Dünya Bülteni Haber Portalı

Dünya Bülteni Haber Portalı Dünya Bülteni Haber Portalı


05:08, 24 Ekim 2017 Salı
Güncelleme: 18:08, 20 Temmuz 2010 Salı

  • Paylaş
Oğullarının öldürülmesini engelleyen padişah
Oğullarının öldürülmesini engelleyen padişah

I.Ahmet oğullarının öldürülmesini engellemek için veraset sistemini değiştirmişti


Esat Çağlar-Dünya Bülteni / Tarih Servisi


I. Ahmet genç yaşta tahtta çıkmasına rağmen Osmanlı’nın en dirayetli hükümdarlarından biri olmuştur. Kanuni Sultan Süleyman’ın dahi cesaret edemediği vesayet sistemini değiştirmeyi başarmıştı. Fatih döneminde kanunname içerisine alınan kardeş katli uygulamasına son vermek istemişti.

Ahmed kanunnamesi olarak bilinen “ekber ve erşed” sistemini getirerek babadan oğula geçen saltanat sistemini kaldırmak istemişti. Artık padişah olmak için kardeşler birbirlerini öldürmek zorunda kalmayacak, hanedan üyeleri içerisinde en yaşlı ve aklı başında olan kişi ulema ve ümeranın ittifakı ile padişah yapılacaktı.

I. Ahmet’in 28 yaşında genç yaşta ölmesiyle ulema ve ümera kanunname ve vasiyete uyarak bir araya gelmişler ve padişahın oğlu Osman yerine kardeşi Mustafa’yı padişah ilan etmişlerdi. Fakat eski sistemin devam etmesini arzulayan devlet ve ordu yönetiminde söz sahibi Mustafa Ağa, Mustafa’nın akli sorunları olduğunu öne sürerek, Osman’ın padişah olmasında ısrarcı olmuştu.

Mustafa tahta geçtikten sonra akıl sağlığında önemli sorunlar yaşandı. Daha önce ulema Mustafa’nın sorunları olduğunu dikkate almazken, Mustafa Ağa’nın iddialarının doğru çıktığını görünce Mustafa’nın üç ay süren ilk saltanatından sonra görevinden azledilerek saray içerisinde göz hapsine alındı.

GENÇ OSMAN'IN HATASI VAR MIYDI ?

Osman tahta geçtikten sonra Mustafa’yı tahta geçiren Sadaret Kaymakamı Sufi Mehmet Paşa’yı azletmiş ve kardeş katli uygulamasının dinen caiz olmadığı fetvasını veren Şeyhülislam Esad Efendi’nin bazı yetkilerini elinden almıştı. Osmanlı tarihinde ilk kez ulema ile padişah karşı karşıya gelerek din adamlarının devlet üzerindeki otoritesi genç padişah tarafından kaldırılmak istenmişti.

1620’de gerçekleşen ilk Lehistan seferine ordu ve ulema tam destek vermiş ve savaş kazanılmıştı. Bu savaştan sonra genç Osman’ın despotik bir tavra girmesi, kardeşi Mehmed’i şeyhülislamdan onay almadan öldürmesi, ali sıkıntılar ordu ve halk arasında huzursuzluğa neden olmuştu. Genç Osman ordu ve halkın huzursuzluğunu yeni Lehistan üzerine yapacağı bir seferle gidermek istemiş, Ağustos 1620’de Yaş’ta kazandığı zaferi tekrarlamayı düşünmüştü.

Fakat asker, 1621’de Hotin önlerinde savaşmakta çok istekli görünmemişti. Osmanlı ordusu, leh ordusundan daha üstün sayıya ve teçhizata sahip olmasına rağmen arzulanan bir zafer kazanılamamıştı.

