banner39

banner35

Afrika'nın babadan oğula geçen krallıkları

Ulus devletlerin ortaya çıkışına kadar dünyanın başka bölgelerinde de yaygın olarak görülen bu otorite biçimi, Afrika’da sömürgeci güçler tarafından ihdas edilen “dolaylı yönetim” anlayışı çerçevesinde de muhafaza edildi.

Afrika 06.12.2019, 14:02
Afrika'nın babadan oğula geçen krallıkları

Gabon

1973 yılında babası Omar Bongo gibi Müslüman olan Ali Bongo, 2009 yılından buyana Gabon’un lideri konumunda. Dolayısıyla ülke 52 yıldır Bongo ailesi tarafından yönetiliyor. 

Omar Bongo, 1935 yılında ülkenin doğusundaki Lewai (şimdiki adı “Bongoville”) kasabasında dünyaya geldi. 1953 yılında Fransız Özgür Masonlar Teşkilatı üyesi olan Bongo, Fransız ordu ve istihbarat teşkilatında görev yaptı ve 1960 yılındaki bağımsızlık sonrası Devlet Başkan Yardımcılığına getirildi. Dört yıl sonra gerçekleşen darbede rehin alınmasına rağmen Fransız paraşütçü birliklerinin operasyonuyla kurtarıldı ve hükümet yeniden kuruldu. 1967 yılında selefi Léon Mba’nın ölümünün ardından devlet başkanı oldu ve 2009 yılında ölene kadar 42 yıl bu görevde kaldı.  

Bongo ailesinin zaman zaman “hanedanlık” olarak adlandırılmasının ardında sadece baba ve oğul Bongo’nun değil, aynı zamanda ailenin diğer bireylerinin de devlette kilit pozisyonlarda bulunmasının etkisi büyük.

Örneğin, 2016 yılındaki Devlet Başkanlığı seçimlerindeki rakibi Jean Ping eniştesi, Anayasa Mahkemesi başkanı Marie-Madeleine Mborantsuo, baba Bongo’nun iki çocuk sahibi olduğu metresi. Ayrıca kız kardeşi halen Cumhurbaşkanlığı danışmanı ve erkek kardeşi de Maliye Bakanlığı görevini yürütüyor. 

Ekvator Ginesi

Teodoro Obiang Nguema Mbasogo, ülkenin 1968 yılında bağımsızlığını kazanmasının ardından ilk devlet başkanı olan ve kendisini ebedi başkan ilan eden amcası Francisco Nguema’yı askeri darbeyle devirerek iktidara geldi.

1979 yılından bu yana 40 yıldır devlet Başkanı olan Obiang, halihazırda aktif görevdeki tüm dünya liderlerinin duayeni konumunda. Yani en uzun süredir iktidarda bulunan lider unvanının sahibi.  Diğer taraftan, “Küçük Teodoro” (Teodorín) lakaplı oğlu Teodoro Nguemna Obiang, 2012 yılından buyana Devlet Başkanı Birinci Yardımcılığı makamında ve milli güvenlikten sorumlu. Anayasaya göre baba Obiang emekli olduğunda birinci yardımcısı yerine geçebiliyor. Diğer oğlu Gabriel Obiang ise Petrol ve Madenler Bakanı. 

2014 yılında düzenlenen “Türkiye-Afrika Ortaklığı İkinci Zirvesi”ne evsahipliği de yapmış olan petrol zengini Ekvator Ginesi, dünyada gelir dağılımının en eşitsiz olduğu ülkelerden birisi. Nüfusun yaklaşık yarısının temiz suya erişimi bulunmuyor. Doğan her beş çocuktan biri 5 yaşına gelmeden hayatını kaybediyor.

Diğer taraftan, Devlet Başkanı namzedi Teodorin, ülkenin bir yıllık petrol gelirlerinin yüzde 10’una tekabül eden yaklaşık 300 milyon doları, lüks arabalara ve Michael Jackson hatıra koleksiyonuna harcayabiliyor.

