banner15

Boru Hattı Ülkesinin En Büyük Oyunu Başlıyor

Bakü–Tiflis–Ceyhan(BTC)Boru Hattı Ülkesi(pipelineistan) deyimi kullanılabilir; öyle ki bu hattın ciddi çevresel etkileri, iş yasası, bahsedilmeyen 2700 metre yüksekliğindeki dağlar ve 1500 küçük nehir, Dünya Bankasına karşı yapılan protestolara kadar hiçb

Boru Hattı Ülkesinin En Büyük Oyunu Başlıyor

Pepe Escobar

Çeviri: Murat Kirişçi

 

25 Mayıs’da Hazar’dan Kafkas bölgesi boyunca geçip Türkiye’de Akdenize ulaşacak ham petrolün akışına başladı. Tarih, bu akışı, yüzyılın En Büyük Yeni Oyunu’nun(New Great Game) sermaye hareketlerinin birisi olarak  yargılayabilir. İran körfezinden petrol taşınmasına bağımlılıktan kurtulmak için Batı dünyasının son rotası olarak Amerika tarafından tasarlanan Bakü – Tiflis – Ceyhan(BTC) boru hattı işi tamamlandı.

 

Bu hat için Boru Hattı Ülkesi(pipelineistan) deyimi kullanılabilir; öyle ki bu hattın ciddi çevresel etkileri, iş yasası, bahsedilmeyen 2700 metre yüksekliğindeki dağlar ve 1500 küçük nehir, Dünya Bankasına karşı yapılan protestolara kadar hiçbir ulusal egemenlik tarafından dokunalamayan, kendi kendine oluşturulmuş yüksek bir kanuna sahiptir. BTC, Dünya bankasından en az 3-4 milyar dolar civarında bir borçlanmayla 10 yıl süren ağır iş şartlarında gerçekleştirilmiş bir projedir.

 

BTC, güneye inmeden önce doğudan batıya kadar olan bölümünün yarısı Azerbeycan yarısı da Gürcistan sınırları içerisinde kalmaktadır. Buradan Türkiye’nin kuzey bölgesi aracılığıyla güneye inmektedir. Bu kuruluşun çekirdeği ise British Petroleum(BP)’un Sangachal’da Bakü’nün güneyindeki Hazar Denizi ortalarındaki  terminalidir. Bu hat 44 metre genişliğindedir ve 1767 kilometre yılan gibi bükümlü hali ile üç ülkeden geçmektedir. Bu ülkelerden Azerbeycan ve Gürcistan arasındaki boru hattında yoğunlaştırılmış gaz olarak geçiyor. Diğer ülkede ise(Türkiye) mahrum bırakılmış, evlerinden ve yurtlarından sürülmüş Kürtler bu hat için potansiyel bir tehdit oluşturuyorlar.

 

Boru hattı kendi içinde 126 cm genişliğindedir ve en az 150.000 parçadan oluşmuş yılan bükümlü çelik parçalardan oluşmuş olup bu inşaat Japonlar tarafından yapılmıştır ve Malezya’da bitirilmiş ve gemilerle Gürcistan’ın başkenti Batum limanına taşınmıştır.

 

BTC’nin kullanım sahası ve amacını iyi anlamak için, ilk olarak BP’nin Bakü’deki merkezi olan Vila Petrolea’yı ziyaret etmek gerekmektedir. BTC’nin ana hissedarları; BP(%30.1), Azerbeycan Devlet Petrol Şirketi SOCAR(%25), Amerikan şirketi Unocal(%8,9), Norveç Şirketi Statoil(%8.71), Turkish Petroleum(%6,53) İtalya Şirketi ENI(%5), Fransız şirketi TotalFinaElf(%5), Japon Firması Itochu(% 3,4), Amerikan Şirketi ConocoPhilips(% 2,5), Japon firması Inpex(% 2,5) ve Amerikan Amerada ile Suudi Delta Oil’in birleşmesiyle oluşan Delta Hess(%2,36) dır.

