banner15

Açe: 'Mekke Kapısı'nda Ramazan Günleri

İslam dünyasının başka yörelerinde rastlanması mümkün olmayan, sadece Açe’ye özgü bir gelenek var. Halk Ramazan Ayına girmeden iki gün önce aileleri ile ya da yaşadıkları köylerdeki insanlarla bir araya gelerek kurban kesiyorlar. ‘Meugang’ olarak adlandır

Açe: 'Mekke Kapısı'nda Ramazan Günleri

Mehmet Özay / Açe

Farklı din ve kültür merkezleri ile çevrili olan Güneydoğu Asya’da bulunan Açe, İslam dünyasının diğer yerlerinden örneğin Arap dünyası, Balkanlar, Kafkaslar ve Kuzey Afrika ile karşılaştırıldığında farklı bir yapı arz etmektedir.
Açe’de Ramazan daha oruç ayı başlamadan toplumsal yaşamda kendini belli etmeye başlıyor. ‘Meugang’ denilen kurban adetiyle aile içerisinde ve köylerde Ramazan hazırlığı başlıyor.
26 Aralık 2004 tarihinde yaşanan deprem ve ardından gelen tsunami’nin etkisiyle yaklaşık iki yüz bin insanını yitiren bölgede aynı zamanda, beş yüz bin kişi de evlerinden olmuş durumda. Ancak buna rağmen, insanlar Ramazan Ayı’nı karşılamakta ellerinden geldiğince her zamanki hassasiyetlerini sergiliyorlar.

Ramazan’a Hazırlık

Ramazan öncesindeki hazırlıklara göz attığımızda Recep ve Şaban aylarında Açeliler Pazartesi-Perşembe orucu tutmakta. Kimi yerlerde Şaban’ın başında, ortasında ve sonunda üçer gün oruç tutuluyor. Şaban ayında ayrıca, pek çok yerde tesbih namazı kılınıyor.
Şaban ayının on beşinde kimi bölgelerde aileler ve komşular bir araya gelip dualar yapılıyor. Bu arada fakirler ve yetimlerin gözetiliyor.
İslam dünyasının başka yörelerinde rastlanması mümkün olmayan, sadece Açe’ye özgü bir gelenek var. Halk Ramazan Ayına girmeden iki gün önce aileleri ile ya da yaşadıkları köylerdeki insanlarla bir araya gelerek kurban kesiyorlar. ‘Meugang’ olarak adlandırılan bu gelenek aynı zamanda, Ramazan Bayramı öncesinde de gerçekleştiriliyor. ‘Şirbu’ denilen et yemeği büyük kazanlarda pişirilir ve yanında pilav ile büyük topluluklara ikram ediliyor. Kırsal yerlerde köy halkı yiyeceklerini camiye getirerek orada bütün köy halkı ile paylaşılıyor. Böylece Ramazan öncesinde birlik ve beraberlik ruhunun yaşanması bu şekilde gerçekleştiriliyorr. Ramazan yemekleri arasında ‘kanji’, ‘buromrom’ ve ‘srikaya’yı da saymak mümkün. Ayrıca, ‘şurup’ Ramazan menüsünün vazgeçilmez bir içeceğidir.
Bu sene de tsunami felâketinden etkilenmelerine rağmen, insanlar bir şekilde bu geleneklerini sürdürüyorlar. Hayvan kesemeyenler ise kasaplardan aldıkları etle aile bireylerini bu gelenekten mahrum etmemeye çalışıyorlar.
Şehirlerin görünür yerlerine “Merhaban Ya Ramadhan” yazılı pankartlar asılarak kamusal alanda halkın Ramazan’ı kutlanıyor.

