banner27

Sultan Reşad'ın Çanakkale Gazel-i Hümayunu

Hayatı boyunca devlet işlerinden uzak kalmış olan Sultan Reşad, gittikçe güçlenen İttihat Ve Terakki idaresinin elinde adeta bir oyuncak haline gelmiştir

Sultan Reşad'ın Çanakkale Gazel-i Hümayunu

Dünya Bülteni / Tarih Dosyası

Osmanlı Padişahlarının otuz beşincisi olan V. Mehmed Reşad Han, 2 Kasım 1844 yılında Çırağan Sarayı’nda doğmuştur. Babası Sultan Abdülmecid’tir. Her Osmanlı şehzadesi gibi iyi eğitim görmüştür. Hem babasının hem de amcası Sultan Abdülaziz’in saltanatları zamanında serbest ve rahat bir hayat sürmüş, bu durumu II. Abdülhamid devrinde de devam etmiştir. 31 Mart vakasından sonra Sultan II. Abdülhamid’in tahttan indirilmesiyle, 27 Nisan 1909’da padişah ilan edilmiştir.

Hayatı boyunca devlet işlerinden uzak kalmış olan Sultan Reşad, gittikçe güçlenen İttihat Ve Terakki idaresinin elinde adeta bir oyuncak haline gelmiştir. Talat, Cemal ve Enver Paşaların, partinin ve bazı bakanların haberi bile olmadan Osmanlı Devleti’ni I.Dünya savaşına sokması sebebiyle, Sultan Reşad’ta hiç istemediği halde bu oldubitti karşısında aynı gün bir beyanname yayınlayarak 11 Kasım 1914’te İngiltere, Fransa ve Rusya’ya savaş ilan edildiğini duyurmuştur. İşte bu savaşın, en önemli ve varoluş mücadelesinin verildiği cephelerden Çanakkale’de, İtilaf kuvvetleri, Osmanlı Devleti’ni savaş dışı ederek İstanbul’u ele geçirmek maksadıyla ilk önce bir deniz harekâtı ardından da kara harekâtı gerçekleştirdi. Sonuçta amaçlarına ulaşamayacaklarını anlayan itilaf güçleri, Ocak 1916’da Çanakkale’den çekilmek zorunda kaldılar.

Osmanlı Devleti, bu savaşta büyük kayıplar vermesine rağmen, kendisine has bir kahramanlık örneği göstererek büyük bir zafer kazandı. Ve bu zafer Türk edebiyatında halkın hislerini dile getiren pek çok esere de konu teşkil etti. İşte bu eserlerden biri de Sultan Mehmed Reşad tarafından bizzat kaleme alınan gazeldir. Dönemin bütün gazete ve dergilerinde “Gazel-i Hümâyûn, Manzume-i Garrây-ı Hümâyûn” gibi başlıklarla yayınlanan bu gazel halk tarafından da oldukça beğenilmiş, Harp Mecmuası’nın 11’inci sayısına ilave olarak verilmiştir. Sultan’ın kendi el yazısı ile yazdığı aşağıdaki gazel şöyledir:
 
Manzûme-i Garrâ-i Hazret-i Hilâfet-penâhî

Savlet etmişdi Çanakkal‘aya bahr ü berden
Ehl-i İslâmın iki hasm-ı kavîsi birden

Lâkin imdâd-ı ilâhî yetişip ordumuza
Oldu her bir neferi kal‘a-i pûlâd-beden

Asker evlâdlarımın pişgeh-i azminde
Aczini eyledi idrâk nihâyet düşmen

Kadr u haysiyyeti pâmâl olarak etdi firâr
Kalb-i İslâma nüfûz etmeğe gelmiş-iken

Kapanıp secde-i şükrâna Reşâd eyle duâ
Mülk-i İslâmı Hudâ eyleye dâim me’men

Günümüz Türkçesiyle gazelin nesre çevirisi:“Müslümanların güçlü iki düşmanı birleşerek denizden ve karadan Çanakkale’ye saldırmıştı. Fakat Allah’ın yardımı ordumuza yetişti ve askerlerimiz çelik bedenli birer kale oldu. En sonunda, asker evlatlarımın azmi karşısında düşman acizliğini anladı. (Düşman askeri) İslam’ın kalbini (İstanbul’u) ele geçirmeye gelmişken şerefini ayaklar altına alarak kaçtı. Reşad! Şükür secdesine kapan ve Allah’ın İslam ülkelerini daima güvenli kılması için dua et.”

Samimiyetle ve sadelikle yazılmış olan bu gazel, Almanya’da da yayınlanmış, Şair Safi Efendi tarafından manzum olarak Arapçaya tercüme edilmiştir. Ayrıca, Kazım Uz tarafından Rast makamında “Duâ-nâme-i Hazreti Padişahî” adıyla marş olarak da bestelenmiştir. Gazele onlarca tahmis yazılmıştır. Gazele tahmis yazanlar arasında, Ali Emiri Efendi, İbrahim Alâeddin Gövsa, Şair Nigar Hanım, Yahya Kemal Beyatlı gibi tanınmış şairler de bulunmaktadır.

Kaynak: Enfel Doğan-Fatih Tığlı, “ Sultan V. Mehmed Reşad’ın Çanakkale Gazeli Ve Bu Gazele Yazılan Tahmisler” , İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, C. 33, İstanbul 2005, s. 41-96.

Güncelleme Tarihi: 18 Mart 2011, 15:13
YORUM EKLE
SIRADAKİ HABER

banner26

banner25