banner39

İslam bilim tarihinde Güneş tutulması

Güneş ve Ay tutulmaları konusunda Müslüman bilim adamlarının yüzyıllar önce çalışmalar yaptığı biliniyor. Bunlar arasında en meşhur olanları ise Katip Çelebi'nin Cihannüma eserinde yer alan Ahmed Kırimî'nin çizdiği çizimler

Bilim Teknoloji 20.03.2015, 11:48 20.03.2015, 12:19
İslam bilim tarihinde Güneş tutulması

Dünya Bülteni / Haber Merkezi

Güneş tutulmasının yaşandığı bugün, bilim dünyasında ve uzay istasyonlarında hareketlilik en üst seviyede. Tam tutulmanın izlenebildiği dünyanın bazı bölgelerinde günler öncesinden hazırlıklar yapıldı, canlı yayınlar ve çeşitli teknolojik aygıtlarla Güneş'ün bu olağanüstü hali izlenmeye alındı. Uzay istasyonları, Güneş'in büründüğü halleri görüntüleyerek kendi internet siteleri ve sosyal medya üzerinden dünyaya servis etmeye çalışıyor. Güneş'in bu olağanüstü durumuyla ilgili olarak yüzyıllar önce İslam bilim adamlarının da çeşitli çalışmalar yaptığı biliniyor. Bunlar arasında en meşhur olanları İbrahim Müteferrika tarafından basımı yapılan Katip Çelebi'nin Cihannûma kitabında yer alan çalışmalar olarak biliniyor.



Cihannüma'da yer alan coğrafik araştırmaların yanında Güneş ve Ay tutulmalarıyla ilgili bilimsel veriler de yer alıyor. 1732 yılında basılan kitapa, İbrahim Müteferrika'nın katkılarıyla eklenen bazı şekillerde Güneş tutulması çizimlerle anlatılıyor.

Cihannüma'da şekilleri yapanın adı, Ahmed Kırımî olarak geçiyor.

ERZURUMLU İBHRAHİM HAKKI 

Güneş tutulmasıyla ilgili olarak tarihe not düşen İslam bilim adamları arasında Erzurumlu İbrahim Hakkı Hazretleri de bulunuyor. 1703 ile 1780 yılları arasında yaşayan Erzurumlu İbrahim Hakkı, Marifetname isimli eserinde dünyanın hızını ifade etmek için şu ifadeleri kullanmıştı: Erişkin bir at bir ayağını kaydırıp indirinceye kadar dünya üç bin Fersah yol alır.



Ay ve Güneş tutulmasını tamamen geometrik olarak izah eden İbrahim Hakkı, Erzurum’da saat 12:00 iken diğer şehirlerde saatin kaç olacağını tesbit etmişti. ve 100 şehir için fark cetvelleri hazırlamıştı.


İbn-i El Satır tarafından 1300'lerde uzay bilimleriyle ilgili çizimi...


İbrahim Tiflisi 1479'da tarafından yapılan çalışma...

İLK ÇALIŞMALARI YAPAN HARİZMİ

Müslüman bilim adamları arasında Güneş ve Ay ile ilgili ilk çalışmaları yapan ismin Harizmi olduğu biliniyor. 780 ve 850 yılları arasında yaşayan Harizmi, ilk Cebir kitabını yazmıştı. Harizmi, rasathanelerde yaptığı çalışmalar sonunda bir ziyc (yıldızlar kataloğu) hazırlamıştı. Harizmi, Güneş, Ay ve Yıldızların yüksekliklerini ve bunlara dayanarak zamanı ölçmede kullanılan usturlab hakkında da iki eser kaleme almıştı. Bunlar “Kitab’ül Amel’il Usturlab” ve Kitab’ül Amel Biil Usturlab” olarak biliniyor.



Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
Türkiye Esed rejimiyle diyalog kurmalı mı?