banner15

Uluslararası silah ticaretinde eğilimler değişiyor

Afrika, Amerika, Asya ve Okyanusya ile Orta Doğu’ya silah akışı 2005–2009 ve 2010–14 arasında önemli ölçüde artarken, Avrupa’ya olan silah akışında önemli azalma oldu

Uluslararası silah ticaretinde eğilimler değişiyor

Dünya Bülteni/ Haber Merkezi

2010-14 yılları arasında uluslararası silah transferlerinin büyüklüğü 2005–2009 arasında yapılan silah ticaretinden yüzde 16 daha fazla oldu. (bkz Şekil 1). 2010–14 döneminde en büyük beş ihracatçı Amerika Birleşik Devletleri, Rusya, Çin, Almanya ve Fransa; en büyük beş ithalatçıysa Hindistan, Suudi Arabistan, Çin, Birleşik Arap Emirlikleri ve Pakistan olarak belirlendi.

Şekil1: 1950–2014 arasında uluslararası büyük silah transferleri eğilimi

Not: Grafiğin alt tarafı yılları, üst tarafı yıllık toplam ithalatı gösteriyor. SIPRI eğilim gösterge değeri (TIV), uluslararası büyük silah transferlerinin büyüklüğünü gösteren ölçüdür. SIPRI TIV’in hesaplanma metodu, SIPRI’nin internet sitesinde anlatılmaktadır.

Afrika, Amerika, Asya ve Okyanusya ile Orta Doğu’ya silah akışı 2005–2009 ve 2010–14 arasında önemli ölçüde artarken, Avrupa’ya olan silah akışında önemli azalma oldu.

SIPRI Silah Transferi Veri Tabanı (bkz. Kutu 1), 16 Mart 2015’ten itibaren 2014 senesindeki silah transferi bilgileriyle 1950–2013 arasındaki transferlerin güncellenmiş rakamlarını ihtiva ediyor. Bilgiler silah transferindeki yeni eğilimlere işaret ediyor. Rapor 2010-14’teki ana ithalat ve ihracatçıları listeliyor ve bölgesel eğilimleri açıklıyor. Silah sevkiyatı yıldan yıla büyük değişiklik gösterebileceği için SIPRI beş yıllık dönemler dahilinde araştırma yapıyor ve büyük silah transferleri konusunda daha istikrarlı bilgiler veriyor.

SIPRI Silah Transferi Veri Tabanı

SIPRI Silah Transferi Veri Tabanı, 1950’den beri devletlere, uluslararası kurumlara ve devlet dışı silahlı gruplara yapılan tüm uluslararası büyük silah transferleriyle (satışlar, hediyeler ve lisanslı üretimler dahil) ilgili bilgileri kapsıyor.

Veri tabanı, büyük silah transferlerini takip etmek ve aşağıdaki sorulara cevap bulabilmek için kullanılabilir:

• Büyük silahların ana tedarikçileri ve alıcıları kimlerdir?

• Farklı tedarikçi ve alıcılar arasındaki ilişkiler zamanla ne yönde değişti?

• İhtilaf içindeki ülkeler silahlarını nasıl alır?

• Günümüzde tehlikeli olabilecek askeri yığınaklar nerede yapılıyor?

• Hangi büyük silahlar ihraç ya da ithal edildi?

(Kutu 1)

İHRACATÇILAR, 2010–14

SIPRI, 2010–14’te büyük silah ihracatçısı olarak 60 ülke belirledi. Bu dönemde en büyük beş ihracatçı -ABD, Rusya, Çin, Almanya ve Fransa- toplam silah ihracatının yaklaşık yüzde 74’ünden sorumluydu. (bkz. Tablo 1). En büyük silah ihracatçıları sıralamasında 2005–2009 ve 2010–14 arasında değişiklik oldu. ABD ve Rusya büyük bir farkla yine ilk iki sırada yer aldı. Çin ise, az bir farkla ama kayda değer bir şekilde Almanya’yı geride bırakıp üçüncülüğe yerleşti. İngiltere de ilk beş dışında kaldı. Ve İlk beş, 2010–14’te 2005–2009’dakinden yüzde 14 daha fazla silah ihraç etti.

