banner27

Gelişen Çin-Afrika ilişkileri

Dün sona eren Çin-Afrika zirvesini ele alan Çin radyosu, 'Afrika'nın yeni sömürgecileri kim?' diye sordu.

Gelişen Çin-Afrika ilişkileri
Çin’in Afrika’da “yeni sömürgecilik” uyguladığı iddiası, ABD’ nin New York Times ve İngiltere’nin Financial Times gibi temel basın organlarında son dönemlerde sıkça yer aldı. Hatta bazı Batılı yetkili ve aydınlar da Çin-Afrika ilişkilerine eleştiriler yöneltti. Batılı ülkeler neden Çin-Afrika ilişkilerine “yeni sömürgecilik” şapkası taktı? Çin Sosyal Bilimler Akademisi Afrika Araştırma Ofisi Başkanı He Wenping, Batılı ülkelerin Çin’in Afrika’da “yeni sömürgecilik” uyguladığı iddiasını yaymasının, Çin-Afrika işbirliğinin Batılı ülkelerin Afrika’daki çıkarlarını zedelediği görüşünden kaynaklandığını belirtti. He şunları söyledi: “Çin ile Afrika arasındaki ekonomik ve ticari ilişkiler son yıllarda hızla gelişti. Eskiden Batılı petrol şirketleri Afrika’da faaliyetlerde bulunurken ve Batılı ülkeler siyasi, ekonomik ve askerî açılardan Afrika’da büyük etkiye sahipken, şimdi Çin’le rekabet etmekten rahatsız oluyor ve kendi çıkarlarının zedelenmesinden endişeleniyorlar. Sanırım temel neden budur."

He, Çin’in Afrika’da “yeni sömürgecilik” uyguladığı iddiasının asılsız olduğunu, çünkü Çin ile Afrika arasında böyle bir sömürgecilik tarihi bulunmadığını ifade ederek, hem Çin’in hem de Afrika’nın sömürgeci saldırıların getirdiği acıları yaşadığını, Batılı ülkelerin tarihte Afrika’da yaptıklarıyla kıyaslandığında kimin Afrika’da sömürgecilik uyguladığının daha açık şekilde görüleceğini kaydetti. Batılı ülkelerin Çin’in Afrika’da “yeni sömürgecilik” uyguladığı iddialarının temelinin, Çin’in Afrika’nın kaynaklarına el koyduğu yalanına dayandırıldığına işaret eden He, aslında Batılı ülkelerin Afrika’nın kaynaklarını soyup soğana çevirdiğini, oysa Çin’in petrol işletmesinin karşılıklı yarara dayalı işbirliği temeline oturtulduğunu vurguladı.

 “Çin, Afrika ülkelerinin petrol rafineri tesislerini kurarak, rafinaj kapasitesini yükseltmelerine yardım etti. Bu, Afrika ülkelerinin kaynak avantajlarını ekonomik sürdürülebilir gelişme gücüne dönüştürmesine yardım etmeyi amaçlıyor. Bununla birlikte Çin, sivil projelere büyük önem veriyor. Batılı ülkeler Çin’in Afrika’da kaç petrol havzasının işletme hakkını kazandığını konuşuyor ama, Çin Afrika ülkelerinin altyapı tesislerinin inşasına 4 milyar ABD doları yatırdı. ‘Kazan-kazan’ düşüncesini izleyen Çin, sadece kendisinin faydalanmasını değil, aynı zamanda Afrika ülkelerinin de bu süreçte ekonomik güçlerini ve üretim teknolojisi seviyelerini yükseltmesini de arzuluyor.”

