Güngören'de bir dükkân-ı hikem…

Bir hat sanatkarı hattat İsmet Gülnihal'in dükkan-ı hikemi...

Güngören'de bir dükkân-ı hikem…


İbrahim Ethem Gören/Dünya Bülteni

Güle gûş ettiremez boş yere bülbül inler/Varak-ı mihr-ü vefâyı kim okur kim dinler (Kâmi)

Bu yazının öznesinde hat sanatı efemerası yer alıyor… Genişçe bir ifadeyle tarif edecek olursak, efemera, insana ve hayata dair tüm yazılı belge ve dokümanlardır; efemeracı ya da efemarist ise, gönlünde eski zamanlara ait kapanmaz pencereler bulunan koleksiyonerdir.


Efemeracılık hayata ilişkin bütün belgeleri, dokümanları, toplamak; hayata ve insana dair yazılı evrakı biriktirmektir. Bu, eski-yeni otobüs bileti olur, eski etiketler olur, hat levhaları olur, gazete-dergi reklâmları olur… Yani hayata dair yazılı belgeleri toplamaktır efemeracılık…

Hattat İsmet Gülnihal bir hat sanatı efemeracısı… Güngören'deki hat deposunda eski zamanlara ait binlerce efemera ve kıymetli eser bulunuyor…

Hattat İsmet Gülnihal'in Güngören'deki dükkânına ilk gittiğimde hatırıma Koca Ragıp Paşa merhumun "Turfe-i dükkân-ı hikemdir bu kûhen tâk-ı felek/Ne ararsan bulunur derde devadan gayri" mısra-i bercestesi düşmüştü.

Malumdur, Abdülhak Hamid Tarhan'ın dedesi Hekimlerbaşı Abdülhak Molla, Bebek'teki eczanesine bu ibareyi, levha şeklinde astırmış… Dükkânında her şey bulunurmuş, derde devadan gayrı…

İsmet Hoca'nın ofisinde de her şey var, belki dertlere deva için, yazmaların hoş kokulu satır aralıklarında kimyevi terkip tarifi bile vardır, kim bilir?

İsmet Hoca varak-ı mihr-ü vefayı okuyup dinleyen ve anlayan bir zat... Hattat Yusuf Sezer'den sülüs ve nesih, Prof. Dr. Ali Alparslan merhumdan da talik ve divani meşk etmiş.

Gülnihal için "eferemarist" sıfatını kullanmıştık. Hattat İsmet Gülnihal her şeyi topluyor; kalemleri, eski-yeni kâğıtları, mürekkepleri, hokkaları, eskiz kâğıtlarını, bitmiş yazıları, bitmemiş yazıları, divitleri, java kalemlerini, deve kuşu yumurtalarını, ebruları, hat, tezhip levhalarını, çevşenleri, vefk-i şerifleri, en'am-ı şerifleri, delâil'-ül hayratları, Kur'an-ı Kerimleri, cüzleri, icazetnameleri…

Gülnihal'de müstakil koleksiyon olacak mahiyette icazetname var… İcazetnameleri iki kısma ayırmak uygun düşecektir... Birincisi hat sanatı icazetnameleri; ikincisi ulema icazetnameleri... Gülnihal, şimdiki zamanın İstanbul Üniversitesi'nden, geçmiş zamanın Fatih ve Sahn Medreseleri'nden mezun onlarca ilim adamına ait icazetname toplamış.