Amerika Birleşik Devletleri

ABD’nin büyük silah ihracatı 2005–2009 ve 2010–14 arasında yüzde 23 arttı. (bkz Şekil 2). ABD, 2010–14’te en az 94 alıcıya silah sattı. Bu, diğer tüm tedarikçilerden daha fazladır. Ve hiçbir alıcı ülke, ABD’nin toplam silah ihracatında yüzde 9’dan fazla pay sahibi olamadı. Asya ve Okyanusya, yüzde 48’le ABD silahlarının en çok satın alındığı bölge oldu. Orta Doğu yüzde 32, Avrupa yüzde 11 nispetinde silah satın aldı.

Rusya

Rusya’nın büyük silah ihracatı 2005–2009 ve 2010–14 arasında yüzde 37 arttı. Rusya 2010–14 yılları arasında 56 ülkeye ve bilhassa da Ukrayna’nın doğusundaki isyancı kuvvetlere silah sattı. ABD’nin aksine Rusya’nın sevkiyatı belli ülkelere daha yoğunlaşmış durumda. Üç ülke -Hindistan, Çin ve Cezayir- Rusya’nın toplam silah ihracatının yaklaşık yüzde 60’ını oluşturuyor. Asya ve Okyanusya, 2010–14’te Rus silah ihracatının yüzde 66’sını alırken Afrika yüzde 12, Orta Doğu yüzde 10’u aldı.


Tablo 1: 2010–14’te en büyük 10 silah ithalatçısı ve bunların başlıca müşterileri

Şekil2: 2010–14’te en büyük 10 ihracatçı arasında 2005–2009’dan bu yana büyük silah ihracatındaki değişiklikler

İnsansız hava aracı transferleri
İnsansız hava araçlarının (İHA ya da drone’ların) transferi yeni değil. İlk transfer 1970’te yapıldı. Ama bunların ithalatçıları, ihracatçıları ve transfer edilen miktar son 15 senede önemli ölçüde arttı. 2010–14’te en az 35 ülke ve Birleşmiş Milletler 429 büyük İHA aldı. İsrail ve ABD ana satıcı durumunda ama Avusturya, Çin, Fransa, Almanya, İran, İtalya, Güney Afrika ve İsveç’te de ihracat kaydedildi. Birkaç istisna dışında bunların tamamı silahsız, keşif amaçlı araçlardı. ABD silahlı İHA kullanırken son 10 yılda diğer ülkelerden de bunları satın almak için büyük bir rağbet oldu. Silahlı İHA’lar sadece İngiltere ve Nijerya’ya satıldı. İngiltere 2007 ve 2014 arasında ABD’den silahlı 11 MQ-9 Reaper insansız hava aracı aldı ve bunları Afganistan’da kullandı. Nijerya ise (muhtemelen 2014’te) bilinmeyen sayıda silahlı CH-3 aracını Çin’den aldı ve bunları Boko Haram isyancılarına karşı kullandı.

(Kutu 2)

Çin

Çin’in silah ihracatı 2005–2009 ve 2010–14 arasında yüzde 143 arttı. Çin’in küresel silah ihracatındaki payı da yüzde 3’ten yüzde 5’e yükseldi. Çin, 2010–14’te Almanya ve Fransa’nın biraz önüne geçerek en büyük üçüncü tedarikçi oldu. Çin, 2010–14’te 35 ülkeye büyük silah sağladı. Çin’in ihracatının önemli kısmıysa (yüzde 68’den fazlası) üç ülkeye gitti: Pakistan, Bangladeş ve Myanmar. Çin ayrıca 18 Afrika ülkesine büyük silah ihraç etti. Çin’in 2010–14’te silah tedarikçisi olarak giderek daha belirgin bir şekilde küresel arenada görünmesinde Venezuela’ya zırhlı araçlar ile nakliye ve eğitim uçağı satılması, Cezayir’e üç fırkateyn satışı, Endonezya’ya yüzlerce gemisavar füze sevkiyatı ve Nijerya’ya da çok sayıda insansız silahlı askeri hava aracı tedariki konularında yaptığı anlaşmalar örnek gösterilebilir. (bkz Kutu 2)

Almanya

Almanya’nın büyük silah ihracatı 2005– 2009 ve 2010–14 arasında yüzde 43 arttı. Almanya 55 ülkeye büyük silah tedarik etti. Avrupa’daki diğer ülkeler 2010–14’te Almanya’nın silah ihracatının yüzde 30’unu aldı. Bunu Asya ve Okyanusya (yüzde 26), Amerikalar (yüzde 24)ve Orta Doğu (yüzde 20) takip etti.

