banner39

Vergi kolik olduk

Yapılan araştırmaya göre Türk halkı dolaylı vergilerin fazla olmasından şikayetçi...

Arşiv 13.04.2010, 13:22 13.04.2010, 13:22
Vergi kolik olduk

 

Fahri Sarrafoğlu/Dünya Bülteni 

İstanbul Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler Odası(İSMMMO) Türkiye’de Vergi Bilinci-İstanbul Araştırması, Türkiye halkının yaklaşık 30 yıl önce tanıştığı dolaylı vergilere hala “alışamadığını” ortaya koydu. Ayrıca, araştırmada toplumda vergi algısının “para”, “devlet”, “sorumluluk”, “ceza”, “borç” gibi kelimelerle özdeş hale geldiği görüldü. İSMMMO, Prof. Dr. Figen Altuğ koordinatörlüğünde, Doç. Dr. Murat Çak, Yrd. Doç. Dr. Murat Şeker ve Araştırma Görevlisi Önder Bingöl tarafından hazırlanan, “Türkiye’de Vergi Bilinci-İstanbul Araştırması’nı” açıkladı. Araştırmaya göre, vergi denince akıla “para” ve “devlet” kelimeleri geliyor. Verginin gelir eksilten bir yapı içermesi ve ödeme aracının nakden gerçekleştirilmesi para kelimesini çağrıştırırken, “devlet” kelimesinin yer alması ise verginin devletle özdeşleştirilmesi ile vergiyi alan ve kullanan kesimin devlet olmasıyla açıklandı. Bu iki ifadeyi sırayla “haksızlık/adaletsizlik”, “sorumluluk/yükümlülük”, “borç” kelimeleri izliyor. 

VERGİ DENİNCE NE ANLAŞILIYOR?

Vergi, çoğunlukla kamu hizmetlerinin bir karşılığı olarak düşünülüyor. Verginin kamu hizmetinin bir karşılığı olarak algılanması bağlamında, ödenen vergilerin öncelikli olarak hangi kamu hizmeti alanında harcanmasının beklendiğine ilişkin değerlendirmelere bakıldığında eğitim ve sağlık başı çekiyor. Eğitim ve sağlık toplam olarak yüzde 73.2’lik bir kesimin tercihi oluşturdu. Öte yandan diyanet ve kültür-turizm alanları sıralanan hizmet alanları arasında sonlarda yer aldı. 

 DOLAYLI VERGİLERDEN GINA GELDİ

Katılımcıların yüzde 59,8’i öderken en fazla hissettiği vergi türünün dolaylı vergiler olduğunu belirtiyor. 2006 yılında yapılan bir araştırmada ise katılımcıların 3’te biri en fazla hissettikleri verginin gelir vergisi olduğunu belirtmişti. 2006’daki sonuçlara karşın bu yıl yapılan araştırmada gelir vergisinden dolayı hissedilen yük azaldı, ancak özellikle KDV, ÖTV ve emlak vergisinden dolayı hissedilen yük arttı. Bu durum, geçen 4 yıllık sürede kişilerin dolaysız vergilerden ziyade dolaylı vergilerden daha fazla yük hissettiğini ortaya koydu. 

VATANDAŞ VERGİNİN ADALETLİ OLDUĞUNA İNANMIYOR

Araştırmaya katılanların arasında vergi sisteminin adil olduğunu düşünenler oldukça düşük bir düzeyde kalıyor. Bu ifadeye verilen değerlerin ortalaması 10 üzerinden 2.3 oldu. Yine düşük düzeyde katılımın olduğu ifadeler arasında vergi sisteminin kolay anlaşılır olması, sistemdeki değişikliklerin kolay bir şekilde takip edilebildiği düşüncesi geliyor. Vergi ödeme işlemlerinde zaman ve para maliyetlerinin yüksek olduğunu düşünenler ise toplum içinde ağırlıkta bulunuyor.

  VERGİNİN SAYISI NEDİR BİLİNMİYOR

Kaç adet vergi ödendiğine dair alınan cevaplar, tam bir kesinlik içermediği gibi bilgiden çok algıya dayanıyor. Katılımcılar arasında kaç adet vergi ödediğini bilenlerin bu vergilerin isimlerini söylemeleri istendiğinde en fazla bilinen verginin yüzde 37.4’le KDV olduğu görüldü. Her ne kadar fiş ve faturada yazılsa da katılımcıların yüzde 66.7’si alışveriş yaparken ürünlerin fiyat etiketlerinde vergi hariç fiyatın yazılmasını istiyor. Bunu istemeyenler oranı ise yüzde 18’de kalıyor. Bu durum işletmelerin yaptıkları “KDV/ÖTV Bizden” kampanyalarına yenilerinin eklenmesi, tıpkı bazı ülkelerde görüldüğü gibi alışveriş mekânlarında “Tax Free” günlerinin ve buna benzer kampanyaların başlatılmasında tetikleyici bir unsur olabiliyor. 


VERGİ KAÇIRMA NORMAL GÖRÜLÜYOR 

Türkiye’de hemen herkesin gerçek gelirin beyan edilmediğini düşündüğünü ve vergi kaçırıldığına inandığını belirten Arıkan, şu değerlendirmeyi yaptı: “Nitekim, 1-10 aralığında not vererek değerlendirmeye katılıp katılmadıkları sorulduğunda; gerçek gelirini beyan edenlerin toplumdaki azınlığı oluşturduğunu düşünenlerin oranı yüzde 87’yi buldu. Bu durum toplumda, vergi bilincinin artırılmasına yönelik öncelikle vergi sistemimizdeki sorunları çözebilecek adil bir vergi reformu, ödenen vergilerin nereye ve nasıl harcandığına ilişkin yönetimde şeffaflık ve gelir seviyesinde artışı sağlayacak reformlara ihtiyaç söz konusu olduğunu ortaya koydu. Katılımcıların yüzde 83’ü vergi bilinci oluşturulmasına ilişkin faaliyetleri yetersiz bulmuştur. Yüzde 77’si de devletin isterse herkesten istediği vergiyi alabileceği görüşüne katılmıştır. Bu veriler, sorunun ne kadar acil olduğunu ortaya koymuştur.
 

Yorumlar (0)
24
açık
Günün Anketi Tümü
Türkiye Esed rejimiyle diyalog kurmalı mı?