27 Mayıs darbesini CHP'liler önceden 'bilmiş'

Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk askeri darbesi 27 Mayıs'ı CHP'li vekillerin tam üç sene önceden 'bildiği' ortaya çıktı.

27 Mayıs darbesini CHP'liler önceden 'bilmiş'

 

 

Dünya Bülteni / Tarih Servisi

İnönü'nün 1958 yılında meşrulaştırdığı, geliyor dediği, CHP'li vekillerin üç sene öncesinden haber verip, kurulacak mahkemeleri bile anlattığı 27 Mayıs 1960 askeri darbesi, Türkiye'de ordunun hiyerarşik yapısına ters bir şekilde yapılan tek başarılı askeri darbe. Darbe hazırlığında olan subaylar, kendi hareketlerine önderlik edecek bir general bulmakta da zorluk çekmişti. Basın ve üniversitelerin desteğini alan subayların huzursuzluğu, 1950'lerin ortalarında başlamıştı ve subaylar artan enflasyon, siyasi çekişmeler ve rejim tartışmalarında Cumhuriyetçi muhalafet ile aynı görüşleri paylaşıyorlardı. Darbenin geleceği ile ilgili ordu içinden ihbarı yapan Samet Kuşçu, askeri mahkemede yargılanıp mahkum edilirken, ihbar edilenler ise üç yıl sonra o darbeyi gerçekleştirdiler. 

DEMOKRAT PARTİLİLER: MİLLİ İRADEYİ MAHKUM EDİYORSUNUZ

CHP, devlet otoritesine dayanan bir parti olarak kurulmuş, devletin resmi ideolojisinin sivil ve asker seçkinler vasıtasıyla uygulayıcısı olmuştur. Demokrat Parti'nin halkın büyük bir oranla seçilmesi, Cumhuriyet Halk Partisi'nde şaşkınlığa sebep olmuştu. İnönü'ye göre millet, CHP'yi kaza eseri iktidardan uzaklaştırmış, kimi seçeceğini bilememişti, bu sebeple de ülkenin geleceği karanlıktı. Bu sözlerle İnönü ve CHP, Türk halkının kimi seçeceğine karar veremeyecek kadar yetersiz olduğu düşüncesini taşımaktaydı. Böyle bir düşünceye en güzel cevabı müdahaleden sonra kurulan mahkemelerde yargılananlardan Bolu Mebusu Kadir Kocaeli vermiştir. Duruşma sırasında “Müdafaamı yapmayacağım, çünkü müdafaa edicek hiçbir suçum yok. Eğer beni mahkum ederseniz milli iradeyi mahkum etmiş olursunuz” diyerek müdafaa yapmayı reddetmiştir.

Demokrat Parti iktidara geldiğinde Menderes'in ilk tepki toplayan sözü, millet mâl olmuş inkilapları koruyacağız şeklindeki, hükümet programında yeralan sözleriydi. İnkilaplar konusunda oldukça hassas olan CHP ve bazı aydınlar bu sözleri Atatürk'ün yolundan sapma olarak algılamışlardır. Ayrıca Menderes'in Türkçe okunan ezanı kaldırıp muhalefetin de desteği ile yeniden Arapça okunmasını sağlaması da bazı kimseler tarafından ordunun başına inen yumruk olarak yorumlanmıştı.

1957'DE CHP'NİN KARS VEKİLİ: MENDERES BÜTÜN SÖZLERİNİN HESABINI MÜSTAKİL MAHKEMEDE VERECEK

Askeri müdahaleye gidilen yıllarda CHP'li milletvekilleri konuşmalarında Menderes'i, İtalyan Faşist lideri Mussolini ve Hitler'e benzetmişler, akıbetlerinin de onlar gibi olacağını sık sık dile getirmişlerdir. CHP Kars milletvekili Sırrı Atalay, 1957 seçimlerinin öncesinde “Menderes bütün sözlerinin hesabını yakında verecektir. Müstakil bir mahkeme kuracağız ve Menderes bu mahkeme huzurunda bütün iktidarının hesabını verecektir” diyerek müdahale sonrası kurulacak mahkemelerin habercisi olmuştur.

1958 yılında İnönü, Tahkikat Komisyonu'nda yaptığı konuşması sırasında Menderes Hükümeti'nin anayasayı ihlal ettiğini savunmuş; “Eğer insan hakları yürütülmez ve vatandaş hakları zorlanırsa ihtilal gerekli hale gelir ve sizi ben bile kurtaramam, Şartlar tamam olduğu zaman ihtilal meşru bir haktır” diyerek de askeri müdahaleyi meşrulaştırmıştır. İnönü'nün bu tür sözleri, askeri müdahaleye meşruluk kazandırma noktasında darbeci subaylar için de ilham kaynağı olmuştur.

DARBE SABAHI İNÖNÜ

İsmet İnönü'nün 27 Mayıs cuntasıyla kurduğu diyalog, İnönü'nün ve CHP'nin o dönemde darbeye nasıl yaklaştığını ortaya koyuyor.

 

27 Mayıs sabahı, İnönü'nün evinin önü bayram yeri gibiydi. Sokağa çıkma yasağına rağmen CHP'liler orada toplanmıştı. Radyoda bildiriyi okuyan Türkeş de İnönü'nün yanına gelerek elini öptü. İhtilalden hemen sonra Ankara'ya gelen MBK Başkanı Cemal Gürsel'in yaptığı ilk işlerden biri de İnönü'yü arayıp emirlerinin olup olmadığını sormaktı. İnönü'nün cevabı ise çok şaşırtıcıydı: "Asıl ben sizin emrinizdeyim..."
 

İLGİLİ HABER:

İşte Menderes'in mahkemeden ilk görüntüleri-VİDEO

Adnan Menderes'e de cunta ihbarı yapılmıştı

51 yıl önce askerî mahkeme darbecileri beraat ettirmişti

Güncelleme Tarihi: 27 Mayıs 2010, 14:17
banner53
YORUM EKLE

banner39