Yeni Alman hükümeti 2014’te, özellikle Orta Doğu’ya silah ihracıyla ilgili tartışmalara tepki olarak silah ihracında daha sınırlayıcı bir politika takip edeceğini açıkladı. Ama buna rağmen 2014’te önemli siparişleri arasında Suudi Arabistan’a 33 devriye botu, İsrail’e 4 fırkateyn, Mısır’a iki tane 209 Tipi denizaltı ve Cezayir’e 926 zırhlı personel taşıyıcı da vardı.

Fransa

Fransa 2010–14’te, 2005–2009’dakinden yüzde 27 daha az ihracatla en büyük beşinci silah ihracatçısı oldu. O, 2010–14’te 74 ülkeye silah ihraç etti. İhracatının yüzde 29’u Asya ve Okyanusya’ya, yüzde 21’i Afrika’ya, yüzde 20’si Orta Doğu’ya, yüzde 16’sı Avrupa’daki diğer ülkelere, yüzde 14’ü de Amerika kıtasına gitti. Fransa, 2014’te Ukrayna’daki krize müdahalesinden dolayı Rusya’ya daha önce planlanan amfibi taarruz gemisi teslimatını durdurdu. Eğer bu teslimat yapılmış olsaydı Fransa 2010–14’te Çin ve Almanya’nın önüne geçerek en büyük üçüncü silah ihracatçısı olurdu. Fransa’nın silah ihracatını artırma çabaları Mısır’a 24 savaş uçağı ve bir fırkateyn teslimatı konusunda 2014’te görüşülen ve 2015 başında da imzalanan anlaşmayla kuvvetlendi.

İTHALATÇILAR, 2010–14

2010–14’te 153 ülke (tüm ülkelerin yaklaşık dörtte üçü) büyük silah ithal etti. En büyük 5 alıcı -Hindistan, Suudi Arabistan, Çin, BAE ve Pakistan- bu dönemde toplam silah ithalatının yüzde 33’ünü aldı (bkz Tablo 2). Hindistan, Çin ve BAE, hem 2005–2009’da hem de 2010–14’te ilk beş ithalatçı arasındaydı. Asya ve Okyanusya, 2010–14’te ithalatın yaklaşık yarısını gerçekleştirirken bunu Orta Doğu, Avrupa ve Amerika ülkeleri takip etti (bkz Şekil 3). SIPRI ayrıca 2010–14’te büyük silah ithalatçısı olarak yedi isyancı kuvvet tespit etti. Ama bunların hiçbiri toplam teslimatın yüzde 0.02’sinden fazlasını elde edemedi.


Tablo 2: 2010–14’te en büyük 10 silah ithalatçısı ve bunların başlıca tedarikçileri


Şekil 3: 2005–2009 ve 2010–14 dönemlerinde bölgesel olarak büyük silah ithalatçıları ve bunların küresel ithalattaki payları

Afrika

Afrika’daki ülkelerin ithalatı 2005–2009 ve 2010–14 arasında yüzde 45 arttı. Afrika’da 2010–14’te en büyük üç ithalatçı Cezayir (ithalatın yüzde 30’u), Fas (yüzde 26) ve Sudan (yüzde 6) olarak gerçekleşti.

Afrika’da Sahra çölü altındaki ülkeler, Afrika ülkelerinin ithalatının yüzde 42’sini oluşturdu. Sudan bu bölgede en büyük ithalatçıyken Uganda da ikinci sırada geldi. Bunlar sırasıyla bölgedeki ithalatın yüzde 15 ve yüzde 14’ünü oluşturdu.

