Ezan hasretinin bittiği gün

İslâmiyet'in bayraktarlığını yapan bir memlekette tam 18 sene boyunca ezan zorla "Türkçe" okutturuldu. Sonra Adnan Menderes başbakan oldu ve...

Ezan hasretinin bittiği gün

1) Atatürk 1932 yılını “dinde reform” yılı olarak seçmişti. Kur’ân, ezan, salâ, tekbir, namaz birer birer Türkçeleştiriliyordu. Senelerce durum böyle devam etti. Sonunda bu iş, kanunî olarak da halledilmek istendi ve 1941 senesinde ‘ezan kanunu” İsmet İnönü hükûmeti tarafından çıkarıldı.
2) Ezanda Türkçeleştirilmeyen tek kelime “Felâh”, Türkçesi olan ‘kurtuluş’, yanlış anlaşılır korkusuyla Türkçe ezanda olduğu gibi bırakılmıştı. “Haydi kurtuluşa” yapılsa bazılarının bunu istismar edeceğinden çekinilmişti.
3) “Tanrı uludur” sözünü uyduran Hafız Ali Rıza Sağman, hayatında hiç Türkçe ezan okumadı.
4) Gazipaşa’da bir felçli hasta Türkçe ezanın okunmasına sadece 3 gün dayanabilmiş ve üçüncü gün intihar etmişti.
5) Adnan Menderes hükümeti, DP iktidara geldikten bir hafta sonra Arapça ezan yasağını kaldırmıştı (16 Haziran 1950).
6) O gün halk TBMM önünde toplanmış, kanunun bir an önce çıkması için tezahürat yapıyordu.
7) Camilerin önünde toplanmış kalabalıkların kulağı radyoda, ezan yasağının kalkmasını bekliyorlardı.


8) Kanun çıktığı duyulunca bütün Türkiye bayram yerine döndü. Kurbanlar kesildi, şenlikler düzenlendi, zılgıtlar çalındı, o gün ezan sesinden en çok ağlanılan gün oldu.
9) Halk, Adnan Menderes idam edildiğinde, ezan yüzünden asıldığına inandı ve onu “Ezan Şehidi” diye hayırla andı.
10) 1941’de Arapça Ezan yasağını getiren CHP, ne gariptir ki, 1950’de Demokrat Parti ile birlikte bu yasağın kaldırılması lehinde oy kullanmıştı.
11) 1938’de Hatay’a giren Türk komutanların ilk işlerinden birisi, Arapça ezanı yasaklatmak oldu. Halk şaşkındı. Zira Fransız işgalcilerin bile dokunmadığı ezanın Türkler tarafından yasaklanmasının anlaşılır bir yanı yoktu.
12) Halk yasağı delmek için minarelere delileri çıkartıp Arapça ezan okutmuştu.
13) Tek kelime Türkçe bilinmeyen Kürt ve Arap köylerinde “Türkçe ezan” zorlamasının sebebi hâlâ anlaşılamadı.
14) Yalnız camilerde değil, evlerde de Arapça ezan okumak yasaklanmıştı. Bu yüzden yüzlerce kişi hapishanelere girdi, karakollarda dayak yedi, işinden atıldı veya para cezası ödedi.
15) Kıbrıs’da ise, Arapça ezan yasağı 1950’de kalkmadı ve 1969’a kadar devam etti.
16) Türkçe ezan okumamak için Güneydoğu’dan Irak ve Suriye’ye göç edenler olmuştu.
17) Adnan Menderes iktidara geldiklerinde ‘halka mal olmayan inkılaplar’ı kaldıracaklarını vaat etmişti. Ezan da ‘halka mal olmayan inkılaplar’dan biriydi.
18) Menderes, Celal Bayar’la Arapça ezan konusunda ters düştü ve az daha Arapça ezan yüzünden Başbakanlıktan istifa edecekti. Çünkü Celal Bayar da, dâvâ arkadaşı İsmet İnönü gibi Türkçe ezan taraftarıydı.
19) Kanunla yasaklanan sadece Arapça ezandı. Çince, Rusça, Fransızca, İngilizce ezan okumak serbestti.
20) Demokrat Parti Türkçe ezanı yasaklamadı. Sadece Arapça ezan okuma yasağını kaldırdı. Böylece ezanı isteyen, istediği dilde okuyabilecekti.
21) Ancak 60 yıldan fazla bir süredir bir tek camide bile Türkçe ezan okunmadığına göre, halk kararını Arapça ezandan yana vermişti.

Güncelleme Tarihi: 15 Haziran 2019, 16:52
banner53
YORUM EKLE

banner39