Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri

Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri amaçları, kapsamı ve işleyişi açısından değerlendiriliyor.

Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezleri


Röportaj/ Hayriye Öztuğrul / Dünya Bülteni


Mavi Pusula Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi Psikoloğu Canan Cantürk ile Türkiye’de son yıllarda ivme kazanan ve birçok aile için umut olan rehabilitasyon merkezlerini konuştuk. Özel eğitim alan öğrencilerin gelişimlerinde öğretmen ve aile desteğinin yeri, ülkemizdeki özel eğitim politikaları ve çalışmaların nasıl yapıldığı konuları üzerinde durulan röportajı ilginize sunuyoruz.

Rehabilitasyonda en çok özel eğitim gören özürlü grubu hangisidir?

Başta zihinsel gerilik olmakla birlikte gelişim geriliği, yaygın gelişimsel bozukluk, özgül öğrenme güçlüğü, konuşma bozukluğu, işitme-görme engeli, fiziksel engel… tanılarından herhangi birini alan kişiler belli bir oranı aşmamak kaidesi ile özel eğitim hizmetinden yararlanabilirler.

Tanı gruplarının birçoğu kendi içerisinde alt alanlara ayrılır. Yaygın gelişimsel bozukluklar arasında özel eğitimde en çok otizm tanısı alanlar bulunmaktadır. Otistik çocuklar, işitme-görme engeli olanlar ya da fiziksel engeli olan çocuklar rehabilitasyon merkezlerinin yanı sıra kendi özür gruplarına yönelik okullardan da yararlanabilirler.

Yaş aralığı da geniş bir yelpazeye sahiptir. 2 yaşında özel eğitim alan çocuklar olduğu gibi 30 yaşında alanlar da vardır. Ama ağırlıklı olarak okul çağı çocukları bulunmaktadır.

Gözlemlerinize göre eğitimlerden en çok faydalanabilen en hızlı gelişim gösteren grup hangisidir?

Özel gereksinimli çocuklarda engel tanıları aynı olsa bile birbirlerinden farklı öğrenme özellikleri göstermektedir. Bu yüzden çocukları engel türlerinden çok öğrenme özelliklerine göre değerlendirmek gerekmektedir. Özellikle erken eğitime başlayıp, okul aile işbirliği kurularak düzenli ve sürekli bir eğitim alan çocuklarda uygulanan eğitim çocuk için uygunsa (Bireysel Eğitim Planı çocuğun gereksinimlerini karşılayacak nitelikteyse) çocuk daha hızlı gelişim gösterir.

Özel eğitim alan öğrencilerin ilerlemelerini ya da gelişimlerini nasıl ölçüp değerlendiriyorsunuz?

Çocuğun gereksinimlerinin belirlenmesi amacıyla ilk değerlendirme yapılır. Özel gereksinimli çocuklar için konulan hedeflerin ulaşılabilirliği, hazırlanan BEP’e (Bireysel Eğitim Planı) göre belirlenmiştir. Çocuklar için uzun dönemli hedefler ve uzun dönemli hedeflere ulaştıran kısa dönemli hedefler konulur ve her kısa dönemli hedefe ¾ ölçütünde ulaşıldığında bir sonraki hedefe geçilir. Çocuğun Bireysel Eğitim Planı, bir yıllık olarak Rehberlik Araştırma Merkezleri tarafından hazırlanır ve BEP teki amaçlar aylık plan olarak öğretmenin belirlediği hedeflere alınır.

Aileler çocuklarındaki özür durumunu ne kadar sürede kabullenebiliyor? Ve bu eğitime katkılarını ne yönde etkiliyor?

Ailelerin özür durumunu kabullenmesi tanı grubundan bağımsız olarak aile yapısı ile alakalı oluyor. Öyle ki bazı öğrencilerimiz çok hafif düzeyde olmasına rağmen aile, sorunu fark ediyor ve elinden geldiğince çabalıyor. Fakat bazı öğrencilerimiz ise çok ağır düzeyde olmasına karşın aile, çocuğun problemini görmezlikten geliyor, “onun bir şeyi yok” deyip geçiştirebiliyor.