Cezayir ve Fas

2005–2009 ve 2010–14 arasında Cezayir tarafından yapılan ithalat yüzde 3 arttı. Onun bölgedeki rakibi Fas’ın ithalatı ise 11 kat arttı. 2014’de Cezayir’e yapılan büyük teslimatlar arasında İtalya’dan bir helikopter taşıyıcı, Rusya’dan en az 48 hava savunma sisteminin son partisi ve Çin’den tahminen 50 kendinden tahrikli silah da vardı. Bu arada Fas ise Fransa’dan bir fırkateyn aldı. Cezayir’in, Fas’ın aksine birkaç önemli silah siparişi var. Bunlara, 2014’te sipariş verilen Rusya’dan 2 denizaltı ve 42 savaş helikopteriyle Almanya’dan 926 zırhlı personel taşıyıcı da dahil. Helikopter ve zırhlı personel taşıyıcı siparişi kısmen Cezayir hükümetinin isyancı gruplarla olan ihtilafıyla alakalı görünüyor.

Boko Haram’la savaşan Nijerya ve Kamerun

Nijerya ve Kamerun, militan İslamcı grup Boko Haram’la mücadelede acil ihtiyacının karşılanması için birkaç tedarikçiden silah aldı. 2014’te her iki ülke Çin ve Rusya’ya helikopter siparişi verdi ve siparişi teslim aldı. Ayrıca bu ülkeler Çin, Çek Cumhuriyeti, Güney Kore ve Ukrayna’dan zırhlı araçlar aldı. Kanadalı şirketler de Nijerya ve BAE’deki üretim üslerinden zırhlı araç sağladı.

Amerika

Kuzey ve Güney Amerika’daki devletler tarafından 2005–2009 ve 2010–14 arasında yapılan büyük silah ithalatı yüzde 7 arttı. ABD, 2010–14’te Amerika kıtalarındaki en büyük ithalatçıydı. Venezuela da Amerika’da en büyük ikinci, Güney Amerika’da ise en büyük ithalatçıydı. Brezilya, Amerika’daki en büyük üçüncü ithalatçı oldu.

Amerika Birleşik Devletleri

Silahlarının büyük bölümü yerli tasarım olmasına rağmen ABD 2010–14’te dünyanın en büyük sekizinci ithalatçısı oldu. ABD’nin silah ithalatı 2005–2009 ve 2010–14 arasında yüzde 21 arttı.

ABD’nin 2010–14’de ithalatının yüzde 44’ü uçaklardan oluşuyordu. Başlıca ithalatlar, İtalya’dan 19 nakliye uçağı ve lisansla üretilen Amerikan yapımı silahlardı. Buna İsviçre tasarımı 252 eğitim uçağı, Alman tasarımı 223 hafif helikopter ve İspanya tasarımı 10 deniz devriye uçağı da dahildir.

Asya ve Okyanusya

Asya ve Okyanusya’daki devletler tarafından yapılan ithalat 2005–2009 ve 2010–14 arasında yüzde 37 arttı. Bölgedeki devletler 2010–14’te tüm ithalatın yüzde 48’ini aldı. Bu oran 2005–2009’da yüzde 40’tı. Güney Asya’daki ülkeler bölgesel ithalatın yüzde 46’sını, Kuzey Doğu Asya yüzde 23’ünü, Güney Doğu Asya yüzde 22’sini, Okyanusya yüzde 8’ni, Orta Asya da yüzde birini teşkil ediyordu. 2010–14’te en büyük 10 ithalatçıdan 6’sı Asya ve Okyanusya’daydı. Bunlar, Hindistan, Çin, Pakistan, Avustralya, Güney Kore ve Singapur’dur.

Hindistan

Hindistan, küresel toplam ithalatın yüzde 15’iyle 2010–14’te en büyük ithalatçı oldu. 2005–2009 ve 2010–14 arasında ithalatı yüzde 140 arttı. 2010–14’te Hindistan’ın ithalatı bölgesel rakipleri Çin ve Pakistan’ınkinden 3 kat fazlaydı. Bu, 2005–2009 dönemiyle tezat teşkil ediyor. O zaman Hindistan’ın ithalatı Çin’den yüzde 23 azdı, Pakistan’dan da biraz fazlaydı. Hindistan, şimdiye kadar rekabetçi yerli tasarım silah üretmeyi başaramadı ve halen ithalata bağımlı kalmaya devam ediyor.