İftar Heyecanı

Gün boyu açık lokanta bulmak zor. Aslında Açe’de lokanta kavramı biraz farklı. Ramazan ayı dışında da görülen ancak de Ramazan’la birlikte sayıları artan, yol kenarlarında kurulan, büfe denilebilecek, önünde masa sandalye konulan açık mekânlarda insanlar iftarlarını açabildikleri gibi, buradan aldıkları yiyecekleri evlerine de götürebilmektedirler.
Söz konusu mekânlar öğleden sonra hareketlenmeye başlıyor. Özellikle ev kadınlarınca işletilen bu mekânlar evlerde pişirilen leziz Özellikle Ramazan’la birlikte, yol kenarlarına kurulan küçük tezgâhlarda, çeşitli yerel yiyecek satışı yapılır. Kimi aileler ya da gençler bu tezgâhlarında önüne yerleştirilmiş olan masalarda oturarak iftarlarını burada açıyorlar.
Camiye giden halk ise, akşam ezanının okunmasıyla oruçlarını açıyorlar. Camilerde halka ya cami sorumluları tarafından ya da zengin kişiler tarafından iftarlık ikram ediliyorr. Kılınan akşam namazının ardından cemaat evlerine dağılarak aileleri ile birlikte iftar yemeğine devam ediyorlar. Camideki iftar yemeğine, cami cemaati kadar, evlerine yetişememiş olanlar da iştirak ediyor. İnsanlar Ramazan ayı boyunca ibadet ve taatlerine daha fazla özen göstermeye çalışarak bu ayı en iyi bir şekilde değerlendiriyorlar.

Toplumsal Yaşam ve İbadet

Ramazan ayının girmesiyle toplumsal yaşamda çalışma hayatı da yavaşlama sürecine giriyor. İnsanlar çalışma performanslarından bir şey kaybetmemekle birlikte, mesai saatlerini kısaltarak Ramazan’ı ibadet ve taatle geçirme eğilimindeler. Açe halkının İslam’ı yaşama arzusu eyalet yönetimince de paylaşıldığından Açe’de okullar Ramazan boyunca kapanıyor. Resmi dairelerde ise mesai öğleden sonra ikide sona eriyor. Halk bütün bir yılı Ramazan’a hazırlık olarak değerlendiriyor. Öyle ki, insanlar yıl boyunca yapmış oldukları maddi birikimlerini bu ayda ailelerine ve çevrelerindeki insanlara ikramlarda bulunarak değerlendiriyorlar.
İftar zamanın geldiği camilerin mikrofonlarından yayılan sirenlerle ilân ediliyor. Sahur’da ise özellikle köylerde gençler bir araya gelerek ellerinde davullarla halkı sahura kaldırıyorlar.
Açe’de teravih namazı sekiz ve yirmi rekat kılınıyor. Sekiz rekat kılmayı tercih edenler sekiz rekatın ardından camiden ayrılırken, kalanlar namazı yirmi rekata tamamlıyor. Bu konuda cemaat arasında herhangi bir sıkıntının yaşanmaması halk arasındaki dini anlayışların çeşitliliğinin bir göstergesi olarak algılanmalıdır. Yatsı namazının farzının ardından, vaaz başlıyor. Yarım saat ile bir saat kadar süren vaazın ardından teravih namazı kılınıyor. Namazla birlikte insanların büyük bir bölümü evlerine çekilirken, özellikle gençler Kur’an-ı Kerim tilaveti yapıyorlar. Gece geç saatlere kadar devam eden Kur’an tilaveti ile her gün bir cüz okunmak suretiyle hatim indiriliyor. Beytürrahman Camii radyosu, camiden yapılan vaazları yayınlayarak daha çok insanın bu vaazlardan istifade etmesini sağlıyor. Hatim indirenlere hediyeler verilerek yapmış oldukları bu güzel davranışları kamusal bir takdir görmüş oluyor.

Ramazan’da Çocuklar

Okulların tatil olmasıyla birlikte, çocuklar Ramazan’ı doyasıya yaşamaya başlıyorlar. Temel dini eğitimlerini evlerinde alan çocuklar camilerde düzenlenen ve heyecana yol açan bir takım yarışlarla dini bilgilerini geliştirme fırsatı da yakalamış oluyorlar. Bu bağlamda çocuklar arasında ezan, Kur’an-ı Kerim okuma yarışmaları yapılıyor. Bazı köylerde ‘kanduri’ denilen ve büyükler arasında da gerçekleştirilen bir çeşit müsabakaya rastlamak mümkün. Bu müsabakada başarılı olanlara takke, giysi vb. hediyeler sunuluyor.

Güncelleme Tarihi: 06 Temmuz 2018, 09:31
YORUM EKLE

banner39

banner50

banner47

banner48