İsmet Gülnihal geçmişi topluyor; daha doğrusu kamış kalem geçmişini, hat sanatı geçmişini topluyor…

Dükkân-ı hikem

İsmet Hoca'nın Güngören'deki mekânında yer alan tahviller, hisse senetleri, manifatura evrakı, faturalar, haritalar, Osmanlı dönemi STK'larına ait dokümanlar, işyeri kartları, kartvizitler, ıslak imzalı ve mühürlü başbakan, bakan, mebus, kaymakam, hakim, dişçi, diplomat, askeri ateşe, kuyumcu, matbaacı, elektrikçi, tesisatçı, müteahhit, avukat, savcı yazışmaları, eski senetler, Osmanlı antetli kağıtları, zarfları, reçeteler, muhtelif hattatlara ait bitmemiş Mushaf yaprakları, okul evrakları, bilumum Osmanlıca evrak, parti, dernek, tüzük yönetmelikleri, nizamnameler, Osmanlıca afişler, hattatın 20 yıllık arayışı neticesinde meydana getirdiği terekeyi oluşturuyor…

Koleksiyonda biley taşları, cam mühreler, kalem kutuları, mürekkep karıştırma çubukları, zamk-ı Arabi, deve kuşu yumurtası, ceylan derisi, paripus de var... Ne ararsanız var...

Hattat Muslafa Halim Özyazıcı'ya vefa

Osmanlı'dan cumhuriyet Türkiye'sine intikal eden en önemli sanatkârlardan biri olan Hattat Mustafa Halim Özyazıcı'nın şahsi terekesinin önemli bölümü Güngören'de bulunuyor.

Hattat İsmet Gülnihal, 2000'li yılların başında ortaya dökülen Halim Efendi terekesinin önemli bölüne sahip olmuş. Halim Efendi'nin şahsi eşyaları, cep saati, neyi, kamış kalemleri, hokkaları, mıstar koleksiyonu, yazıları, mühürleri, kartvizitleri, ders yoklamaları, talebelerinin fotoğraf albümleri, ithaflı kitapları, fotoğrafları, günlükleri, meşk kâğıtları, mürekkepleri, zatı eşyaları... Kısaca Gülnihal Hoca, Halim Efendi'yi Güngören'de ağırlıyor...

Yitik değerlerimize sahip çıkmak

Hattat İsmet Gülnihal, efemeracılığı yitik değerlerimize sahip çıkmak olarak anlamlandırıyor. "Bir zamanlar Çukurcuma'da elyazması Kur'an-ı Kerimler bile yok bahasına satılırdı. Kıymet bilmez satıcılar, Kur'an-ı Kerimleri hürmetsiz bir edayla tezgâhlara koyardı. Bu keyfiyete gönlüm razı olmadı ve İslâm yazısına dair ne varsa toplamaya başladım." Yukarıdaki üç cümle, İsmet Hoca'nın serencamını da özetliyor…

Rengârenk mürekkepler

Osmanlı yazı sanatına ait hemen her şey toplayan Gülnihal'in hususi koleksiyonunda yer alan aşağıda nevilerini sıralayacağımız mürekkep çeşitlerine baktığımızda ecdadımızın hat sanatında estetiğe verdiği önem ortaya çıkacaktır:

Siyah, kırmızı, yeşil, lacivert hat mürekkebi, misk-i amber ve safranlı siyah ve kırmızı mürekkep, bezir isli siyah mürekkep... Mürekkep imalatı da önümüzdeki günlerde müstakil bir yazının konusu olacağı için bu mevzua girmiyoruz…

Mürekkep denilince akla tabii ki hokka geliyor. İsmet Gülnihal, Türkiye'nin dört bir yanından camından opalinine; kristalinden seramiğine, masa hokkasından cep hokkasına kadar yüzlerce nazenin hokka toplamış… Her birinde ayrı bir cennetmekân hattatın hatıratı saklı...

Mürekkep ve hokka tamam olunca haliyle sıra, kâğıtlara gelecektir. Çay, kahve, lâle, safran çiçeği ve yumurta aharlı kâğıtlar, ebrulu kâğıtlar, parşömenler, hatip ebrulu kâğıtlar, yüzlerce meşk kâğıdı... 'Aşk olmadan meşk olmaz' diyerek sanatkâr dedelerimizin yazı talimi yaptığı yüzlerce meşke sahip olmuş koleksiyoner İsmet Gülnihal. Meşklerden de meşk murakkaaları üretmeyi ihmal etmemiş.

