banner15

Abant'ta Filistin gerginliği

İsrailli katılımcı Morris'in konuşmasına tepki gösteren Arap katılımcılar toplantıyı terketme girişiminde bulundu.

Abant'ta Filistin gerginliği

Ortadoğu'da tırmanan şiddet olaylarına denk gelen Abant Platformu toplantısında, gelirilim toplantının yaşandığı salona da yansıdı. Mısır Dışişleri Bakanı Ahmed Mahir ile İsrailli katılımcı Prof. Dr. Benny Morris, sert tartışmaya girdi. Bu yıl 11. düzenlenen Abant Platformu Toplantısı dün sona erdi. Türkiye'nin yanı sıra dünyanın değişik ülkelerinden 200 gazeteci, akademisyen, siyasetçi ve uzmanın katıldığı ve iki gün süren toplantıda, Ortadoğu'daki son gelişmelerle çözüm yolları tartışıldı. Toplantının son günü, “Küreselleşmenin yansımaları: Çatışma-Meydan Okuma-Uyumî başlığı altında yapılan oturumu Prof. Dr. Mehmet Altan yönetti. Gazeteciler Ali Bulaç, Cengiz Çandar, Koç Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr. Fuat Keyman ve İsrail Ben Gurion Üniversitesi'nden Prof. Dr. Benny Morris'in katıldığı oturumda, katılımcılar, Ortadoğu'nun geleceğini ele aldı. Lübnan ve Filistin'e yönelik son saldırılar, platformun gündemine oturdu. Konferansın Lübnan, Mısır ve Ürdün'den gelen katılımcıları, İsrailli katılımcıları protesto ederek, Abant'ı terketme girişiminde bulundu. Platform yetkilileri, bu toplantıların, çoğulcu ve demotratik bir toplantı olduğunu, mutlaka burada bulunmaları gerektiğini söyleyince, protestocu katılımcılar ikna oldu. Bununla birlikte, ülkesi şu anda İsrail'in ablukası altında olan Lübnan'dan gelen Beyrut Üniversitesinden Türkoloji Profesörü Muhammed Nureddin, bu sabahki oturumda, İsrail Ben Gurion Üniversitesi tarih bölümünden Profesör Benny Morris'in konuşması sırasında oturum salonunu terk ederek tepkisini ortaya koydu. 

Morris, Yahudilerin eskiden beri İslam ve Arap dünyasında ihmal edilerek dışlanmaya maruz kaldığını savunarak, halen Filistin ve Arap dünyasında İsrail'e karşı büyük bir nefret bulunduğunu kaydetti. Bu nedenle bölgedeki sorunun çözümü için tek devletli bir uygulamanın geçerli olamayacağını, yaşanan bunca acıdan sonra tek bir devlet çatısı altında bir araya gelinemeyeceğini belirten Morris, dolayısıyla iki devletli bir çözümün daha uygun olacağını bildirdi.
 
"Petrol varoldukça bölgede istikrar zor"
   
Gazeteci yazar Çandar da ABD'nin dünyanın en zengin petrol kaynakları bu bölgede olduğu sürece mevcudiyetini bulundurmaya devam edeceğini söyleyerek, bu nedenle görünebilir bir gelecekte, petrol yerini başka bir enerji kaynağına bırakmadıkça bu bölgenin istikrara kavuşmasının hayal olduğunu ifade etti. Çandar, şu anda tek süper devlet olarak kalan ABD'nin dengelenme ihtimali bulunduğunu ve Çin, Hindistan, Rusya gibi ülkelerin büyüme oranlarıyla süper devlet olmaya aday olduğunu belirterek, ancak ABD'nin yerini bu ülkelerden birinin almasının da İslam dünyasının sorununu halletmediğini kaydetti.
   
