banner15

İvan İlyiç'in Ölümü

Şvartz’ın bakışları, İvan İlyiç için yapılan bu törenin dünyadaki düzeni hiç mi hiç etkilemeyeceğini söylüyor gibiydi.

İvan İlyiç'in Ölümü

Ölü, bütün ölüler nasıl yatıyorsa öyle yatıyordu. Ölülere has ağır, cansız bir yatış… Sertleşmiş bacakları tabutun yumuşak yanlarına gömülmüş, baş sonsuza kadar yatacağı biçimde geriye, yastığın üstüne doğru kaykılmıştı. Bütün erkek ölülere yapıldığı gibi çökmüş şakaklar üstüne parçalar konmuş, mumlanmış olan sarı yüzü yukarı doğru itilmişti. Yüksekte kalan burun üst dudağa sıkı sıkıya yapışmış gibi görünüyordu. Piotr İvanoviç’in son kez gördüğünden beri çok değişmiş, daha da zayıflamıştı ama bütün ölülerde olduğu gibi yüzü canlıyken olduğundan daha yakışıklı, üstelik daha da etkileyiciydi. Yüzündeki ifade, gerekenin yapılmış olduğunu vurgular gibiydi. Yüzünde, yaşayanlara sitem ve ikaz anlamı da vardı. Bu uyarı Piotr İvanoviç’e gereksiz gibi göründü, hiç değilse kendisiyle ilgisi yoktu. Bu ikazı fark etmek tedirginlik duymasına neden oldu. Çarçabuk istavroz çıkarıp bu törene yakışmayacak bir sevecenlikle dönüp kapıya doğru yürüdü. Merdiven sahanlığında Şvartz, bacakları iki yana açılmış, elleri arkasında, silindir şapkasıyla oynayarak onu bekliyordu.
Şvartz’ın canlı duruşu, parlak yakışıklı görünüşü Piotr İvanoviç’i kendine getirdi. Şvartz’ın hiçbir üzücü olaydan etkilenmezmiş gibi bir hali vardı. Bakışları, İvan İlyiç için yapılan bu törenin dünyadaki düzeni hiç mi hiç etkilemeyeceğini söylüyor gibiydi. Bir başka deyişle bu olay, o gece bir deste oyun kâğıdının karıştırılıp kesilmesini, uşağın masaya dört tane yeni mum getirmesini, onların bu akşamı diğer akşamları geçirdikleri gibi geçirmelerini engelleyemezdi. Gerçekten de Piotr İvanoviç önünden geçerken o gece oyun için Fiodr Vasilyeviç’te toplanmalarını önerdi fısıldayarak. Ne var ki Piotr İvanoviç’in kaderinde o gece kağıt oynamak yoktu. Kısa boylu, şişman ve bütün çabasına rağmen omuzdan aşağıya doğru genişleyen bir kadın olan Praskovya Fiodorovna, siyah giysiler içinde, başında tülü, tabut başında duran diğer kadınlar gibi yabansı bir biçimde yukarı doğru kalkmış kaşlarıyla dışarı çıktı; "dua başlamak üzere, lütfen içeri girin" diyerek, onları ölü odasına çağırdı.
Şvartz belli belirsiz eğildi ve bu çağrıya uymak istemediğini ve uymayacağını açıkça belirten bir tavırla olduğu yerde kaldı. Praskovya Fiodorovna, Piotr İvanoviç’i tanıyordu; içini çekerek ona doğru yürüdü, elini tuttu ve "sizin İvan İlyiç’in gerçek dostu olduğunuzu biliyorum" dedi ve sözlerine karşılık beklercesine yüzüne baktı. Piotr İvanoviç, tıpkı az önce o odada istavroz çıkarmasının doğru olacağını hissettiği gibi, şimdi de dul kadının elini sıkıp içini çekmesinin ve "evet, gerçekten öyle," demesinin gerektiğini hissetti ve aklından geçenleri söyledi. Söyler söylemez de, istenilen sonuca varıldığını gördü. Her ikisi de duygulanmıştı. Dul hanım "gelin" dedi, "daha başlamadılar. Hem sizinle konuşmak istediğim başka konular da var".
Piotr İvanoviç kolunu uzattı. Ona acıyıp göz kırpan Şvartz’ın önünden geçerek Praskovya Fiodorovna ile birlikte ilerideki bir odaya doğru yürüdü. Şvartz sinsice bakışıyla sanki "oyuna ne oldu? Yerine birini bulursak hiç yakınma. Buradan çıkınca belki oraya gelirsin" diyordu.
Piotr İvanoviç daha derinden ve umutsuzca içini çekti, Praskovya Fiodorovna da bunun üzerine şükranla onun kolunu sıktı. Pembe kretonla döşenmiş, insanın içine üzüntü salan bir lambayla aydınlatılmış konuk odasına girdiklerinde, Praskovya Fiodorovna masanın yanındaki bir kanepe, Piotr İvanoviç de yayları kırılmış olduğu için ağırlığı altında çöken, arkalıksız, alçak bir iskemleye oturdu. Praskovya Fiodorovna, onu oraya oturmaması için uyaracakken, bunun duruma uygun düşmeyeceğini düşünmüş, bir şey söylememeyi yeğlemişti. Piotr İvanoviç, İvan İlyiç’in bu salonun döşenmesi sırasında, üstü yeşil yapraklı pembe kretonu seçerken kendisine danıştığını hatırladı. Odanın her yanı mobilya, biblo ve ufak tefek süs eşyalarıyla doluydu. Dul hanım kanepeye doğru giderken, şalının danteli masanın oymalarına takıldı. Piotr İvanoviç, şalı kurtarmak için davranınca, üstünden ağırlık kalkan iskemlenin yayları yükseldi ve onu itti. Praskovya Fiodorovna danteli kendisi kurtarmaya başladığı için Piotr İvanoviç isyankâr yayları kuvvetle bastırarak yerine oturdu. Ama Praskovya Fiodorovna kendini tümüyle kurtaramamıştı; Piotr İvanoviç yeniden kalktı, iskemlenin yayları da yine gıcırdayarak yükseldi. Bütün bunlardan sonra Praskovya Fiodorovna temiz, beyaz bir mendil alarak ağlamaya başladı. Piotr İvanoviç ise dantel ve iskemleyle olan savaşından bitkin düşmüştü, o nedenle yalnızca somurtarak oturdu. Bu tatsız durum uşak Sikolov’un içeri girişiyle kesintiye uğradı.
Uşak, Praskovya Fiodorovna’nın mezar için seçtiği yerin ikiyüz ruble ettiğini söylemeye gelmişti. Praskovya Fiodorovna ağlamayı kesti, bir kurban havasıyla Piotr İvanoviç’e baktı, Fransızca olarak bunun kendisi için çok korkunç olduğunu söyledi. Piotr İvanoviç bir şey demeden, başıyla buna kuşkusu olmadığını gösterir bir işaret yaptı.

İvan İlyiç’in Ölümü, Lev Tolstoy, Antik Yayınları, İstanbul 2013

Güncelleme Tarihi: 26 Şubat 2016, 21:00
YORUM EKLE

banner39

banner36

banner37

banner35