ABD'ye direnen son Apaçi: Geronimo

Apaçilerin son lideri Geronimo 17 Şubat 1909'da savaş suçlusu olarak tutuklu kaldığı hapishanede hayatını kaybetmişti. Savaş suçlusu olarak öldüğünden mezar yeri belli değil...

ABD'ye direnen son Apaçi: Geronimo

Dünya Bülteni/ Haber Merkezi

İstilacı Amerikalılara karşı Amerika kıtasında direnerek efsaneleşen Geronimo, hala yerlilerin en büyük lideri olarak anılıyor. Geronimo, 17 Şubat 1909'da tutukluyken hayatını kaybetmişti. Bazı kaynaklar işkence sonucu öldüğünü belirtiyor.

Geronimo, 1829 –1909 arasında yaşamış bir Kızılderili lideri. Beyazlara karşı mücadele veren kahraman ve son kızılderili olarak tanınmıştır. Kendi adı öz dilinde Gokhlayeh (Esneyen adam) olarak biliniyor. Geronimo veya diğer adıyla Goyathlay, günümüzde Yeni Meksika olarak adlandırılan bölgede doğmuştu. Şef Mahko’nun torunu olan Geronimo, bir Bedonkohe Apache yerlisiydi.

Meksikalı askerler ona Geronimo, İspanyollar ise Jerome derlerdi. İsmi bu nedenle, sonradan Geronimo olarak bilinecekti.

AİLESİ İSPANYOLLAR TARAFINDAN KATLEDİLMİŞTİ

Geronimo Amerikan hükümetine karşı savaşan son liderlerden biriydi. Apacheler arasında ise son savaşçıydı. O sıralar Amerikalı yerleşimcilerin yanı sıra İspanyollarda bu bölgeye akın etmeye başlamıştı. Geronimo’nun hayatındaki en kötü anı da bu dönemde gerçekleşti. 1858 yılında bir gün eve döndüğünde, eşi, annesi ve 3 çocuğunu İspanyollar tarafından öldürülmüş olarak buldu.

İddialara göre Geronimo, beyaz olan herkese karşı nefret duymuş ve elinden geldiği kadar beyaz öldürmeye çalışmıştı. Onun bu intikam ateşi Apacheler arasında bir üne sahip olmasını sağlamıştı. Arizona ve New Mexico’da yaşayan beyaz yerleşimcilere suratındaki agresif ifadesi ve vücudundaki Apache kanından dolayı hep korku saçacaktı.

Geronimo, aslında bir şef değildi; ama bir şamandı (şaman: tıp adamı – şifacı – büyücü) ve bu yönü diğer özellikleri ile de birleşmiş, sonuçta ruhsal ve entelektüel bir lider olmasını sağlamıştı.

Apache şeflerinin hepsi, onun görüşlerine ve gücüne saygı duydu. 1870’de rezervasyon bölgesine (San Carlos) yerleştirilen Geronimo, buradan kaçmaya çalışacak; fakat tutuklanıp bölgeye geri gönderilecekti. Üç kez daha kaçmayı deneyen Geronimo, dördüncü kaçışında başarılı oldu ve yakalanamayınca, 500 izci ve 3000 Meksikalı asker onun peşine düştü. İzciler sonunda onu buldu ve rezervasyon bölgesine geri götürüldü. Ancak özgür ruhlu Geronimo bir yıl sonra 35 savaşçı, 109 kadın, çocuk ve gençle bu bölgeden de kaçmayı başardı. 1885’teki bu kaçışından 1894’ yılına kadar Geronimo bulunamadı.

Bir keresinde 24 adamı ile 5000 süvariden kaçan Geronimo Dumanlı Dağlar’a sığınmış ve dağları didik, didik arayan süvariler ilginçtir ki Geronimo’nun izine bile rastlayamamıştı. Geronimo’yu yakalayamayan süvariler köylere saldırıp kadın ve çocukları öldürmeye başlamışlardı. Bunu duyan Geronimo sonunda dayanamadı ve halkına zarar gelmemesi için teslim oldu ve Oklahoma’daki Fort Sill’e yerleştirildi. Geronimo teslim olduğunda yanında en son 16 savaşçı 12 kadın ve 6 çocuk kalmıştı. Lawton’daki okul müdürü S.M. Barrett’a yerli bir çevirmen aracılığı ile hayatını kaydettirdi.