Kâğıtlar tamam, yazıdan önce kâğıda ince bir ayar çekilmesi gerekiyor. Neyle yapılacak? Tabii ki mühre ile. Akik taşından istiridye kabuğuna; deniz salyangozundan mermerine kadar her biri, yekdiğerinden daha narin onlarca mühreye sahip olan Hattat İsmet Gülnihal'in topladığı hatırı sayılır miktarda makta da var…

Unutmadan… Az önce ebrudan söz açmıştık. Mustafa Düzgünman'dan Özbekler Tekkesi Şeyhi Hazarfen İbrahim Edhem Efendi'ye kadar pek çok müteveffa ebru üstadının yanı sıra, günüz ebru sanatkârlarından Fuad Başar'dan Hikmet Barutçugil'e kadar onlarca ebruzenin imzalı, imzasız yüzlerce ebru kâğıdına sahip olmuş Hattat Gülnihal…

Hat sanatında ne kadar detay ve incelik var... Kâğıt mürekkep ve kâğıt tamam... Sırada ne var; tabii ki hat kalemleri, kamış kalemler… İsmet Gülnihal'in koleksiyonunda Osmanlı dönemine ait onlarca kamış kalem bulunuyor… Bambu kalemleri, kargı kalemler, java kalemleri, tashih kalemleri, divitler, ağaç kalemler, menevişli kamış kalemler… Her birinde ayrı bir hattatların göz nuru saklı... Ayrıca İsmet Gülnihal, günümüz hattatlarının yazıda kullandığı kamış kalemleri de biriktiriyor… Kamış kalemlerin istirahat ettiği camekâna kulak verecek olursanız hattın manevi zikrini duyar gibi olursunuz.

Kalem de tamam sırada kalemtıraş var. Ecdad yazmış, sürekli yazmış, kalem eskimiş, kamış ucunun açılması gerekiyor... Bunun için de en güzel kalemtıraşlara sahip olmuşlar. Gülnihal, eskici dükkânlarını, bitpazarlarını arşınlayarak mercanından boynuzuna; fildişisinden kemik saplısına kadar onlarca kalemtıraş da biriktirmiş…

Güngören'deki dükkân, bir dükkân-ı hikem yahut musandıra (eski eşya dolabı/odası)… İsmet Hoca'nın musandırası bir yandan küçük bir hat sanatı müzesi vazifesi görürken diğer yandan da gündelik dertlerin içeriye alınmadığı sanat ve estetik sohbetlerin düzenlendiği bir sığınma sahnesi vazifesi görüyor…

Unutmadan belirtelim... İsmet Gülnihal bulduğunu toplamış, topladıklarının tümümü tasnif etmiş ve fotoğraflayarak arşivlemiş… Arşivini her isteyene sunuyor; klasik İslâm sanatlarıyla ilgili araştırma yapanlara, makale, kitap yazacak olanlara kapılarını her daim açık tutuyor…

Güncelleme Tarihi: 24 Ağustos 2009, 13:02
YORUM EKLE
YORUMLAR
Taha Eren ÖZEN
Taha Eren ÖZEN - 9 yıl Önce

Değerli yazarımız,
o kadar güzel çalışmalar yapıyorsunuzki sizleri hayranlıkla takip ediyor ve yazılarınızı heyecanla okuyoruz,
çok teşekkürler