2010–14’te Hindistan’ın silah ithalatının yüzde 70’ini Rusya, yüzde 12’sini ABD ve yüzde 7’sini İsrail sağlıyordu. ABD’den silah alması yakın geçmişte büyük bir kırılmaya işaret ediyor. 2005–2009 öncesinde Hindistan ABD’den hemen hemen hiç büyük silah alamıyordu. Ama şimdi ABD’den ithalatta yükseliş eğilimi olduğu görülüyor. 2010–14’teki ithalat 2005–2009’dakinden 15 kat fazladır. Silah ithalatı, denizaltılara karşı savaş uçakları gibi gelişmiş silahları da içeriyor. 22 savaş helikopteri satışı da dâhil olmak üzere 2014’te ABD ile başka anlaşmalar da yapıldı.

Çin

Çin’in, silah sanayiindeki hızlı gelişmeler sonrasında silah ithalatına bağımlılığı azaldı. Çin’in ithalatı 2005–2009 ve 2010–14 arasında yüzde 42 düştü. Çin, 2005–2009’da en yakın rakibi Hindistan’dan yüzde 30 fazla ithalatla en büyük ithalatçıyken üçüncü sıraya düştü. Çin’in silah ithalatının yüzde 61’ini Rusya oluşturuyor, bunu yüzde 16’yla Fransa ve yüzde 13’le Ukrayna takip ediyor.

Rus ve Fransız teslimatlarının büyük bölümünü helikopterler oluşturuyor. Çin uzun süredir savaş ve nakliye araçları için etkin motorlar tasarlamaya ve üretmeye çalıştı. O, 2010–14’te yerli tasarım savaş ve gelişmiş eğitim ve nakliye uçakları ve savaş gemileri için Rusya ve Ukrayna’dan büyük miktarda motor ithal etmeye devam etti. Çin aynı zamanda, onlarca yıldır yapılan anlaşmaların bir parçası olarak, savaş uçakları, savaş gemileri ve zırhlı araçlar için İngiliz, Fransız ve Alman tasarımı motorlar üretti.

Güney Doğu Asya ve Okyanusya’da savaş uçağı alımı

2010–2014’te Güney Doğu Asya’da çoğu ülke savaş uçağı filosunu önemli ölçüde modernize etti ve genişletti. Singapur bu dönemde ABD’den 32 F-15E savaş uçağı aldı, 2014’te İspanya’ya 6 A330 tanker uçağı siparişi verdi. Rusya Vietnam’a 24 Su-30 uçağı teslim etti, 8’i de teslim edilmeyi bekliyor. Endonezya Rusya’dan 3 Su-27 ve 6 Su-30 uçağıyla ABD’den 24 F-16C uçaklarının ilk 5 tanesini aldı. Filipinler 2014’te Güney Kore’den 12 FA-50 savaş uçağı siparişi verdi, 24 savaş uçağı da sipariş vermeyi planlıyor. Tayland da İsveç’ten 12 Gripen-C savaş uçağı aldı. 18 yeni savaş uçağı almak üzere birkaç potansiyel satıcıyla görüşen Malezya İspanya’dan da 4 A400M tanker/nakliye uçağı sipariş verdi. Avustralya da 2014’te çok sayıda savaş uçağı aldı. ABD bu ülkeye 24 F/A-18E ve 2 F-35A savaş uçağı teslim etti.
(Kutu 3)

Avustralya

Avustralya’nın büyük silah ithalatı 2005– 2009 ve 2010–14 arasında yüzde 65 arttı ve o, dünyada en büyük altıncı ithalatçı oldu. Avustralya’nın ithalatının yüzde 68’ini ABD, yüzde 19’unu İspanya temin etti.