Kabul sürecinin kesin olarak bir süresini vermek zor, ancak bu bazen yıllar alabiliyor. Ebeveynlerin yanı sıra geniş aile de kabul noktasında destek ya da aksine köstek olarak sürecin hızlanmasında olumlu ya da olumsuz etkili olabiliyor.

Şurası bir gerçek ki, aile durumu ne kadar çabuk kabullenirse öğrenci eğitimden o kadar fayda görüyor. Çünkü bireyin eğitiminde ebeveyn, öğretmen ve öğrencinin işbirliği içerisinde olması çok önemli. Herhangi biri bu işbirliğinde üzerine düşen görevi yerine getirmezse ulaşılması gereken hedefe o kadar geç ulaşılıyor, ya da bazen maalesef ulaşılamıyor. Çocuğunun bir problemi olmadığını düşünen ebeveyn doğal olarak problemi düzeltmek için adım atmıyor. Bu yüzden çocukların eğitiminin yanında veliye de kabul süreci ile ilgili psikolojik destek hizmetinin sağlanmasının eğitimin kalitesini arttıracağını düşünüyorum.

Özel eğitimde görev alan öğretmenlerde olması gereken, aranan özellikler nelerdir?

En başta sabır ve özveri. Çünkü burada her çocuk farklıdır, her çocuk için hazırlanan plan, belirlenen hedefler de farklıdır. Bazen bir çocukla bir davranışı aylarca çalışmak gerekir. Diyelim aylar sonra o davranışı öğrendi çocuk, ama iki gün sonra unutması da çok olasıdır. Bu nedenle öğretmenin sürekli motivasyonunu yüksek tutmaya ve pes etmemeye ihtiyacı vardır. Özel eğitim genel eğitimin bir parçasıdır. Bu yüzden bütün öğretmenlerde öncelikle olması gereken şey, çocukları engelleri, farklı özelliklerine göre ayrım yapmayıp daha kabullenici olmalarıdır.

Birçok işte çalışırken mesleğini sevmek çok önemlidir ama bu, özel eğitimde çalışırken çok çok daha önemlidir. Çünkü yukarıda da değindiğim gibi bazen öğretmen emeğinin karşılığını alamamaktadır, o zaman tek teselli hiç olmazsa sevdiğim işi yapıyorum, olur.

Özel eğitimde öğretmen normalden daha da duyarlı olmak zorundadır. Çünkü özel çocukların velileri de “özel” dir. Özel çocuğa sahip olmanın gerektirdiği zorluk ve zorunluluklar onların duygusal dünyalarını hassaslaştırmış olabilir. Bu nedenle bazen kelimeleri seçerken bile özen göstermek gerekebilir.

Mavi Pusula Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi ne zaman kuruldu? Ne tür faaliyetler göstermekte?

Mavi Pusula Özel Eğitim ve Rehabilitasyon Merkezi 2006 yılında kurulmuştur. Devlet özel eğitim öğrencilerine bireysel eğitim ve grup eğitimi hakkı vermiştir. Mavi Pusula ise öğrencilerine devletin verdiklerinin yanı sıra kendi imkanları dahilinde bir takım hizmetler sunmaktadır.

Tüm veli ve öğrenciler talep doğrultusunda psikolojik destek hizmetinden ücretsiz yararlanabilmektedir. Psikologlarımız ve öğretmenlerimiz her ay aile eğitim seminerleri düzenleyerek velilerimizin eksiklik hissettikleri konularda bilinçlenmelerini yardımcı olmaktadırlar. Ayrıca öğretmenlerimiz ve halkla ilişkiler görevlimiz eşliğinde belirli periyotlarla çocuklar için çizgi film günlerinin yanı sıra velilere yönelik film gösterimleri ve veli çayları düzenlenmektedir. Yine her ay, yılın o ayında doğmuş olan tüm çocuklar için toplu doğum günü partisi hazırlanır ve kutlama yapılır. Her yıl Haziran ayında çocukların yılsonu gösterisi olmaktadır ve bu gösteri için çocuklar 2 -3 ay öncesinden hazırlanmaya başlamaktadır, bu hazırlık süreci ise başlı başına bir grup dersi etkinliği gibidir.

