Erdoğan-Lula freni İran'a yaptırımı engelledi

Washington'daki zirvede İran'a yeni yaptırımlar için yapılan baskıya Türkiye ve Brezilya karşı çıktı, Çin de destek vermedi

Erdoğan-Lula freni İran'a yaptırımı engelledi



Dünya Bülteni/Haber Merkezi

ABD başkanı Obama, nükleer güvenlik zirvesinde İran'a yeni yaptırımlar için bastırırken, en sert muhalefet BM Güvenlik Konseyi geçici üyeleri Türkiye ve Brezilya'dan geldi. ABD başkanı Çin lideri Hu'yu yanına çekmeye çalışırken, dışişleri bakanı Clinton Davutoğlu'nu iknaya çabaladı. Ancak, Brezilya ile Türkiye 'yaptırımlar çözüm değil' görüşünü savundu, ortak öneri hazırladı.

erdogan-lula.jpg

ABD Başkanı Barack Obama, evsahipliği yaptığı küresel nükleer güvenlik zirvesinin perde arkasında İran’a yeni sert yaptırım çıkarmak için pazarlık yürütürken, Başbakan Tayyip Erdoğan’ın en net şekilde dile getirdiği, Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva’nın ödün vermediği ve Çin Devlet Başkanı Hu Jintao’nun sessiz ve derinden yürüttüğü muhalefetle karşılaştı. Brezilyalı diplomatik yetkililer, Obama'ya Erdoğan ve Lula'nın fren yaptığı yorumunda bulundu.

Obama-Hu görüşmesinin ardından Amerikalı yetkililer Çin’in yaptırımları desteklediğini duyururken, Çin Dışişleri’nin açıklaması aynı yönde değildi. Erdoğan-Lula görüşmesinde de iki lider İran sorununu çözmeye yönelik yaptırım içermeyen ortak öneri sunmayı ele aldı.

ÇİN'İN OYU KRİTİK

BM Güvenlik Konseyi'nin geçici üyeleri Türkiye, Brezilya ve Lübnan yaptırımlara karşı çıkarken, daimi üyelerden yaptırımlara sıcak bakmayan tek üye ülke Çin de, tutumunu yumuşatmasına rağmen, daha ağır yaptırımlar konusunda muhalif tavrını sürdürüyor.

Zirvenin ardından gazetecilerin sorularını cevaplayan Başbakan Erdoğan, bir gazetecinin Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva ve Obama ile bir araya geldiklerini hatırlatması üzerine Erdoğan, “O görüşmenin Nükleer Güvenlik Toplantısı ile ilgili olduğunu” söylemişti.

İran'la ilgili olarak Brezilya'nın da Türkiye'nin yanında yer alacağına yönelik iddiaların olduğunun hatırlatılması üzerine Erdoğan, “Zaten Brezilya'nın açıklamalarını, bizim açıklamalarımızı takip ettiğinize göre, şu anda farklı düşünmüyor” karşılığını vermişti.

BM Güvenlik Konseyi’nin veto yetkisine sahip beş daimi ve geçici 10 üyesi var. Bir karar çıkarmak için daimi üyelerden hiçbiri veto kullanmazsa dokuz evet oyu yeterli olacak.

medvedev-obama.jpg

OBAMA PETROL GARANTİSİ VERDİ

Beş daimi üyeden ABD, Britanya, Fransa yaptırımlar için bastırıyor, Rusya da son dönemde bu üçlüye yakın bir duruş sergiliyor. Son daimi üye Çin’in kritik önemde olan oyunu garantilemek için yoğun mesai harcayan Obama, Çin'e “Yaptırımları desteklediğiniz için İran size petrol göndermeyi keserse, müttefik ülkelerin enerji ihtiyacınızı karşılayacağını garanti ediyorum” dedi.