Çin’in ucuz sanayi ürünlerinin Afrika piyasasına baskı yarattığı iddiasıyla ilgili olarak He, bu durumun bir şekilde mevcut olduğunu, ancak bunun küreselleşmenin kaçınılmaz bir sonucu olduğunu ve daha önemlisi bu durumun olumlu yönlerinin görülmesi gerektiğini vurguladı. He sözlerine şunları ekledi: “Çin’in ucuz ve kaliteli günlük sanayi ürünleri, Afrikalıların satın alma gücüne denk düştüğü için, halkın yaşam seviyesini ve satın alma gücünü yükseltti. Üstelik Çin ile arasındaki ticaretin hızla artmasıyla bazı Afrika ülkelerinin ekonomik büyüme hızı yüzde 6’ya ulaştı. Çin, Afrika’ya getirilen baskıların bilincindedir. Başbakan Wen Jiabao Afrika’ya yaptığı ziyaret sırasında Çin tekstil mallarına sınırlama koyacağını açıklamıştı. Bu sınırlamalar uygulanıyor. Bu, Çin’in Afrika tekstil ürünlerine olan dikkatini yansıtıyor.”

Batı’da savunulan Çin’in yardım fırsatı sunarak Afrika’ya gelişme tarzı ihraç ettiği söylentisiyle ilgili olarak He, bunu Çin’in dış politikasına aykırı olan saçma bir yorum olarak niteledi. “Çin’in dış politikası kapsamında başkalarının içişlerine karışmama ilkesi var. Çin öteden beri Afrika ülkelerinin kendi gelişme yolunu seçmesine saygı göstererek onları destekledi. Çin Afrika ükelerine kendi değerlerini ve gelişme modelini ihraç etme peşinde koşmadı. Soğuk Savaş’tan sonra Afrika’da çok partili demokrasiyi var güçle yaygınlaştıran ve yardımları demokrasiye bağlayanlar ise Batılı ülkelerdir.”

Bazı Afrika ülkelerinin Doğu’ya yönelmesinin, Çin’in 20 yıl içinde yoksulluktan kurtulmasını görmelerinden ve Çin’den tecrübe edinmek istemelerinden kaynaklandığını belirten He, Afrika’da sömürgecilik uyguladığı iddialarına Çin’in somut hareketlerle yanıt verdiğini dile getirdi. (Çin Radyosu Haber Mrk.- 24 Ekim 2006)

Hüsnü Mübarek’ten değerlendirme
Mısır Devlet Başkanı Hüsnü Mübarek, Mısır ve Çin arasındaki dostluk ve işbirliği ilişkisini takdirle değerlendirdi. Mübarek dün (30 Ekim) Kahire’de Çinli gazetecilere verdiği demeçte, Çin’i dokuzuncu kez ziyaret edeceği ve Çin-Afrika İşbirliği Forumu’na katılacağı için büyük mutluluk duyduğunu söyledi. Mübarek, Mısır-Çin ilişkilerinin sağlam bir temel üzerine kurulduğunu, iki tarafın bölgesel ve uluslararası işlerdeki istişare ve eşgüdümünün ikili siyasi ilişkiyi en yüksek seviyeye getirdiğini kaydetti.
Mübarek, Afrika-Çin ilişkilerinin eşitlik, karşılıklı yarar ve birbirine saygı temelinde kurulduğunu; gerek Mısır-Çin, gerekse Afrika-Çin dostluk ve işbirliği ilişkilerinin gelişmesinin geniş bir ufka sahip olduğunu belirtti. Mübarek, iki tarafın ortak çaba harcayarak, Mısır-Çin ve Afrika-Çin dostluk ve işbirliği ilişkilerinin gelişmesini hızlandırmasını istediğini de söyledi. (Çin Radyosu-31 Ekim 2006)

Çin Radyosu: Afrika Halkıyla Güzel Bir Hayat Kurmak
Sayın dinleyiciler, son yıllarda çok sayıda Çinli işletme Afrika’ya giderek yatırım veya ticaret yapıyor. Çin işletmeleri Afrika’da ne gibi bir rol oynuyor? Afrika halkı Çin mallarına nasıl bakıyor? Bugün Çin Uluslararası Radyosu muhabirinin Nijerya’da yaptığı röportajları aktarıyoruz.  Nijerya’nın güneyindeki sahil kenti ve ekonomi merkezi Lagos’ta bir pazar yer alıyor. Nijerya’daki en büyük küçük mallar pazarı olan Lagos pazarının 2 kilometrekarelik alanında, 10 binden fazla dükkân bulunuyor.

