banner39

Prof. Çakmak: İran ile ABD müttefik değil

Uluslararası İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. Cenap Çakmak, İran'ın iddia edildiği gibi ABD ile müttefik olmadığını söyledi. Çakmak, İran'ın ulus devlete evrildiği tezlerine ise "zaten ulus develtti" diyerek cevap verdi

Amerika 06.08.2015, 13:43 06.08.2015, 13:43
Prof. Çakmak: İran ile ABD müttefik değil

Dünya Bülteni / Haber Merkezi

İran ve ABD arasında bir ittifak antlaşmasının olmadığını belirten Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü Prof. Dr. Cenap Çakmak "Bunun tartışılması bile abestir bana göre. İttifakı bırakalım, iki ülke arasında işbirliği ve hatta tutum birliği bile yoktur. ABD İran’a yönelik yaptırımların kaldırılmasını garanti etmiştir, somut gerçeklik budur." dedi.

Milat Gazetesi'nden Gülsüm İncekaya'ya konuşan Prof. Dr. Cenap Çakmak, İran ile varılan nükleer anlaşmanın bütün tarafları kazançlı çıkardığını belirterek verilen ödünlerin çok da önemli olmadığını vurguladı.

Prof. Dr. Çakmak, "İsrail’in iddia ettiği gibi İran ile ABD artık müttefik mi?" şeklindeki bir soru üzerine, "Hayır, böyle bir şey söylemek mümkün değil. İttifak hukuki bir işbirliği zeminini ifade eder ve bu zemin ancak bir ittifak antlaşması ile tesis edilebilir. İran ve ABD arasında bu türden bir zemin yoktur. Tartışılması bile abestir bana göre. İttifakı bırakalım, iki ülke arasında işbirliği ve hatta tutum birliği bile yoktur. ABD İran’a yönelik yaptırımların kaldırılmasını garanti etmiştir, somut gerçeklik budur. Mesela ABD İran’ın çevreleme politikasından vazgeçer mi? Bu anlaşma bunun teminatı değildir. ABD artık Körfez ülkelerine silah satmayacak mı? Bunu bilemeyiz. Anlaşmanın doğal sonuçları arasında yoktur bu. Ya da ABD İsrail’e müzahir olma tutumundan vazgeçmiş mi oluyor? Hayır, böyle bir şey de yok. Suudi Arabistan ile İran arasındaki rekabet malum; ABD bu anlaşma ile ikisi arasında bir tercih yapmış değildir. Aynı şeyi Türkiye ve İran için de söyleyebiliriz. ABD aynı anda Türkiye ile de İran ile de Suudi Arabistan ile de belli noktalarda uzlaşmış durumda, burada bir gariplik yok. Ama ABD Türkiye ile müttefik iken İran ile değil." dedi.

ORTADA BİR ORTADOĞU PAZARLIĞI YOK

"ABD ile İran arasında bir ‘Ortadoğu’ pazarlığı yapıldı mı?  Eğer bir pazarlık yapıldı ise bu ittifak Ortadoğu bölgesinde ne türden sonuçları beraberinde getirir?" şeklindeki bir başka üzerine ise Çakmak şunları söyledi: Hayır, böyle bir pazarlık yok. Ne ABD ve ne de İran birbirine güvenmiyor. Nitekim ABD bunu net bir şekilde ifade etti, evet ortada bir anlaşma var, ama bu anlaşma güvene değil denetime dayalı. Ortada bir pazarlık yok ama bu anlaşmanın bölgesel etkileri tabii ki olur. Şöyle dersek doğru olur: ABD anlaşmanın İran lehine açacağı alanın ve İran’a sağlayacağı faydaları bilerek ve bunların farkında olarak bu anlaşmaya razı oldu. Dolayısıyla bu sonuçların kendi çıkarlarına aykırı olmadığını düşündüğünü söyleyebiliriz. Ama bu bir pazarlık, yani karşılıklı anlayış ve rızaya dayanan bir süreç değildir.

"ŞİMDİ DEVRİM DAHA DA KAZANÇLI"

Çakmak, İran devriminin kaybettiği, ulus devletin kazandığı yönündeki iddiaların sorulması üzerine ise şöyle konuştu: İran zaten ulus devletti; şimdi normal egemen ve bağımsız bir ulus devlet gibi hareket etme imkanını elde etmiş oldu. Yani bir ulus devlet olarak etrafına konulan engeller kalkmış oldu; bu engeller kaldırılınca da artık kendi siyasi tercihlerini daha rahat uygulama imkanı elde edecek. Dış politikada ideolojinin rolünü tabi ki inkar edemem. Ancak İran’ın dış politika davranışlarının sadece İslam devrimi ilkeleri ile şekillendiği de söylenemez. Bu esasen son derece de normal; bir devlet için önemli olan çıkarlardır, yani çok basit, bilinen bir gerçek bu. Bir şirket CEOsu nasıl ki şirketin karlılığı için uğraşırsa bir devletin dış politika aktörleri de o devletin çıkarları için uğraşır. Ha şu var: çıkarların korunması ideoloji ekseninde tanımlanıyor olabilir; ancak her halükarda esas olan ideoloji değil devletin çıkarlarıdır. Aksini düşünürsek analitik olarak bir sonuca varamayız. Devrim kaybetti mi kaybetmedi mi bilemem, nereden baktığınıza göre değişir. Dış politika sadece devrimle şekillenmediği için devrim zaten hiç kazanmamıştı da diyebilirsiniz, İran aynı İran, şimdi daha etkili, o yüzden devrim daha da kazançlı da diyebilirsiniz. Fakat bence bu anlamlı değil, tarihin ürettiği bir siyasi form olarak devlet neredeydi, nereye geldi, ne kazandı, ona bakmak lazım.

banner53
Yorumlar (0)
30
açık
Günün Anketi Tümü
Türkiye Esed rejimiyle diyalog kurmalı mı?