Bulaç: İslam sistem dışına itilmeye çalışılıyor

Gazeteci yazar Ali Bulaç da Ortadoğu'da günümüzde dini monarşiler, askeri diktatörlükler ve otoriter demokrasiler olmak üzere 3 tip rejim bulunduğunu, Türkiye ve Pakistan gibi ülkelerin otoriter demokrasi sınıfı altında değerlendirilebileceğini savunarak, Türkiye ve İran'daki rejimin siyasal kültürünün totaliter olduğunu ve bu nedenle bu iki ülkenin demokratikleşmesinin diğer ülkelere kıyasla daha zor olduğu görüşünü dile getirdi. Filistin-İsrail sorunu çözülmedikçe bölgede demokratikleşmenin mümkün olamayacağını da belirten Bulaç, bununla birlikte bölgedeki mevcut rejimlerin artık miyatlarını doldurduğunu ve uluslararası sistemin bu rejimleri ayakta tutabilecek durumda olmadığını bildirdi. Bulaç, İslam'ın sistem dışına itilmeye çalışıldığını da söyleyerek, diğer taraftan İslam'ın da modern kültüre o kadar hazır olmadığını ve kendi yapısında ısrar ettiğini savundu. ABD'nin bölgeye gelmesindeki en önemli nedenin meydan okuyan bu paradigmaya ders vermek olduğunu ifade eden Bulaç, bölgede bir değişimin gerçekleşmek zorunda olduğunu, ancak bunu kimin sağlayacağının önemli olduğunu belirtti. Bulaç, modern dünyanın derin bir krizden geçmekte olduğunu ve bu krizin bastırılması için işgaller yapıldığını da savunarak, İslam dünyasının toplumsal sermayesi açısından modern dünyadan daha ileri olduğunu kaydetti.
   
Fuat Keyman da Türkiye AB'ye ne kadar çok yönelirse Ortadoğu için barış imkanının da o kadar artacağına dikkat çekerek, Ortadoğu'da bir kısır döngü bulunduğunu, ancak bunun savaşlarla ya da dijital müdahalelerle çözümlemeyeceğini ifade etti. Keyman, Türkiye-AB ilişkileri ne kadar derinleşirse Ortadoğu'nun da demokratikleşme ve reform hareketlerine o kadar yöneleceğini söyledi.

Sonuç bildirisine itiraz
 
Toplantının sonuç bildirisi üzerinde de görüş ayrılıkları yaşandı. Bahçeşehir Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Eser Karakaş'ın başkanlığında bir ekip tarafından yazılan sonuç bildirisinin taslağına, Bilgi Üniversitesi öğretim üyesi ve Abant Platformu Esbaşkanı Prof. Dr. Mete Tunçay itiraz etti. Bildiri taslağının çok uzun olduğuna dikkat çeken Prof. Tunçay, “Bu metin çok uzun, gereksiz cümle ve vurgulardan kaçınarak, olayın özünü ortaya koyan net bir bildiri hazırlamalıyızî diye itirazda bulundu. Bunun üzerine Prof. Dr. Hayrettin Karaman ile gazeteci Ali Bulaç'ın araya girmesiyle taslak metin yeniden ele alınarak, Prof. Tunçay'ın itiraz ettiği noktalar gözden geçirildi, metin yeniden yazılarak son hali verildi. Toplantı Tertip Komitesi'nin hazırladığı değerlendirme metni, önceki yıllardaki gibi üzerinde tartışlan maddelerden oluşmuyordu. Değerlendirme raporunun en dikkat çekici yanı, milli eğitim müfredatlarındaki ülkeler arası düşmanlığı körükleyen maddelerin çıkarılması ve Kudüs'ün üç semavi dinin temsilcilerinin ve mensuplarının ibadet edeceği özgür bir alana dönüşmesi isteğiydi. 

Tarihçi Prof. Dr. Mete Tunçay'ın değerlendirmeyi okumasının ardından salondan, Mısır eski Dışişleri Bakanı Ahmet Mahir'in itiraz sesleri yükselmeye başladı. Değerlendirmeyi ilk kez duyduğunu söyleyen Mahir, üzerinde tartışılmayan bir metne imza atamayacağını ifade etti. Bunun üzerine Prof. Dr. Hayrettin Karaman, gerginliği önlemek için Ahmet Mahir'e, değerlendirmenin içindeki hangi noktalara itiraz ettiğini sorup, bunların tekrar tartışılabileceğini söyledi. Uzlaşmaya yanaşmayan Ahmet Mahir, "Değerlendirmenin hepsine itiraz ediyorum" dedi. Gerginliğin önüne geçmek için değerlendirme de geri çekildi. Toplantı, değerlendirme ve bildirisiz sona erdi. Bu yıl 11'incisi yapılan Abant Toplantıları'nın üçü, Washington, Brüksel ve Paris'te yapılmış ve o toplantılarda da sonuç bildirisi okunmamıştı. 

Güncelleme Tarihi: 06 Temmuz 2018, 09:31
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner10

banner12