Bu pazarda her çeşit giysi, kumaş, hırdavat ve diğer günlük tüketim eşyalarını bulmak mümkün. Bu malların bir kısmı Çin’den geliyor. Olawale, pazardaki bir Çin konfeksiyon şirketinin pazarlama müdürlüğünü yapıyor. Olawale, Çin mallarının yerel halka büyük fayda getirdiğini belirterek şunları söyledi: “Çinli şirketler, yerel halka istihdam olanağı sağlıyor. Ayrıca yerel ithalatçıların da yurtdışına çıkıp mal aramalarına gerek kalmadı. Çünkü şimdi bu mallar Nijerya’da bulunabiliyor. Üstelik, Çin mallarının etkisiyle malların fiyatları genel olarak düştü. Şimdi orta halli vatandaşlar da çeşit çeşit tüketim malları satın alabiliyor.”

Eskiden, Nijerya’ya giden Çinlilerin çoğunluğu küçük çaplı ticaret faaliyetlerinde bulunurken, şimdi bu durum çok değişti. Çok sayıda büyük Çinli şirket Nijerya’da yatırım yapıyor. Bu şirketler Nijerya’da sondaj açma, yol yapımı, tarım, elektrik ve telekomünikasyon projeleri uygulayarak yerel halka büyük kolaylıklar sağladı. Çin Sivil Mühendislik Şirketi Grubu (CCECC) Nijerya Şubesi, Nijerya’da ilk yatırım yapan Çinli şirketlerden biri olarak, çok sayıda demiryolu ve karayolu projesi üstlendi. Yol yapımının yerel halka getirdiği faydalardan bahseden CCECC Nijerya Şubesi Genel Müdürü Zhou Tianxiang şunları belirtti:

“Biz burada yol yaptıkça, buranın kaynakları dışarıya taşınabiliyor. Eskiden buranın birçok yerinde yol yoktu, mallar dışarıya ancak insan sırtında taşınabilirdi. Meyve gibi birçok ürün ve güneydoğu bölgesindeki kakao, daha gönderilmeden yerinde çürürdü.”
CCECC Nijerya Şubesi, çok sayıda yerli işçi çalıştırıyor. Zhou Tianxiang, şirkette yerli çalışanların sayısının Çinlilerinkinin 10 katına denk geldiğini, yerli halka geniş iş olanağı sağlandığını kaydetti. ZTE Şirketi de, Nijerya’da birçok telekomünikasyon projesi üstlendi ve cep telefonu fabrikası kurdu. Şirketin Nijerya temsilcisi Liu Shuqing, üretim çalışmaları dışında şirketin üç yöntemle yerel halka eğitim sağladığını belirterek şunları söyledi: “Yerel çalışanlarımızdan bazı üst düzey yöneticileri, ZTE’nin Shenzhen kentindeki ZTE Eğitim Merkezi’ne gönderiyoruz.Bunun yanı sıra Nijerya’daki bazı eğitim merkezlerinde bizim mühendislere eğitim kursu sağlıyoruz. Sıradan işçilerin mesleki niteliklerini yükseltmek için her hafta bu işçilere kurs açıyoruz.”

Nijerya halkı, Çinli şirketlerin yaptığı çalışmalara ve Nijerya ile Çin arasındaki işbirliğine büyük değer veriyor. Nijerya Darphane Genel Müdürlüğü’nde çalışan Salisu, Nijerya ile Çin arasındaki tarımsal işbirliğini şöyle yorumladı: “Çin ile yaptığımız işbirliği sayesinde, kaliteli gübreler ve daha ileri ve daha verimli tarım teknolojisi elde ettik.Halk, bundan çok faydalandı. Bu tür işbirliği ilişkilerinin devam etmesini arzuluyorum.”  Nijerya Liman İşleri Genel Müdürlüğü’ne bağlı futbol kulübünün profesyonel futbolcusu Bello, Çin şirketlerinin Nijerya’ya gelişme getirdiğini ifade etti. Bello sözlerine şöyle devam etti: “Şimdi Nijerya’da çok sayıda Çinli şirket bulunuyor. Bazıları yol yapıyor, bazıları cep telefonu ve bazıları da elektrikli eşya üretiyor. Bu Çinli şirketlerin gelişi, bizim görüş ufkumuzu genişletti. Bu, Allah’ın bize verdiği bir emanet de sayılabilir. Biz, bu Çinli şirketlerin deneyimlerinden faydalanmalı, onlara destek sağlamalı ve onlarla birlikte ilerlemeliyiz.” (Çin Radyosu- 31 Ekim 2006)

