banner15

Uygur başbakan tartışması

Kazakistan Başbakanlığına uygur kökenli ve Kazakça bilmeyen Masimov'un getirilmesi Kazakistan'da tartışmalara neden oldu.

Uygur başbakan tartışması

8 Ocak 2007 tarihinde Eski Başbakan Danial Ahmetov’un Kazakistan Devlet Başkanı Nursultan Nazarbayev’e istifa dilekçesini sunmasından sonra, Kazakistan Hükümetinde büyük değişiklikler yaşandı. Başbakanın istifası, Kazakistan Anayasası gereği, Hükümetin yetkilerinin de sonlandırılmasını gerektiriyordu.

Bu nedenle Devlet Başkanı Nazarbayev Anayasanın kendisine verdiği yetkilere dayanarak yeni Başbakanı atadı ve 10.01.2007 tarihinde kararını Parlamentonun onayına sundu. Parlamento üyeleri Devlet Başkanının sunmuş olduğu adayı oy birliğiyle kabul etti.

Başbakan Yardımcısı olan Karim Masimov, daha önce konuyla ilgili yazılarda da belirttiğimiz üzere Başbakan olarak atandı. Yönetim sisteminin Devlet Başkanlığı şeklinde olduğu Kazakistan’da Ahmetov’un istifası ülke çapında geniş bir yankı ve merak uyandırmamıştır. Ancak asıl sorun teşkil eden olay, yeni atanan Başbakan Karim Masimov’un etnik kimliği idi.

Bazı kaynaklar yeni Başbakanın Uygur asıllı olduğunu öne sürmüşlerdi. Yeni Devlet Başkanının etnik kimliği, toplam nüfusun %57’sini oluşturmakta olan Kazak toplumunca memnuniyetsizlik ve olumsuz tepkiler doğurmuştur. Ancak Masimov ilk açıklamasında Kazakistan’ın en büyük stratejik aracı olan Kazak Dili ve milli değerleri ile ilgili çalışmaları hızla devam ettireceğine, önem vereceğine ve öncelik tanıyacağına dair beyanlarda bulundu. Kazakistan tarihindeki ilk başbakan da Rus asıllı idi. Daha ziyade ekonomik sorunlara önem veren Kazakistan’ın yeni Başbakanının önünde, anayasaca belirlenmiş iki resmi dilden biri olan Kazakçanın tam anlamıyla resmi dil statüsüne kavuşturulamaması, büyük bir sorun olarak durmaktadır. (Diğer resmi dil ise Rusça’dır.) Uygur asıllı ve Kazakça bilmeyen bir Başbakanın konuyla ilgili yapacakları merakla beklenmektedir.

Etnik kimliği ile ilgili basın toplantısında şahsına yöneltilen soruları Karim Masimov “%25 Uygurum” şeklinde yanıtladı. Masimov’un Uygur asıllı olduğu konusu özellikle de Çin basınında genişçe işlendi.

10.01.2007’de gerçekleştirilen Başbakan atamasından birkaç gün önce, 05.01.2007 günü Doğu Türkistan’ın Aktuğ ili Koşrap köyünde Uygurlar ile Çin askerleri arasında çok şiddetli bir çatışma yaşanmış ve biri Çin askeri 15’i Uygur olmak üzere, toplam 16 kişi hayatını kaybetmiştir. Hayatını kaybeden Çin askeri Huang Qiang için üst düzey bir katılımla gösterişli bir resmi törenin düzenlenmesi de Çin’in Uygur Türklerine karşı tutumunun daha da şiddetlenebileceğine işaret etmektedir. Bu durumda yeniden seçilen Kazakistan Başbakanının etnik kimliğinin Çin’i rahatsız edip etmeyeceği henüz belli değil.
Eski Başbakanlara ve onların etnik kimliklerine bakacak olursak, ilk Başbakan Sergey Tereshenko, Rus asıllı idi ve halk arasında itibar görmemiştir.

Bir sonraki Başbakan Akejan Kajigeldin ise Kazak asıllıdır .1994–1997 tarihleri arasında Hükümeti yönetmiştir. Analistler tarafından “uluslar arası broker” lakabı verilen Kajigeldin daha sonra muhalefet safına geçmiş ve yurt dışına çıkmak zorunda kalmıştır. Halen yurt dışında yaşamaktadır.
3.Başbakan Nurlan Balğımbayev (1997-1999) da bu görev başında fazla kalamamasına rağmen yine “çetin Başbakan” ünvanına sahip olan Kazak asıllı biridir.
4. Başbakan Kasımcomart Tokayev ise 1999-2001 tarihleri arasında Kazakistan Hükümetini yönetti, Kazak asıllıdır.
5. Başbakan İmangali Tasmağambetov (2001-2003) özellikle de Kazak toplumu tarafından aldığı kararlar ve uygulamalarından dolayı çok takdir edilen Kazak asıllı bir yönetici olup, halihazırda Almatı ili Valisidir.
6.Bir sonraki Başbakan olan Danial Ahmetov, 2003-2007 tarihleri arasında Hükümeti yöneten, Kazak asıllı biridir.
Devlet Başkanı Başbakanla birlikte yeni Bakanların atamasını yaptı. Anayasa uyarınca, yeni Bakanlar bir aylık bir süre içerisinde çalışma programlarını Parlamentoya sunmalıdır. Yeni Bakanlar Kabinesinde yer alanların isimleri ise şöyle:

Uygur asıllı yeni Başbakan
Karim Masimov

Milli Eğitim Bakanı, Janseyit Tüymebaev – eski Rusya Büyükelçisi.;
Savunma Bakanı- Danial Ahmetov, Eski Başbakan;
Dışişleri Bakanı- Marat Tajin, Devlet Başkanlığı İdare İşleri Başkan Yardımcısı;
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı -Gülcan Karagusova (eski hükümette de aynı görevde bulundu).
Senato Başkanı-Kasımljomart Tokayev (Eski Dışişleri Bakanı). Ekonomi ve Bütçe Planlaması’ndan sorumlu Bakan Aslan Musiyn – eski başbakan yardımcısı.
Sanayi ve Ticaret Bakanı Galim Orazbaqov
Olağanüstü Haller Bakanı Viyktor Hrapunov
İçişleri Bakanı - Bavircan Muhamedcanov;
Köyişleri Bakanı- Ahmetcan Esimov -
Adalet Bakanı- Zagiypa Baliyeva
Sağlık Bakanı Anatoliy Dernovoy ;
Ulaşım ve İletişimden Sorumlu Bakan Serik Ahmetov;
Maliye Bakanı -Natalya Korcova (uzun dönemdir aynı görevde bulunmakta olup, Rus asıllıdır).
Çevre Bakanı Nurlan Isqaqov;
Kültür ve Enformasyon Bakanı- Ermuhamet Ertisbayev ;
Turizm ve Spordan Sorumlu Bakan- Temirhan Dosmuhanbetov;
Enerji ve Doğal Kaynaklar Bakanı- Baqtiqoca Izmuhambetov.

Dr. Almagül İSİNA / TASAM

Güncelleme Tarihi: 06 Temmuz 2018, 09:31
YORUM EKLE

banner39

banner36

banner37

banner35