Avustralya, silahlı kuvvetlerini modernleştiriyor ama aynı zamanda uzun menzilli silah kapasitelerini önemli ölçüde artıracak silahlar ediniyor. Avustralya, 2010–14’te ABD’den 2 büyük nakliye uçağı ve 4 erken uyarı uçağının (AEW) yanı sıra İspanya’dan 5 tanker uçağı ve 2 amfibi taarruz gemisinin ilkini aldı. Avustralya ayrıca ABD’den 26 savaş uçağı aldı, 82 tane de sipariş verdi (bkz Kutu 3). Ülke bunların yanı sıra ABD’den denizaltılara karşı 8 savaş uçağı ve İspanya’dan 3 Hobart muhribi aldı

Avrupa

Avrupa’daki ülkelerin ithalatı 2005–2009 ve 2010–14 arasında yüzde 36 azaldı. İngiltere, (silahların yüzde 14’ünü alarak) Avrupa’daki en büyük ithalatçı oldu, bunu (yüzde 13’le) Azerbaycan takip etti.

İngiltere

İngiltere’nin silah ithalatı, ithalatın dünyanın birkaç bölgesinde, çok sayıda Avrupa ülkesinin de karıştığı askeri operasyonlar için ne kadar önemli olduğunun bir örneğidir. Mesela, İngiltere 2014’te, Irak ve Şam İslam Devleti’ne (IŞİD) karşı operasyonlarda ABD tarafından 2013’te verilen ilk RC-135 istihbarat uçağını kullandı ve son askeri operasyonlarda kullanılan füzelerin yerine koymak üzere ABD’den denizaltılardan fırlatılan 20 kruz füzesi siparişi verdi.

Azerbaycan, Ermenistan ve Yukarı Karabağ

2014’te gerginliğin iyice tırmandığı Yukarı Karabağ bölgesi konusunda Ermenistan’la toprak ihtilafı yaşayan Azerbaycan, 2005–2009 ve 2010–14 arasında silah ithalatını yüzde 249 artırdı. Rusya, Azerbaycan'ın silah ithalatının yüzde 85'ini oluşturuyor. Ermenistan’ın ithalatı, Azerbaycan’ınkinin sadece yüzde 4’ü nispetinde. Yukarı Karabağ’daki fiili silahlı kuvvetler önemlidir ama bu kuvvetlerin ne zaman ve nereden silah aldıkları belli değil. Lakin, silahların en azından bir kısmının Ermenistan tarafından verildiği kuvvetle muhtemeldir.

Avrupa’nın Rusya’ya tepkileri

Rusya’nın dış politikası ve Rus silahlı kuvvetlerinin yeniden tesis edilmesi, Avrupa’daki ülkeler tarafından endişeyle takip ediliyor. Ama bu gelişmelerin, 2014’te silah alımları konusunda çok az etkisi oldu. Rusya’yla sınırı olan birkaç ülke, savunmalarını kuvvetlendirmek üzere, zaten yürürlükte olan kapsamlı askeri modernizasyon planlarının bir parçası olarak 2014’te yeni malzemeler ithal etti ya da siparişlerde bulundu. Polonya, Almanya’dan sipariş verdiği 119 tankın büyük bölümünü aldı, ABD’den 40 kruz füzesi, Güney Kore’den de 120 kendinden tahrikli silah siparişinde bulundu. Estonya, Hollanda’dan 44 kullanılmış zırhlı araç siparişi verdi. Letonya da İngiltere’den 123 kullanılmış zırhlı araç siparişi verdi.

Balistik füze savunma sistemi alımları

İlk uluslararası balistik füze savunma sistemi transferi 2000 ve 2009 yılları arasında gerçekleşti. Bu dönemde Amerika Birleşik Devletleri, Japonya’ya SM-3 Block- 1A gemiye konuşlu antibalistik füze verdi. ABD ayrıca Almanya, Japonya ve Hollanda’ya Patriot PAC-3 sistemleri verdi. 2010–2014’te bu sistemleri ithal eden ülkelerin sayısı hızla arttı. Kuveyt, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ABD’den Patriot PAC-3 sistemlerini ya teslim aldı ya da sipariş verdi. Talebin, İran’dan gelebilecek füze tehditlerinden dolayı arttığı sanılıyor. BAE ayrıca ABD’den daha gelişmiş THAAD füze sistemi almak için de siparişte bulundu. Doğu Asya’da da Tayvan, 2014’te sipariş verdiği 9 Patriot PAC-3 sisteminden 3’ünü aldı. Güney Kore de aynı sistemden 8 adet almaya karar verdi.

