olduğunu, çünkü minare yapılamamasının bir dine baskı yapma anlamına geldiğini belirten Fransa Dışişleri Bakanı Bernard Kouchner,  "Bu kararla şok oldum. Bu hoşgörüsüzlük. Umarım İsviçre bu kararı hemen geri alır. Dağlık bir ülkede bir yapının biraz daha uzun olmasında ne var?" dedi. İsviçrelilerin en kısa zamanda bu karardan geri döneceğini ümit ettiğini belirten bakan, "Bunun hoşgörüsüzlük ifadesi olduğunu ve kendisinin de hoşgörüsüzlükten nefret ettiğini" kaydetti.

İTALYA: ENDİŞEYLE KARŞILADIK

İtalya Dışişleri Bakanı Franco Frattini, AB'nin "tüm dinlere özgürlük" ilkesini benimsediğini anımsatarak, referandumu endişeyle karşıladıklarını belirtti. Frattini, "İtalya, okullarda çarmıha gerilmiş İsa figürünün asılabilmesinden yana ülkedir. Bu görüşün savunucusu ülke olarak, başka dine yönelik güvensizlik ve yasakçılık göstergelerini kaygıyla karşılıyoruz" dedi. 

Bütünleşme sürecine ciddi darbe indirildi

İsviçre'de yeni minare yapımına yasak getirilip getirilmemesine ilişkin referandumdan çıkan sonuç, Vatikan'da da kaygıyla karşılandı. Vatikan'a bağlı kurumlardan Papalık Göçmenlik Kurulu Başkanı Antonio Maria Veglio da Ansa'ya yaptığı açıklamada, İsviçre'de yeni minare yapımının yasaklanmasını, "din özgürlüğüne ve göçmenlerin bütünleşme sürecine ciddi bir darbe" olarak niteledi. Veglio, "Vatikan da, İsviçre'deki Katolik piskoposlarla aynı doğrultuda gelişmeyi kaygıyla karşılamaktadır" olarak niteledi.

Öte yandan İsviçreli Müslümanlar, minare yasağına tepki gösteren AB ülkelerini eleştirerek, "Avrupalı liderler iki yüzlü davranıyor. Fransa, Almanya, Avusturya gibi birçok AB ülkesinde, aslında tüm Avrupa'da İslamafobi yayılıyor" dediler.

İslamofobi işareti ciddiye alınmalı

Almanya iktidar partisi CDU milletvekili Wolfgang Bosbach, "Minare yasağı Almanya'da da var olan İslam korkusunun işareti ve ciddiye alınmalı" dedi. SPD Genel Başkanı Sigmar Gabriel de, minare yasağı ile ilgili referandumun yalnız o ülkeyi bağladığını belirtirken, temel hak ve özgürlükler sayesinde Almanya'da böyle bir şeyin mümkün olmayacağını söyledi.

Avrupa basını: Sonuç İsviçre'nin itibarını yıktı, İsviçre için feci

İsviçre'deki referandum Avrupa basınında da geniş yer buldu. Özellikle Alman ve İngiliz basınında referandum sonucunu tepkiyle karşılandı.

Almanya'da yayınlanan Die Welt, "Avrupa'da cami yapımına karşı çıkanlar, bazı Müslüman ülkelerde kilise inşa etmenin yasak ya da çok zor olduğuna dikkat çekiyor. Batı ancak din özgürlüğünü ciddiye aldığını ortaya koyduğu takdirde inandırıcı olabilir" yorumunu yaptı.

Süddeutsche Zeitung ise, "Referandumun sonucu İsviçre için feci. Bu yasak Avrupa'nın başka hiçbir ülkesinde yok. İsviçre aynı zamanda Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'ni ihlal etmiş olacak ve İsviçre'nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'ne şikayet edilmesi de gecikmeyecektir" ifadelerine yer verdi.

Frankfurter Allgemeine Zeitung: Minare karşıtlarının bu denli başarı sağlamasının bir nedeni, taraftarlarını daha etkin harekete geçirmiş olabilmelerinde yatıyor.

Tagesspiegel: Sonuç, şok ve siyasi depreme yol açtı. Aydınlanmanın gerisine düşülmüş ve akıl ve bilgiye büyük bir darbe indirilmiştir değerlendirmesini yaptı. .

Neue Osnabrücker Zeitung: Demokraside popülizm büyük tehlike.

İngiliz Guardian: Uyum görüntüsünün ardındaki nefret açığa çıktı.  İsviçre'nin, Müslümanlara karşı kısıtlama getiren ilk Avrupa ülkesi oldu. Referandum sonucu İsviçre'deki yayın organlarının çoğunda olumsuz karşılandı.

Le Temps: Başımıza taş yağdı. Korkuya teslim olduk. Korku, fantazi ve cahillikten kaynaklanan bu sonuç İsviçre'nin uluslararası itibarına büyük darbe vurdu. AİHM'den döner. 