Genç Osman’ın ordu içerisinde bazı değişikliler yapmak istediğini biliyoruz fakat yeniçeri ocağını kaldırmak istediğine dair hiçbir belge mevcut değildir. Aynı zamanda kardeş katlini tekrar getirmek devleti yeniden reforme etmek gibi çabaları olduğunu iddiası 19. Yüzyıl tarihçileri tarafından ortaya atılmıştır.
 

BAŞKENTİ KAHİRE'YE TAŞIMAK İSTEMİŞ

Naima tarihinde Genç Osman’ın başkenti İstanbul’da Kahire’ye nakletmek istediği anlatılır. Fakat bu isteğin bir projeden ziyade ordu ve yönetme karşı bir tepkiden kaynaklandığını söylemek daha doğrudur. Çünkü başkentin İstanbul olması Osmanlı siyasetinin ana unsurudur. Fatih döneminden sonra tüm padişahların siyasetlerinde ana mekan İstanbul olmuştur. Başkentin Kahire’ye taşınması Genç Osman’ın bir isteği olmasına rağmen bir devlet politikası olarak benimsenmesi Osmanlı realitesinin inkarı anlamına gelirdi.

GENÇ OSMAN'I YENİÇERİLER ÖLDÜRMEK İSTEMEDİ!

Yeniçeriler, Genç Osman’ı tahtan indirmek istemişler fakat öldürmeye yanaşmamışlardı.

Genç Osman’ın Hotin seferi dönüşü sorumluluğu Yeniçerilere atması, ileri gelenlerin bazılarını sürgüne göndermesi, hapsetmesi asker içinde bir hoşnutsuzluğa neden olmuş, I. Mustafa yanlısı devlet adamlarının genç padişahı eleştirerek yeniçerileri ikna etmeye başlamışlardı. Yeniçeri Ağası Ali efendi ikna edilmiş Osman’ın ulemanın desteği ile tahtan indirilerek yerine amcası Mustafa’nın tahta geçmesi kabul edilmişti. Fakat Yeniçeri Ağası hiçbir şekilde Genç Osman’ın öldürülmemesi için ulemanın önünde Vezir Davut Paşa ve Dilaver Paşa’dan söz almıştı.

İsyanı başlatan Yeniçeriler, padişahı değil padişahı yanlış yönlendiren kızlarağası ve bazı vezirlerin kendilerine verilmesini istediler. Genç Osman önce istenilenleri vermeyi reddetti fakat durumun vahametini anlayınca vermek zorunda kaldı. Devlet adamlarının bir çoğu isyan sırasında saf değiştirerek Mustafa yanlılarının tarafına geçtiler. Mustafa padişah ilan edilmesi üzerine Genç Osman Bursa’ya hareket etmek istediyse de devlet adamları engel oldu.

Genç Osman, yeniçerilere karşı At meydanında bir konuşma yaptı ve kendisine ne yapacaklarını sordu. Yeniçeriler, padişahı öldürmek istemediklerini yalnızca onu hükümdar olarak görmek istemediklerini söylediler. Genç Osman’ın yeniçerilerin bu sözü üzerine Yeniçeri Ağası Ali Efendi’ye sığınmıştır.

Yeni sadrazam Davut Paşa ve Mustafa’nın annesi Osman’ın hayatta kalmasının kendileri için bir tehdit olduğunu düşünerek önce Genç Osman’ı koruyan Yeniçeri ağası Ali Efendi ve yeniçeri ileri gelenleri öldürttüler, daha sonra yeni yeniçeri ağası atandı ve sipahilerden Osman’ın yakalanmasını istediler.

Genç Osman Yedikule zindanlarında öldürüldü fakat onun öldürülme nedeni yeniçerilerin isyanı değil, bir iktidar çatışmasının sonucuydu.



Yasal Uyarı: Yayınlanan yazı ve haberin tüm hakları Dünya Bülteni'ne aittir. Özel izin alınmadan yazı ve haber hiçbir şekilde kullanılamaz. Ancak yazı ve haberin bir kısmı aktif link verilerek alıntılanabilir.

  • Paylaş