Yolunu Göstermek
Çin’in üst düzey liderleri, Afrika ülkelerine, kıtanın doğal kaynak zenginliklerinden dolayı kur yapıyorlar. Ven Jiabao’nun geçen hafta Afrika ülkelerine kısa ziyaretler biçiminde düzenlediği gezi, bu yıl üst düzey Çinli liderlerin kıtaya yaptığı üçüncü ziyaret oluyor. Ocak ayından beri, Başbakan Ven, Başkan Hu Jintao ve Dışişleri Bakanı Li Zaoşing toplam 15 Afrika ülkesine seyahat gerçekleştirdiler. Neden? Kongo ziyareti sırasında Hu, Afrika’da “Çin’in bencilce arayışlar peşinde olmadığı”nda ısrar etti. Fakat ülkenin doymak bilmez enerji açlığı dolayısıyla Afrika, hızla Çin’in kilit konumdaki iş ortaklarından biri haline geliyor: Afrika ile Çin arasındaki ticaret, 2005’te %37 artarak 40 milyar dolara ulaştı ve bu yılın ilk aylarında Angola Çin’in baş petrol tedarikçisi oldu. Ven, Hu ve Li’nin eve dönüşte yanlarında getirdikleri anlaşmalardan bazıları şöyle:

Ven Jiabao
Mısır:
Ven Mısır’a 50 milyon dolarlık kredi sundu ve 10 adet petrol, doğalgaz ve telekomünikasyon anlaşması imzaladı. Çin ayrıca Süveyş Körfezi’nin kuzey batısında yer alan bir endüstri bölgesine 10 milyon dolarlık yatırım yaptı.

Angola: Pekin ve Luanda, Çin’in Sinopec adlı şirketi ile bir Angola petrol üreticisi arasında, yeni kıyı ötesi alanlar geliştirmek için 1,4 milyar dolarlık bir anlaşmayı sonuçlandırdı. Başkan Jose Eduardo dos Santos Çin’in, savaş mağduru olan ülkenin yeniden inşasının hızlanmasına yardımcı olduğunu belirttiği “pragmatizmini” selamladı.

Hu Jintao
Nijerya:
Hu’nun bu Nisan’daki ziyareti sırasında, eski Britanya sömürgesi, Çin’e dört adet petrol çıkarma lisansı tahsis ederken, Çin de, 4 milyar dolarlık alt-yapı yardımı sundu. Çin Ulusal Kıyıötesi Petrol Şirketi (ÇUKPŞ), Hu’nun ziyaretinden bir hafta önce, bugüne kadarki en büyük denizaşırı ticari işlemini gerçekleştirerek, bir petrol sahasına 2,3 milyar dolarlık yatırım yaptı.

Kenya: Nayrobi’de Hu, ÇUKPŞ’- nin, Hint Okyanusu’nda 115.000 metre kareden büyük bir alanda petrol arama haklarını elde etmesine yardım etti. Çin ülkeye, sıtma tedavisi, pirinç ve bir stadyum inşaatı için yardım ve bağışlar halinde 7,5 milyon dolar verecek.

Li Zaoşing
Liberya:
Ocak ayında Monrovya’da Li, Liberya’nın Pekin’in Tayvan’a ilişkin “tek Çin” politikasına destek sözü kopardı. Buna karşılık Çin, Liberya’nın yeniden inşası için 25 milyon dolar yardım ve 5 milyon dolarlık faizsiz kredi sundu. (Time Dergisi, 26 Haziran 2006)

 

Çin'den ABD ve Avrupa'ya darbe

Güncelleme Tarihi: 06 Temmuz 2018, 09:31
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner26

banner25