Tribune de Geneve: Referandumunda korku ve ve cehalete evet dedik.

Önce Hıristiyan Demokratlar kışkırttı

Türkiye AB Vakfı Başkanı Ziya Müezzinoğlu: Bugünkü AB ve çağdaş anlayışa tümüyle ters düşen bir anlayış. AB ilkelerine ters düşüyor.

AB uzmanı Can Baydarol: Hristiyan Demokratlar, AP seçimlerinde Müslümanlık karşıtlığı yaptılar. Herkes de bu rüzgardan yararlanmaya çalışıyor. Ekonomik gerekçe nedeniyle yabancı ve İslam karşıtlığına dönüştü.

Nazizm geri dönmezse yasak uygulanamaz

• Minare yapımına hayır kararı Türkiye'de de büyük tepkiyle karşılandı.

İsviçre'de bulunan Devlet Bakanı Çağlayan, ülkede minarelerin yasaklanmasına yönelik referandum için "İsviçre'yi medeni, modern bir ülke bilirdim, öyle değilmiş. Hoşgörü sınavında sınıfta kaldılar. Burada referandumun da suyu çıkmış. Bizim ülkemizde dini yapılar bir bütündür. Müslüman bir ülkede kilisenin çan kulesi ile ilgili böyle bir karar alınsaydı da aynı tepkiyi gösterirdim" dedi.

AB üyesi olsaydı bu hatayı yapmazdı

Devlet Bakanı ve Başmüzakereci Egemen Bağış, İsviçre'de minare yapımının engellenmesi için düzenlenen referandumun başlı başına bir hata olduğunu ve bu hatadan dönülmesi gerektiğini açıkladı. Bağış, konuya ilişkin soruları üzerine şunları söyledi: "İsviçre, AB üyesi bir ülke olsaydı herhalde böyle bir netice olmazdı. AB'de herşeyin standardı vardır. İsviçre'nin aldığı karar, hoşgörüyle yakından ve uzaktan alakalı bir karar değildir. İsviçre, Avrupa'nın ortasında bir açık hava hoşgörüsüzlük müzesi olmamalıdır. Bu hatadan bir an önce dönülmelidir. Böyle bir konunun referanduma götürülmesi zaten kendi başına bir hatadır.'' 

Kültür ve Turizm Bakanı Günay: Çok talihsiz. Böyle bir referandum olamaz bence 2000'li yıllarda. Bir Avrupa ülkesi bile temel insan haklarıyla, inanç özgürlükleriyle ilgili olmaması gereken çağ dışı halk oylamaları yapılabiliyor ve böyle sonuçlar çıkabiliyor.

İKT Genel Sekreteri Ekmeleddin İhsanoğlu: Talihsiz bir gelişme. Bu gelişme İsviçre'nin imajını zedeleyecek. BM İnsan Hakları Komitesi konu hakkında görüş bildirmeli.

Dr. Cengiz Aktar: Hollanda, Danimarka'da da benzer uygulamalar tartışılıyor. Avrupa şu sırada deve kuşu gibi başını kuma gömmüş. Müslümanlar'ın varlığını görmezden geliyor. Nazi Almanyası uygulaması olmadığı sürece minare yasağı uygulanamaz.

Prof. Yasin Aktay: Dünya'da Müslümanlığa karşı terör eşleştirmesinin yapılmasının kararda etkili olduğunu düşünüyorum.

Defalarca boyadılar

Cenevre Camii imamı Yusuf İbrahim, oylama öncesi defalarca boyanan ve üstüne hakaretler yazılan İslami Kültür Vakfı önünde açıklama yapmıştı.

İÇVİÇRE'DEN BÜYÜKELÇİLERE MİNARE BİLGİSİ

İsviçre Dışişleri Bakanı Micheline Calmy-Rey, ülkede dün düzenlenen, yeni minare yapımının yasaklanmasıyla ilgili referandumun sonuçları konusunda Müslüman ülkelerin Bern büyükelçilerini bilgilendirdi.

Micheline Calmy-Rey, Fransız RTL Radyosu'na yaptığı açıklamada, ''Özellikle Arap ve İslam ülkelerini, oylamanın sonuçları konusunda bilgilendirmeye çalışıyoruz. Bern'de görev yapan ilgili ülkelerin büyükelçileriyle bugün öğleden sonra görüştüm'' dedi.

''Ortak çıkarlarımız var'' diye konuşan Calmy-Rey, İsviçre'de dinsel topluluklara arasındaki diyalogun güçlendirilmesi çağrısında bulundu.

Yaklaşık 400 bin Müslüman'ın yaşadığı 7.5 milyon nüfuslu İsviçre'de yeni minare yapımına yasak getirilip getirilmemesi konusunda dün yapılan referandumda seçmenin yüzde 57.5'i yasağa destek vermişti. Bu karar çok sayıda ülkenin tepkisini çekti.

Kaynak: Ajanslar