 

BP, bu ülkede en az 15 milyar dolarlık yatırım yaptı(araştırma, geliştirme, boru hattı inşaası). Bakü’deki genel görüşe göre, Azerbeycan’da kuralları koyan adam olarak tanınan BP’nin yöneticisi David Woodward, “genel vali” olarak bilinmektedir. Woodward Scotland’dan Abu Dabi’ye, Alaska’dan Sibirya’ya kadar değişik bölgelerde şirketi için 30 yıldan fazla bir zamandır çalışmakta ve harita üzerindeki tüm petrol merkezlerini bilmektedir. Woodward ve BP BTC yi temizliğine ve güvenliğine öenm vermeden, merhametsiz ve acımasız bir şekilde inşa etti. Gürcistan köylüleri ve hükümet yetkilisi olmayan İngiliz kuruluşları farklı bir dille bu durumun düzeltilmesi için uyarılarda bulundular.

 

 

 

Kafkas Stili Hanedanlık

 

Genelleme yapmadan söylenebilir ki, BTC’nin oluşumu ve kullanımı imkansızdır. Eski bir durum olarak stratejik açıdan Amerikan destekli bir diktatör olan ve Aralık 2003’de ölen Haydar Aliyev acımasızca Kafkasyayı elinde tutmaktaydı. Ekim 2003 de yapılan şaibeli seçimler sonucunda Haydar Aliyev’in oğlu İlham Aliyev başa geçmiştir ve bu hanedana ait diktatörlük hala devam etmektedir. Ciddi bir işi olmayan ve zevk peşinde koşan İlham Aliyev, devlet petrolleri şirketi SOCAR’ın da yöneticisi olmuştu. Azerbeycan’da asla “özgürlük ve demokrasi” kelimeleri konuşulmaz ya da Gürcistan, Ukrayna ve Kırgızistan’daki şekilde renkli devrimler görmeniz imkansızdır. Bakü’de geçen Cumartesi günü, Azeri polisi “Özgürlük” ve “Özgür Seçimler İstiyoruz” diye slogan atan protestoculara karşı şiddet uyguladı ve 100 den fazla kişiyi tutukladı. Tarncparency International’a göre Azerbeycan rejimindeki bozulma, küresel bozulma indeksinde 146’dan 140 geldi. Washington’un bakışına göre, Azerbeycan’daki Aliyev hanedanlığı, Özbekistan’daki İslam Kerimov ile aynı role sahip: Yani her ikisi de “DİKTATÖR”.

 

Azerbeycan, Gürcistan ve Türkiye BTC’nin zamanında bitirileceğinden ümitsizdi. Türkiye, İnternational Money FunD(IMF)’e çok büyük miktarlarda borçlu durumda. Gürcistan, şu an baki kalışını Amerikan müdahalesine borçlu. Azerbeycan en azından gelecek nesillerin yaralanması için petrol gelirlerini kullanabileceği bir devlet petrol fonu kuruyor. Fakat çok az Azeri, Azerbeycan’ın BTC’den zengin olacağına inanıyor. Azeriler için bu şirket, mitolojik. Gerçek hayat, Bakü’nün merkezinden bir kilometreden daha yakın bir mesafede: Büyük aileler, suyu ve elektiriği sürekli sorunlu olan Sovyet sitli apartmanlarda sıkış tepiş yaşıyorlar. Azerbeycan, bir donanma tarafından Lada ve Volga’dan çapraza alınarak kolayca düşürülebilir. Kafkasya’da petrolden başka önemli ve ilgi çekici sadece bir tek endüstri vardır, o da insan kaçırmak.

 

Gürcistan’daki engel Azerbeycan’dakinden çok daha komplekstir. Bu yüzden 2003’ün sonundaki “Gül Devrim”, Edward Shevernadze’yi ortadan kaldırırken, genç, fotojenik, Amerikan eğitimli, Amerikan düşünceli Mikhail Saakashvili’ yi başa getirdi. Bu yüzden Gürcistan dağlarında kalan El-Kaide bağlantılı Çeçenlerin BTC’ye saldıracakları iddiaları da çok küçük bir ihtimal olarak askıya alındı. Fakat BTC’nin Türkiye’deki son noktası Ceyhan’ın korunması en düşük seviyede tutlmakla beraber ciddi bir garanti altındadır: Bu hattın Ceyhan’da sonlanması kesinlikle bir rastlantı değildir. Burada İncirlik Amerikan Üssü’nün bulunması ve burada Amerika’nın yoğun bir yığınağa ve askeri güce sahip olması çok önemlidir.