Kamu kaynaklarını zimmetine geçirmek suçlamasıyla hakkında Fransa’da dava açılan ve 3 yıl hapse mahkum olan adıgeçenin yine Fransız mahkemesinin verdiği karar çerçevesinde “ikinci el” fiyatları yarım milyon ila 8 milyon dolar arasında değişen lüks araçlarından 11 tanesine İsviçre’de el konulduğu ve geçtiğimiz Eylül ayında açık artırmada satıldığı basına yansımıştı. 


Kongo Demokratik Cumhuriyeti (Kongo-Kinşasa)

1965-1997 arasında 32 yıl süren Mobutu iktidarı süresince ülkenin doğusundaki “isyancı lider” unvanıyla bilinen Laurent Kabila, komşu ülkeler Ruanda, Uganda ve Angola’nın desteğiyle 1997 yılında başkent Kinşasa’yı ele geçirerek Devlet Başkanı oldu.

İç savaşta kendisini destekleyen müttefikleriyle arasının açılmasının ardından 16 Ocak 2001 tarihinde yakın korumasının suikastına kurban gitti. 

Kabila’nın ölümünün oğlu Joseph Kabila Devlet Başkanı ilan edildi. Oğul Kabila kariyerine subay olarak başlamamasına rağmen babasının dört yıllık iktidarı zarfında tümgeneralliğe kadar yükseltilerek devlet başkanlığı varisliği için hazırlanmıştı. 18 yıl ülkeyi yöneten Joseph Kabila, iki dönem kuralı nedeniyle 2019 seçimlerine aday olamadı, ancak yerini, oyların sadece yüzde 25’ini aldığı tahmin edilen Felix Tshisekedi’ye bırakarak kendisi perde gerisinde ülkeyi yönetmeye başladı. Bu bağlamda Tshisekedi’nin “Kabila’nın Medvedev”i olduğu iddia ediliyor. 


Kenya 

Kenya’da halihazırda Devlet Başkanı olan Uhuru Kenyatta, bağımsızlık sonrası ilk Devlet başkanı olan Jomo Kenyatta’nın oğlu.

Baba Kenyatta’nın emlak, bankacılık, sigorta, tarım ve turizm alanlarına yaptığı “yatırımlar” dolayısıyla oğul Kenyatta ülkenin en zengin insanı. Kendisinin de medya sektörüne yaptığı yatırımlar, hem siyasi hem ekonomik gücünü konsolide ediyor. 

Yukarıda üç bariz örneğini sunduğumuz devletin özelleştirilmesi olgusu, aralarında nüanslar olmakla birlikte, birçok Afrika ülkesinde tezahür ediyor.

İstisnalar saklı kalmak kaydıyla, hepsinin ortak paydası, ilk neslin onyıllarca iktidarda kalması, yerine geçecek ikinci nesli siyaseten etkili makamlara getirmesi, süreç içerisinde ülkenin ekonomik kaynaklarının kontrol edilmesi ve yağmalanması olarak görülüyor. 
 

Angola

Angola’da iktidar partisi içerisinde yaşanan bir “nöbet değişiminin”, Portekiz-Angola karma ırkından müteşekkil yönetici klik içerisinde gerçekleşmiş olmakla birlikte eski devlet Başkanı dos Santos’un 40 yılda kurduğu aile devletini bir anda yerle bir edebildiği görüldü. Halbuki dos Santos, Rus asıllı eşinden doğan kızı Isabel’i kendi yerine hazırlıyordu. Dos Santos bu bağlamda kızı Isabel’i Afrika’nın en büyük ikinci petrol üreticisi devlet firması Sonangol’un yönetim kurulu başkanlığına, oğlu Jose Filomeno’yu da ülkenin varlık fonunun başına getirmişti.

Şimdilerde dos Santos’un kendisi İspanya’da, kızı Portekiz’de gönüllü sürgünde; oğlu ise 1,5 milyarlık yolsuzluk gerekçesiyle Angola’da yargılanıyor. 
 

Kaynak: İndependent Türkçe / Yusuf Kenan Küçük

Yorumlar (0)
26
açık
Günün Anketi Tümü
Türkiye Esed rejimiyle diyalog kurmalı mı?