banner15

Fehmi Huveydi: 'Iraklı Kürtler Ateşle Oynuyor'

'Türkiye’nin Anadolu’daki Kürt bölgelerin ayrılmasını engellemek için yıllar sürecek bir savaşa girmeye hazır olduğu sır değil.Çünkü oradaki Kürt nüfusu en az 10-12 milyon arasında ve bu durum asıl itibariyle Kürt sorununun, Irak’tan çok

Fehmi Huveydi: 'Iraklı Kürtler Ateşle Oynuyor'
FEHMİ HUVEYDİ

Irak’taki Kürt dosyasını yeterince açığa kavuşturmuyor ve bu dosyanın kavramlarını diplomatik dille ele alıyoruz.
İnsan bu dili bazen Bağdat’tan, bazen Süleymaniye veya Erbil’den gelen Irak hükümetinin oluşturulmasına dönük
müzakerelerin kesilmesi ve Kürt talepler listesini anlatan günlük haberlerde gözlemliyor. Haberlerde Irak devletinin çöküşü, Amerikan güçlerinin varlığı ve Arap sisteminin yokluğu içinde belirmiş ölü havaya yatırım yapan bir gerginlik göze çarpıyor.

Kürt adımları güven kredisini bitiriyor

İşgalin gölgesindeki seçimlerin veya bütün bir Irak halkını değil de bazı kesimleri temsil ettiği gayet açık olan dayatılmış hükümetin meşruluğundan söz etmeyi bir kenara bırakalım. Çünkü içinde bulunduğumuz şartlarda bizi ilgilendiren konu Kürtlerin tutumu. Bu tutum, hiçbir Irak hükümeti tarafından kabul edilemez taleplerdeki ısrar karşısında hükümet oluşumunun önündeki en önemli engellerden biri sayılmakta.Ortada Şiilerin hakkına düşen bakanlıkların sayısı ve yapısına ilişkin talepler etrafında koparılan bir çok gürültü var. Fakat bu taleplerin en önemlilerinin şu üçü olduğunu düşünüyorum: Kerkük’ün Kürdistan’a katılması, Peşmerge milis güçlerinin Kürtlerin özel ordusu olarak kalması ve üç Kürt kenti için federasyon formülünün desteklenmesi. Konu bununla da sınırlı kalmayıp, tehdit ve provokasyonun eksik olmadığı güçlü baskılar da gündeme gelmekte.

Kürtlerin adımları kuşkuları derinleştiriyor

Kürtlerin attığı adımlar ve liderlerinden gelen açıklamalar kuşkuları derinleştiriyor ve Baas rejiminin düşüşü akabinde Kürt-Arap ilişkilerinin olumlu yönde formüle edilmesi için sağlanan güven kredisini bitiriyor.
Kerkük’ün ‘gasp edilmesi’ operasyonu, Arapların ve Türkmenlerin sürülmesi veya evlerinin istila edilmesinden başlayıp tarım arazileri üzerinde mülkiyet değişikliğine, oradan hükümet kurumlarına el konulması ve Kürtlerin önemli mevkilere atanmasına uzanan bir dizi uygulama ile gerçekleştiriliyor. Bir yandan bunlar yaşanırken Kürt liderler, Kürdistan’da Irak bayrağına karşı çıktıklarını açıklamaktalar. Sanki Irak bayrağı bir cumhuriyetin değil de Saddam Hüseyin’in bayrağıymış gibi... Ayrıca yaptıkları açıklamalarda Kürdistan parlamentosunun onayı olmadan Irak ordusunun kuzey illerine girişini yasaklamak istiyorlar. Yani Kürdistan’da karar, nihayetinde Kürtlerin elinde ve Irak devletinin ise bunda hiçbir payı bulunmamakta.

Çelişkili görüntü

Derin çelişkilerin bulunduğu bir görüntü ile karşı karşıyayız. Zira, Irak cumhurbaşkanlığı makamı Kürt lider Celal Talabani’ye sunulurken aynı cumhuriyetin bayrağı, Kürdistan’a sokulmuyor. Uluslararası toplantılarda ve Arap Birliği zirvelerinde bu adamın ülkesini temsil etmesi öngörülürken Arapça eğitimi Kürt bölgelerde yasaklanıyor. Talabani’nin Irak devletine başkanlık edeceği bir zamanda onun kuzeydeki ‘cemaati’ devleti bölmek ve Irak toprağının bütünlüğünü vurmak için gün sayıyor.Evet, bazı Kürt açıklamaları ayrılma veya bağımsızlık düşüncesini yalanlıyor, ancak yaşananlar tam tersine işaret etmekte. Bu durum ‘sözünü duyuyor ve onaylıyorum, yaptıklarını görüyor ve şaşırıyorum’ yollu meşhur Arap sözüne tamamen uyuyor, ancak bir farkla: Şüpheler o kadar arttı ki, sözler dahi onaylanacak gibi değil. Hatta insan gece onaylayacak olsa, sabah gazeteleri açmayıp Irak haberlerini okumayacak ki, şüphe duymasın.

Kürtler hüzünlü sayfaları kapatmalı

Ben Kürtlerin sıkıntılarını ve başkalarına yönelik güven bunalımlarını çok iyi anlıyor ve geçmişte yazdıklarımı burada tekrarlıyorum. Kürtlerin kaygısını yaşayan, onların mazlumluğunu savunan, onlara karşı işlenmiş suçlara son verilmesi ve adil davranılması çağrısı yapanlardan biriyim. Ama artık bu sayfanın, özellikle Irak’ta kapandığını düşünüyorum. Iraklı Kürtler bunu idrak etmeliler ve bizzat kendi rolleriyle hüzün ve acı sayfalarını kapatmalılar.