 

Oyun Bitmiyor

 

Güç politikası ve petrol jeopolitiğinin elde tutulmasını düşünecek olursak, BTC çok ciddi ve gerçekçi bir iştir(Amerika’nın Kafkasya ve Orta Asya’dan Rusya’nın uzak sınırlarına kadar olan bölgedeki güç savaşı stratejisinin anahtar parçasıdır). Ayrıca Amerika, bu projeyle gaz ve petrol nakliyatında da İran’ı bypass etmiştir. Kazak Başkan Nursultan Nazarbayev, 2010’dan önce Kazak ham petrolününde bu BTC kanalıyla akacağını söylemiştir. Ayrıca Nazarbayev, BTC’ye Aktav’ı da eklemeyi düşündüklerini söylemiştir. Böylece bu hat ABTC olacaktır. Ancak hemen hatırlayalım ki BP, bu boru hattının Kazak petrolllerine ihtiyacı olduuğu fikrini sürekli olarak yalanlamıştır.

 

Herşey BTC’nin kazandıracağı büyük yararların dillendirmesiyle ilgilidir. Boru hattı çok yakın bir zamanda tamamıyla dolmuş olacaktır ve Ceyhan’a Hazar denizinden gelen bu akışı depolayabilecek dev tankerler yapılacaktır. Böylece İstanbul ve Çanakkale Boğazlarından geçişlerde bypass edilmiş olacaktır. BTC, günde yaklaşık 1 milyon varil akış sağlayacak bir projedir ki bu küresel üretim %1,2 sine karşılık gelmektedir. Hazar Boru Hattı Konsorsiyumunun Bakü’den Rusya’nın Novorossiysk limanından taşınan 500.000 varille karşılaştırıldığında bu çok büyük bir rakam.

 

BTC, ekonomik terimlerde çok küçük bir etki bıraktı. Petrol uzmanları biliyor ki Hazar’dan gelebilecek en etkin ve en uygun maliyetli rota BTC’dir. Aynı zamanda BTC, güç politikaları açısından başyapıt bir şaheser tasarımdır(Bu düşünce Washington ve onun müttefikleri açısından bir bakıştır). Amerikan Başkan Yardımcısı Dick Cheney, Halliburton şefi olarak hala akıllarda kalmış olarak, daima “stratejik olarak önemi büyük” olan BTC için amigoluk yapmıştır. Bu kararı verenler bu yapılan büyük yatırımdan çok zengin olacaklar. Yeni Kuveyt rüyasını yerine, Hazar 32 milyar varil petrol rezervlerine sahip(Bu, küçük bir Körfez ülkesi ve petrol üreticisi olan Katar’dan daha fazla miktar değil). Hazar’daki petrol miktarı, bilinen Orta Doğu rezervlerinin %10’nundan daha az durumdadır.

 

Her halükarda gerçek olan şudur ki , bu konu New Great Game(Büyük Oyun) içinde kendine bir konum bulacaktır. Kafkasya, Hazar ve Ota Asya bu oyunun mimarları tarafından zorla elde edilmey çalışılacaktır. Azeri (ve Kazaklar) petrol ve gazı için Avrupalı üreticiler BTC’nin arzına güvenebilirler. Fakat Rusya bu oyunda tarafsız kalacaktır: Başkan Vladmir Putin Rusya, Hazar petrolünün miktarlarının kışkırtıcılığını Avrupa Birliğine karşı kullanmayacaktır. Çünkü bu petrole Avrupa Birliğinin yapacağı yüklü miktarlardaki yatırımların geri dönüşü dikkate alınacaktır.

 

Bu makale Murat Kirişçi tarafından Asia Times'tan İslam Dünyası için tercüme edilmiştir.

 

http://www.atimes.com/atimes/Central_Asia/GE26Ag01.html

 

Güncelleme Tarihi: 06 Temmuz 2018, 09:31
YORUM EKLE

banner39

banner50

banner47

banner48