Önceki yıllarda Mavi Pusula tiyatro eğitimcimiz eşliğinde iki oyun çıkarmıştır ve velilerine sergilemiştir. Ayrıca Bahçelievler Belediyesi işbirliği ile 18 yaş üstü özürlü çocuklarını sembolik askerlik haklarını yerine getirmek üzere birer günlüğüne askere yollamıştır.

Mavi Pusula öğrencilerine yönelik uyguladığı faaliyet ve etkinliklerle çocuklarına farklı ortamları deneyimleme ve kendilerini ifade etme fırsatı oluşturmayı amaçlamaktadır. Velilerine yönelik etkinliklerinin amacı ise mümkün mertebe veliyi de eğitimin içine sokmaktır. Ayrıca kendileri ile aynı dönemlerden geçmiş ve geçmekte olan kimselerle bir araya getirerek anlaşılma duygusunu ve desteği yaşamalarını sağlamaktır.

Ülkemizdeki özel eğitim politikası hakkında ne düşünüyorsunuz? Sizce yeterli denetim oluyor mu? Öngörülen ölçüde hizmet vatandaşa ulaşıyor mu?

Ücretsiz özel eğitim hakkı ülkemizde son yıllarda yürütülen bir uygulamadır. Özel eğitime ihtiyacı olan çocuklara devlet ayda 8 saat bireysel eğitim hakkı tanımaktadır. Başlangıçta okula giden çocukları okulun yönlendirmesi yeterliyken, şuanda çocuk okula gitsin gitmesin önce sağlık raporunun olması şarttır. Sağlık raporu çıktıktan sonra da çocuklar Rehberlik Araştırma Merkezinde değerlendirilmektedir. Ayrıca artık özel eğitim raporu almak için çocuğun belirli bir yüzdelik oranın üstünde ya da altında olması gerekmektedir. Özetle artık rapor verirken daha ayrıntılı bir değerlendirme yapılmaktadır.

Kurumlar ise artık sık sık teftişten geçmektedir. Hem her öğretmen ayrı ayrı değerlendirilmekte hem de kurumla ilgili bütün evrak ve belgeler ayrıntı ile incelenmektedir.

Her sektörde olduğu gibi bu sektörde de işini önemseyenlerin yanı sıra önemsemeyenler de vardır. Bu ayrıntılı değerlendirme ve teftişlerin amacı tüm kurumların işlerini ciddiyetle yapmalarını sağlamaya yöneliktir. Böylece daha kaliteli hizmet verilmesi amaçlanmaktadır.

Özel eğitim faaliyetlerinin gelişmesi için öngördükleriniz nelerdir? Sorunlar ve tavsiyeler?

Öncelikle toplumsal bilincin yükselmesi. Engelli bir çocuk dışarıda yürürken halen insanlar çocuğa dönüp bakmakta, onu çok farklıymış gibi incelemektedir. Bu yüzden öncelikle engellilerin toplumdan ayrı değil, toplumun bir parçası olarak görmek için çalışmalar yapılmalı.

Ayrıca kullanılan materyaller çeşitlendirilmeli, geliştirilmeli. Çocuklar derse yerleştirilirken öğretmen ve öğrenci uyumu göz önünde bulundurulmalı. Özürlü çocuklar için kendilerini ifade edebilecekleri sosyal ortamların sayısı arttırılmalı. Ve veliler ihmal edilmemeli, onlara yönelik özel eğitimin önemine dair bilinçlendirme seminerleri düzenlenmeli.


Telefon: 0 212 503 79 95

Güncelleme Tarihi: 02 Haziran 2010, 11:35
banner53
YORUM EKLE

banner39