banner15

İran Görüşmelerinde Sona Doğru

UAEA genel kurulu İran'ın nükleer faaliyetlerini son kez değerlendirmek üzere Viyana'da toplandı. 3 gün sürecek toplantıdan çıkacak kritik sonuç Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin İran'a karşı atacağı adımları belirleyecek.

İran Görüşmelerinde Sona Doğru

Ayşe Nur Özkes / Dünya Bülteni

    

Birleşmiş Milletler'e bağlı Uluslararası Atom Enerjisi Kurumunun İcra Kurulu, İran'ın nükleer faaliyetleriyle ilgili toplantılarına dün başladı. Kurul 4 Şubatta İran'ı Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne sevk etme kararı almış ancak Rusya ve Çin'in  ısrarı üzerine diplomasiye bir şans daha tanınması kararlaştırılmıştı. 35 ülkenin üye olduğu yönetim kurulu şimdi UAEA Başkanı Muhammed El Baradey'in İran raporunu görüşüyor.  

  

Süpriz bir sonuç çıkabilir  

  

UAEA Başkanı Muhammed Baradey, toplantı öncesinde yaptığı basın açıklamasında, İran'ın 1 haftaya kadar müzakere masasına dönmesini umduğunu belirtti. Baradey, "İran konulu 5. madde yarın (bugün) öğleden sonra veya Çarşamba sabahı incelenecek. İran ile ilgili önemli belirsizlikler var. İran'dan istenen, maksimum şeffaflık ve sorunların daha hızlı halledilmesidir. Toplantıdan sürpriz bir sonuç çıkabilir" dedi.    

  

Üç gün sürecek toplantılardan çıkacak sonuç, İran'a hemen yaptırım uygulanacağı anlamına gelmiyor. Hatta hiçbir zaman yaptırım uygulanması da söz konusu olmayabilir. UAEA'nın Güvenlik Konseyi'ne sunacağı krtitik rapor sonrası gözler Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi ABD, Fransa, İngiltere, Rusya  ve Çin'e çevrilecek. Bu rapor İran aleyhinde olursa, konsey ilk oturum için tarih saptayabilecek.     

    

1. Önce Uyarı     

    

Şimdiye kadar İran'a yaptırım uygulanmasına karşı çıkan Rusya ve Çin;  ABD ve AB3 (Almanya, Fransa ve İngiltere) ülkelerinin sunduğu raporların gerçerliliğini teyit eder ve uzlaşmayı kabul ederse konsey İran'a öncelikle uyarılarda bulunur ve nükleer faaliyetlerini askıya almasını ister. Fakat öncelikle Konsey'in, İran'a yaptırım kararını hemen alabilmesi için tüm üyeleri tek tek ikna etmesi gerekiyor.   

    

2. Ekonomik Yaptırım   

   

Eğer İran BM'den gelen uyarıları dikkate almayıp nükleer faaliyetlerini durdurmazsa BM İran'a karşı 41. ve 42. madde üzerinde durur. 41. maddeye göre "Güvenlik Konseyi  kararlarını yürütmek için silahlı kuvvet kullanımını içermeyen ne gibi önlemler alınması gerektiğini kararlaştırır ve BM üyelerini bu önlemleri uygulamaya çağırabiliyor. Bu önlemler, "ekonomik ilişkilerin ve demiryolu, deniz, hava, posta, telgraf, radyo ve diğer iletişim ve ulaştırma araçlarının tümüyle ya da bir bölümüyle kesintiye uğratılmasını, diplomatik ilişkilerin kesilmesini" içerebiliyor.  

   

3. Askeri Yaptırım   

   

42. madde ise "önlemlerin yetersiz kalacağı ya da kaldığı kanısına varılırsa" devreye sokulur. "Buna göre,uluslararası barış ve güvenliğin korunması ya da yeniden kurulması için, hava, deniz ya da kara kuvvetleri aracılığıyla gerekli saydığı her türlü girişimde bulunabiliyor."Bir ülkeye karşı karar verilmesi halinde DPKO harekete geçirilecek. Çünkü Sekreteryanın BM Barış Koruma Operasyonları Departmanı (Department of Peacekeeping Operation-DPKO) misyonu da "Görev çerçevesinde BM barış koruma operasyonlarını planlamak, hazırlamak ve yönetmek" olarak belirlenmiştir.   

   

Çin ve Rusya karşı çıkarsa   

   

Güvenlik Konseyi'nde veto hakkı bulunan beş daimi üyesinden Çin ve Rusya İran'a yaptırım uygulanmasını engelleyebilir. Krizin Güvenlik Konseyi'ne havale edilmesi, İran'la AB arasında iki yıldan uzun bir süredir devam eden görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlandığı anlamına gelmez. Zira AB hem zaman kazandı hem de uluslararası destek topladı. Ama bu uluslararası desteğin karşısına, petrol kaynaklarını kaybetmek ve stratejik bölge bağlarını riske atmak istemeyen Çin ve Rusya çıkıyor. Çin'in giderek artan enerji ihtiyacı İran karşısında Batı'nın elini zayıflatıyor. Rusya ise bölgesel güç dengelerinin ABD lehine gelişmesinden büyük rahatsızlık duyabilir.

Güncelleme Tarihi: 06 Temmuz 2018, 09:31
YORUM EKLE

banner39

banner50

banner47

banner48