Kerkük’ün, dışarıdan başkaları getirilerek veya nüfusunun bir kısmı göçe zorlanarak demografik yapısını değiştirmek suretiyle sistemli olarak istila edilmesi, iyi niyeti ifade etmez. Yine kendilerini korumakla yükümlü Peşmergelerin Kürtlere özel bir ordu olarak görülmesi ısrarı, Kürt liderlerin Kürdistan’ı Irak dışında başka bir oluşum olarak gördüklerinden başka bir anlam taşımaz.Federasyon konusu geçmişte Iraklı muhalif güçlerce karara bağlanmıştı, ancak içeriğinin ayrıntıları üzerinde anlaşmaya varılmamıştı. Şu an pratik olarak istenen, federasyonun Kürtlere Irak’ın bağımsız kararlarında veto hakkını sunacak seçkin bir konum vermesi. Bu adım, Kürt liderlerin istediği şekilde atılırsa, Irak’ın toprak bütünlüğünü tehdit eden ve kaosa sürükleyen birçok olumsuzluğa kapı açacaktır. Başka bir ifade ile Kürtlerin davranışlarının tamamı şu an yaşananların, ‘ayrılmaya hazırlık dışında başka bir şey olmadığı’ yollu güçlü bir intiba vermektedir. Şayet bu intibada abartı var ve daha kötü bir senaryodan bahsediliyorsa bu intibanın değiştirilmesi veya düzeltilmesi medya organlarının yayınlayacağı bir basın açıklaması ile olmaz. Bu amacı gerçekleştirmenin, somut tehlikeleri yatıştıracak ve Kürt tutumuyla sarsılan güveni tekrar getirecek yeni bir tavır alınmasından başka yolu yok.

Kürtlerin Önündeki İki Çözüm

Aynı konuya daha önce de değinmiş ve Kürtlerin önünde iki çözüm olduğunu ifade etmiştim. İlki, Birinci Dünya Savaşı akabinde parçalanan oluşumlarına yeniden dönmeye hazırlanarak kendilerine geleceklerini belirleme ve bağımsız devletlerini kurma imkanı sağlayacak ‘ideal’ çözüm. İkincisi ise Kürtlerin Irak devleti sınırları içinde kalması ve onun gölgesinde bütün şartların, vatandaşlık haklarının verilmesi, kendi kimliklerini ve etnik özelliklerini koruyacak özerk yönetimden yararlanmalarını sağlayacak ‘olası’ çözüm. Ben bu ikinci çözümü eksik bulmakla birlikte savundum. Zira ideal çözüm, bölgedeki yangını tutuşturur. Bölge üzerinde etkileri ağır olur ve bu süreçten en zararlı çıkan da Kürtler olabilir.

Irak'tan Çok Türkiye'nin Sorunu

Irak Kürdistanı’nın bağımsızlığı, bölge haritasının Türkiye, İran ve Suriye’nin ulusal güvenliğini tehdit edecek şekilde yeniden çizimi çağrısı yapmaktır.
Türkiye’nin Anadolu’daki Kürt bölgelerin ayrılmasını engellemek için yıllar sürecek bir savaşa girmeye hazır olduğu sır değil. Özellikle de Türkiye’ye işaret ettim. Çünkü oradaki Kürt nüfusu en az 10-12 milyon arasında ve bu durum asıl itibariyle Kürt sorununun, Irak’tan çok Türkiye’nin sorunu olduğu anlamına geliyor.

Zararın büyüğünden sakınmak için

‘Eksik çözüm’ düşüncesini savunurken ‘zararın daha büyüğünden sakınmak için küçüğünü kabul etmek’ gibi mantıklı ve temel bir kuralı esas aldım. Bu kural, Kürt sorununa tam tamına uymakta. Zira Kürtlerin Irak devleti içinde kalmaları, arzuladıkları geleceği belirleme eğilimlerini gidermez, ancak kendi saygınlıklarını ve kimliklerini korudukları vakit bu durum hem onları, hem bölgeyi, coğrafi ve siyasi haritanın çizimi gibi büyük bir zarardan korumuş olur. Çağrısını yaptığım bu çözüm yeni bir şey değil. Kuzey Afrika’da Berberiler, İran’da Azeriler ve Afganistan’daki Özbeklerin statüsü bu şekilde. Çünkü bu gruplar kendi vatanları olmayan ülkelerde vatandaş olarak yaşamakta, bir dönemdir istikrara kavuşan siyasi coğrafyanın sınırları içinde yaşayarak ülkenin dört bir yanına dağılmaktalar. Vatandaşlık hakkı tanındıkça ve genel doku içinde kimlikleri saygı gördükçe sorun yaşanmamakta. Hali hazırdaki Kürt liderlerin girişimleri ateşte oynamaktan başka bir şey değil. Bu davranışlarının sonuçlarını iyi hesaplamıyorlar.

Son olarak şöyle bir soru geliyor aklıma: Arap Birliği, üyesi olan bir devleti tehdit eden bu tehlike karşısında nerede ve sahada Irak’ın bütünlüğünü korumak için çalışan Türkiye dışında niçin kimseyi göremiyoruz?

* Mısırlı Yazar
Londra’da Arapça yayımlanan Şarkulevsat gazetesi, 30 Mart 2005; Arapça’dan çeviri: Halil Çelik
(NTVMSNBC'den)

Güncelleme Tarihi: 06 Temmuz 2018, 09:31
YORUM EKLE

banner39

banner50

banner47

banner48