Ortadoğu

Orta Doğu ülkeleri tarafından ithal edilen silahlar 2005–2009 ve 2010–14 arasında yüzde 25 arttı. 2010–14’te bölgeye yapılan silah transferlerinin yüzde 23’ü Suudi Arabistan’a, yüzde 20’si BAE’ye ve yüzde 16’sı da Türkiye’ye gitti. Bölgeye giden silahların yüzde 47’sini ABD, yüzde 12’sini Rusya ve yüzde 10’unu da İngiltere oluşturdu. Bölgedeki birkaç ülke balistik füze sistemlerine (bkz Kutu 4) ve hava savunma sistemlerine yoğun yatırımlarda bulunuyor.

Suudi Arabistan ve Katar

Suudi Arabistan, 2010–14’te, 2005–2009’dakinden dört kat daha fazla büyük silah alarak dünyanın en büyük ikinci silah ithalatçısı oldu. 2010–14’teki büyük ithalatın içinde İngiltere’den 45 savaş uçağı, ABD’den 38 savaş helikopteri, İspanya’dan 4 tanker uçağı ve Kanada’dan 600’ün üzerinde zırhlı araç da vardı.

Katar, 2010–14’te dünyada en büyük 46. silah ithalatçısı oldu. Ama onun, silahlı kuvvetlerini dönüştürme ve önemli ölçüde büyütme planları hız kazandı. 2013’te Almanya’dan 62 tank ve 24 kendinden tahrikli silah siparişini 2014’te bir dizi kontrat takip etti. Bu kontratlar arasında ABD’den 24 savaş helikopteri ve 3 AEW uçağıyla İspanya’dan 2 tanker uçağı alımı kontratı da vardı.

İç ihtilaf yaşayan ülkelere silah ihracatı

ABD, 2013’te Mısır’daki askeri darbeye tepki olarak bu ülkeye yaptığı silah ihracatına sınırlama getirdi. Ama ABD, 2014’te bazı büyük silahların sevkiyatına yeniden başladı. Bu sevkiyatların en önemlileri 10 savaş helikopteriydi. Sevkiyat, Mısır ordusunun Sina yarımadasında isyancılara karşı verdiği mücadeleye destek mahiyetinde düşünülmüştü.

2014’te Suriye’nin büyük silah ithalatının önemli ölçüde azaldığı görüldü. Sipariş verilen MiG-29 ve Yak-130 savaş uçaklarının planlanan sevkiyatı Rusya tarafından yeniden ertelendi.

Irak, 2003’ten 2013’e kadar ABD’den 10.000’in üzerinde zırhlı araç da dahil olmak üzere çeşitli tedarikçilerden yüksek miktarda az gelişmiş büyük silah ithal etti. IŞİD kuvvetleri, dünyadan büyük miktarda silah aktarılmasına rağmen 2014’te Irak hükümet kuvvetlerini çoğu yerde mağlup etti, Irak silahlarını ele geçirdi. IŞİD’in ilerlemesine tepki olarak çok sayıda ülke acil askeri yardım gönderdi. Çoğunlukla kullanılmış olan bu silahlar arasında, ABD tarafından 250 zırhlı personel taşıyıcının ilki, Bulgaristan’dan 18 top, Almanya’dan 500 güdümlü tanksavar füzesi ve İran’dan 7 savaş uçağı da vardı. Rusya da 2013–14 arasında 43 savaş helikopterinin ilk 15’iyle 2014’te 5 savaş uçağıyla Irak’ın önemli bir tedarikçisi oldu.

Kaynak: Pieter D. Wezeman ve Siemon T. Wezeman
Sipri.com

Dünya Bülteni için çeviren: Mehmet Şeyhoğlu

Güncelleme Tarihi: 09 Kasım 2015, 11:44
YORUM EKLE

banner39

banner36

banner37

banner35