ONUN DA CESEDİNİN YERİ BELLİ DEĞİL

Geronimo bir savaş suçlusu olduğundan müdür Barrett, dönemin başkanı Teddy Roosevelt’e varıncaya dek, her makama yazarak “Sürgündeki Kızılderili’nin sözlerini kaydetmek için izin istemişti. Geronimo anılarını anlatmaya Apache’lerin yer yüzüne geliş hikâyesinden başlamıştı. İlk söyleşinin sonuna gelip, Barrett bir soru sorduğunda alacağı cevap şu oluyordu, “Ne söylüyorsam onu yaz.” Ölümünden önce son günlerini geçirmek için Arizona’daki evine dönmek istemiş ancak izin verilmemişti. Ve 1909 yılında bir savaş mahkumu olarak Oklahoma’da öldü. Kimilerine göre Geronimo işkence yapılarak öldürülmüştü. Öldükten sonra Geronimo rezervasyon bölgesinin arka tarafına gömülmüştü. Fakat -ilginçtir ki- ertesi gün Geronimo gömüldüğü yerde değildi.

Geronimo'nun sembolik mezarı Fort Sill – Oklahoma bölgesindedir. Apachelere göre Geronimo kutsal topraklar olan dumanlı dağlardadır.

APAÇİLER

Apaçi ya da Apaş, Arizona ve New Mexico bölgesinde, Mogollon ve Sierra Madre sıradağlarında yaşayan Kızılderili kabilesi. Avrupalı beyazlara en büyük direnişi gösteren Amerikan Kızılderilileri arasında Apaçiler ilk sırayı alır. Apaçiler bugünkü Arizona ve New Mexico bölgesinde, Mogollon ve Sierra Madre dağ silsileleri başta olmak üzere çorak ve dağlık arazilerde yaşıyorlardı.

BİN LADİN'İN ÖLDÜRÜLDÜĞÜ OPERASYONA ADI VERİLMİŞTİ

Mayıs 2011'de Pakistan'da düzenlenen ve Usame Bin Ladin'in katledildiği operasyona Obama yönetimi tarafından 'Geronimo' adı verilmişti. Operasyon sırasında, komandolar merkezi bilgilendirirken, El Kaide liderine ilişkin atıflarında ''geronimo'' kodunu kullanıyorlardı.

Apaçi kabileleri, operasyonda bu ismin kullanılmasına tepki göstermişti. Apaçi kabilesi lideri Jeff Houser, "Geronimo, Amerika'da yerlilerin direnişinin sembolü. Ladin'le arasında bağ kurulmaması gerekirdi. Operasyona Geronimo adının kullanılması Apaçiler hakkındaki ilişkilerin güçlendirilmesine ve yeniden üretilmesine yardımcı oldu" demişti.

Houser, operasyon yapıldığı dönemde Obama'ya gönderdiği mektupta, "ABD Kongresi 2009'da kabul ettiği ve 19. yüzyılın savaşçısını yurt savunmasındaki cesareti sebebiyle öven kararı bulunuyordu" diyerek Geronimo'yu Usame Bin Ladin'le eşleştirmenin Amerikanın yerlileri için acı verici bir hareket olduğunu kaydetmişti.

Geronimo'nun Usame bin Ladin ile benzer yönleri ikisinin de ABD'ye karşı direniş göstermesi ve mezar yerlerinin belli olmaması olarak gösteriliyor.

Güncelleme Tarihi: 04 Eylül 2019, 09:14
banner53
YORUM EKLE
YORUMLAR
Kenan
Kenan - 1 yıl Önce

Toprak hırsızlarına karşı mücadele eden bu adamı yürekten kutluyorum

Abdullah
Abdullah - 7 yıl Önce

Son paragrafın başındaki "Geronimo'nun Obama ile benzer..." ifadesindeki Obama yerine Üsame bin Ladin yazılmalıydı

banner39