mesut dikel
mesut dikel - 9 yıl Önce

Ne güzel bir konuya temas etmişsiniz, İçinde kalem, kağıt, mürekkep ve dahası olan muhteşem bir konu..bizler Anadolunun icra köşelerinde istanbuldaki devlerden ve her türlü eksikliklerden yoksun bir şekilde, Hüsn-i Hat, Ebru, minyatür gibi sanatları kurduğumuz bir çatı altında icra etmeye çalışan sanat sevdalılarıyız. Adana da binbir güçlükle icra etmeye çalıştığımız klasik sanatlarımızı, geliştirmek ve öğrenmek için sık sık istanbula gitmek zorunda kalıyoruz. Hele malzeme konusunda nereden nasıl bulacağız derdik. kendimizce birşeyler yapmaya çalışırdık ama olmuyordu. İsmet Gülnihal beyi araştırıp bulduktan sonra bilhassa hat malzemeleri konusundaki tecrübesi ve bu malzemeleri bizzat kendisinin yapması, arayıp bulması ve bizlere ulaştırması takdire şayandır. Sanat malzemelerini derleyip toplamasının anında bu malzemeleri geleneksel sanat sevdalılarına temin ederek ulaştırması çok sevindiricidir. Bir haziran akşamında hattat İsmet Gülnihal'in dükkan-ı hikemi' ne konuk olduğumuzda kendisinden temin etmek için geldiğimiz malzemeleri almayı bir kenara bıraktık, Koleksiyonunu izlemek zevkini tatmaya başladık., Zamanın nasıl geçtiğini anlayamadık. Bir yandan duvardaki nefis istifli hat levhalarına bakıyor bir yandan da hat malzemelerine dokunma keyfini yaşıyor bir yandanda o malzemeler hakkındaki derin bilgisini ismet beyin kendi ağzından dinleme onuruna eriyorduk. Bu alandaki derin bilgisi hiç şüphesiz oldukça donanımlıydı. Topladığı terekelerden bahsediyor, eski kalemtraş ve maktaları gösteriyordu. Misafirperverliğine sanat ilminide ekleyince ismet bey gibi kaybedilmemesi gereken değerlerden olduğuna inandım. Masamın üzerindeki renk renk mürekkepler onun kendi imalatıdır. yazdığım her yazıya onun emeklerini de katık ediyorum. Sağolasın İsmet bey, iyiki varsınız. Bildiğiniz bu yolda ilerlemeye devam edin.. Biz sanat aşıkları size minnettarız. Saygı ile.. mesut dikel/ Ressam-Eğitimci-Hattat

Mahmut Şahin
Mahmut Şahin - 9 yıl Önce

Sevgili ismet abimizin Hat sanatına ve sanatkarlarına ne denli düşkün olduğunu bilirim.Mevlam gayretini arttırsın.Her dem istifadeye açık kişiliği ve kolleksiyonunu bizimle paylaşmaktadır.Mevlam bu sanatlara zerre katkısı olanı iki cihanda Ali etsin...İbrahim Edhem Beyi de kutlamak istiyorum böyle göz önünde olmayan Hat meraklılarını bulup bizlerle ve sevenlerle paylaştığı için...Selametle....

selim gül
selim gül - 9 yıl Önce

sayın ismet gülnihal bey, Türkiyede hat sanatı açısından değeri bilinmeyen sanatkarlarımızdan olduğunu rahatlıkla söyleyebilirim. Unutulmaya yüz tutmuş hat sanatı malzemelerini ihya etmeye çalışıyor ve sevdalılarına ulaştırmaya gayret ediyor.İsmet beye uzun sağlıklı mutlu günler diler, İ.Ethem Beyide böyle yitiklerimi gündeme getirdiği için tebrik ederim.

Edebiyat Öğretmeni
Edebiyat Öğretmeni - 9 yıl Önce

İsmet Bey'in geleneksel sanatlarımızı yaşatmak/gündemleştirmek adına yaptığı özverili çalışmalar karşısında büyük bir minnettarlık duyuyorum. Zamanın eskitemeyeceği değerler vardır. O değerler ile mücehhez olanlar, yaydıkları değerler ölçüsünde değerlenir ve kalıcı izler bırakırlar.
Teşekkürler İsmet Bey... Binlerce teşekkür...