Erdoğan-Lula görüşmesi sonrası basın toplantısı düzenleyen Brezilya Dışişleri Bakanı Celsa Amorim, Türkiye ile Brezilya’nın İran’ın nükleer sorununun çözümü için yaptırımları içermeyen, ortak bir öneri sunulmasını ele aldığını anlattı. Buna göre, öneri, İran’ın yüzde 3.5 oranında zenginleştirdiği uranyumun bir kısmını derhal üçüncü bir ülkeye göndermesi, bunun Batı’nın sağlayacağı nükleer yakıtla değiş tokuşunu öngörüyor.

“Üçüncü ülke Brezilya da olabilir. Ama İran’a daha yakın bir ülke olması daha mantıklı” diyerek Türkiye’yi işaret eden Amorim, zirvede öneriyi diğer ülkelerle paylaşacağını kaydetti.

nukleerzirvesi.jpg

ABD UMUTLU, ÇİN RENK VERMİYOR

ABD’li yetkililer “Çinliler iki hafta önceye dek yaptırım tasarısını tartışmaya bile yanaşmıyordu” diye iyimserlik dile getirirken, ABD’nin BMGK’deki Doğu Asya sorumlusu Jeff Bader, “Çinliler İran’ın nükleer proğramıyla ilgili endişelerimizi çok net paylaşıyor. İki başkan, iki ülke heyetlerinin yaptırımlar konusunda birlikte çalışması konusunda anlaştı” dedi.

Çin Dışişleri sözcüsü Jiang Yu ise, “Çin sorundan en iyi çıkış yolunun diyalog ve müzakere olduğuna daima inanmıştır. Baskı ve yaptırımlar sorunu temelden çözemez” açıklamasını yaptı. Sözcü, Çin’in çifte yol stratejisini (yani Tahran ile diyalog sürerken bunun başarısız olması halinde yaptırım ihtimalini değerlendirmeyi) desteklediğini sözlerine ekledi.

nukleerzirvesi.20100414134808.jpg

İran Dışişleri sözcüsü Rahman Mihmanperest, Çin’in açıklamalarını yaptırıma destek olarak anlamadıklarını belirtti. Ancak ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton, dün akşam Güvenlik Konseyi’nin daimi üyeleri ile Almanya’dan oluşan 5-1 grubunu yine İran gündemiyle topladı.

Uzmanlar Çin’in İran’a yeni yaptırımı destekleyebileceği, ama sert olmasına izin vermeyeceği değerlendirmesini yaparken, Rus Devlet Başkanı Dimitri Medvedev’in de ABC’ye yaptırımların İran’ın enerji sektörünü hedef almasının insani felakete yol açacağını söylemesi dikkat çekti. Mısır Dışişleri Bakanı Ahmed Ebu Geyt hem İran hem de İsrail’e baskı istedi.

DAVUTOĞLU BREZİLYA YOLCUSU

Washington'daki zirvede birlikte hareket eden iki ülke, Brezilya ve Türkiye, görüşmeleri Brezilya'da yapılacak toplantılarda bir kez daha ele alacak.

Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu, Brezilya Dışişleri Bakanı Celso Amorim'in davetine icabetle Washington'dan Brezilya'ya gidecek.

Brezilya Cumhurbaşkanı Luiz Inacio Lula Da Silva tarafından kabul edilecek olan Davutoğlu, 2006 yılında kurulmuş olan Yüksek Düzeyli İşbirliği Komisyonu'nun ikinci toplantısı için Brezilyalı mevkdaşıyla bir araya gelecek.

Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, "Görüşmelerde, Türkiye ile Brezilya arasında son dönemde hızla gelişmekte ve çeşitlenmekte olan ikili ilişkilerin ve işbirliğimizin yanı sıra, iki ülkenin BMGK ve G-20'deki üyelikleri çerçevesinde gündemde olan uluslararası ve bölgesel gelişmelere ilişkin görüş alışverişinde bulunulması öngörülmektedir" denildi.

Davutoğlu Brezilya'da ayrıca Latin Amerika'da görev yapan büyükelçilerle eşgüdüm toplantısı da yapacak.

Güncelleme Tarihi: 14 Nisan 2010, 13:50
YORUM EKLE

banner33

banner37