Eyyüp GÜLOCAK
Eyyüp GÜLOCAK - 9 yıl Önce

Biz hat sanatına Anadolunun ücra köşelerinde değerli üstadlardan uzakta ve her türlü ilgi ve alakadan yoksun bir şekilde, Hüsn-i Hat ve Ebru, gibi sanatları uzaktan araştırarak meşk etmeye çalışan sanat sevdalısıyız. KİLİS ilimizde binbir güçlükle icra etmeye çalıştığımız klasik sanatlarımızı, geliştirmek ve öğrenmek için sık sık istanbula gidemiyoruz.Ancak yılda iki yılda bir ancak gidebiliyoruz. Hele malzemelerini temin konusunda nereden nasıl bulacağız diye hep sıkıntı yaşadık.Ama Allah'ın keremine çok şükür Hattat Yusuf Sezer hocamın Nesih Hat Öğretim vcd setini aldım ve hemen onunla irtibata geçtim oda bana İsmet Gülnihal beyi tavsiye buyurdular.İlk iş olarak istanbula yaptığım bir seyahat esnasında biraz da malzeme temin etmek için İsmet hocamla tanıştım.Hat malzemeleri konusundaki tecrübesi ve bu malzemeleri bizzat kendisinin yapması, arayıp bulması ve bizlere ulaştırması takdire şayandır. Sanat malzemelerini derleyip toplamasının anında bu malzemeleri geleneksel sanat sevdalılarına temin ederek ulaştırması çok sevindiricidir. Hattat İsmet Gülnihal'in dükkan-ı hikemi' ne konuk olduğumuzda kendisinden temin etmek için geldiğimiz malzemeleri almayı bir kenara bıraktık, Koleksiyonunu izlemek zevkini tatmaya başladık., Zamanın nasıl geçtiğini anlayamadık. Bir yandan duvardaki nefis istifli hat levhalarına bakıyor bir yandan da hat malzemelerine dokunma keyfini yaşıyor bir yandanda o malzemeler hakkındaki derin bilgisini ismet beyin kendi ağzından dinleme onuruna eriyorduk. Bu alandaki derin bilgisi hiç şüphesiz oldukça donanımlıydı. Topladığı terekelerden bahsediyor, eski kalemtraş ve maktaları gösteriyordu. Misafirperverliğine sanat ilminide ekleyince ismet bey gibi kaybedilmemesi gereken değerlerden olduğuna inandım. Sınıfımdaki ve evimdeki masamın üzerindeki renk renk mürekkepler onun kendi imalatıdır.Okul da öğrencilerimizle meşk ettiğimiz her yazıda onun emek ve gayratlarini hissediyorum...
Allah razı olsun hocam.Gönlüm öyle arzuluyor ki sizin "Dükkan-ı Hikem"de o manevi havada sizinle meşk yapmak.Ama ne yapalım 1200km. uzaktan takip etmek durumundayım. Size şükranlarımı sunuyorum saygılarımla....
Eyyüp Gülocak
Kilis Anadolu İmam-Hatip Lisesi Meslek Dersleri
Uzman Öğretmeni

Osman Yanal
Osman Yanal - 9 yıl Önce

Dünyada eskimeyen .ama unutulmaya yüz tutan hat sanatını günümüzde yaşatan.eserleri muhafaza ederek yeni nesillere aktaran genç hat sanatkarı İsmet Gülnihal hocamıza gayretlerinden dolayı hayırlı muvaffakiyetler dilerim.

Şefika Ülker
Şefika Ülker - 9 yıl Önce

Hocamız senelerini sanata adamış bizlere ve gelecek nesillere ufuk olmuştur. Değerli hocalarımız sayesinde biz hat öğrencilerinin işlerine Rabbim kolaylık vermiş, güçleştirmemiş ve sevdirmiştir. Hüsn-i Hat sanatını sevdiren Rabbim, hocalarımızında işlerini kolaylaştırsın, güçleştirmesin.


banner33

banner37