banner39

Kapalı Maraş neden kapalı, Kapalı Maraş'ın önemi ne?

Osmanlı'dan sonra İngilizlerin eline geçen, daha sonraki dönemde Yunanistan'ın uluslararası hukuka aykırı olarak asker yerleştirdiği Kıbrıs, yüzyıldır bölgedeki en önemli tartışma konularından biri.

Dünya 06.10.2020, 21:06 07.10.2020, 17:23
Kapalı Maraş neden kapalı, Kapalı Maraş'ın önemi ne?

TÜRKLERE YAPILAN ZULÜM SONRASI KIBRIS BARIŞ HAREKATI

Osmanlı'dan sonra İngilizlerin eline geçen, daha sonraki dönemde Yunanistan'ın uluslararası hukuka aykırı olarak asker yerleştirdiği Kıbrıs, yüzyıldır bölgedeki en önemli tartışma konularından biri.

Rumların, Türklere yönelik soykırıma varan saldırganlığına karşı Türkiye, 1974'te Kıbrıs Barış Harekatı'nı başlatmış, kısa süre içinde adanın önemli bir bölümü ele geçirilmişti. 

'Ayşe tatile çıktı' parolasıyla başlayan Kıbrıs Barış Harekatı'na katılan askerler.

Ayşe tatile çıktı parolasıyla başlayan Kıbrıs Barış Harekatı'na katılan askerler.Harekatı takip eden yıllarda Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti kurulmuş, Maraş ise 'tampon bölgede' kaldığı için kapalı kalmıştı. 80 ve 90'lı yıllarda Türk tarafı girişimlerde bulunsa da, Rumların engellemeleri yüzünden sonuç alınamamıştı. 2004'teki Annan Planı bir dönüm noktası olabilecekken, adada yapılan referandum yine Rumların 'hayır' oyuna takılmıştı. 

Geçtiğimiz sene, Başbakan Ersin Tatar ve Dışişleri Bakanı Kudret Özersay, Maraş'ın yeniden açılması için envanter çalışması yürütüleceğini açıklamıştı. 

ESKİ İHTİŞAMINA KAVUŞACAK

Bu çalışmayla, Maraş'ın yeniden turizme kazandırılacağı kaydedilmişti. On yıllardır hiçbir bakım yapılmayan kentin alt ve üst yapıları iyileştirilecek. Devasa projenin maliyetinin yaklaşık 10 milyar dolar olacağı öngörülüyor. 

LALA MUSTAFA PAŞA'NIN MİRASI

Tarihi belgeler, Kapalı Maraş'ın vakıf malı olduğunu ortaya koyuyor. Kıbrıs'ı fetheden Lala Mustafa Paşa, parasını vererek Kapalı Maraş'ın bulunduğu bölgeyi satın aldı ve kendi adına kurulan vakfa devretti. Bölgenin 300 yıl boyunca vakıflara ait olduğu konusunda pek çok bilgi ve belge bulunuyor. 

Türkiye ve KTTC, Doğu Akdeniz’deki haklarını gasp etmek isteyen Rum Yönetimi ve destekçilerine karşı sessiz ve derinden bir çalışma yürüttü. Çalışmalara 1974 Kıbrıs Barış Harekatı’ndan beri kapalı bulunan Maraş ilinden başlandı. 2009 yılında Türkiye’den Osmanlıca bilen bir ekip KKTC’ye giderek, geçmişe dönük bütün tapuları incelemeye başladı.

20 MİLYON VERİ ÇIKARILDI

1571’den 1974’e kadar bütün Vakıf malları tek tek masaya yatırıldı. 2 bin 443 kütük defteri, 13 bin dosya ve 8 milyon belge incelendi. Bu incelemelerden 20 milyon veri çıkartıldı, tüm bu veriler bilgisayar ortamına aktarıldı. Ayrıca toplam bin 744 gigabayt’ı bulan 424 bin belge ve binlerce fotoğraf da kayıp olma/zarar görme istimaline karşı muhafaza altına alındı.

Kapalı Maraş’taki bir parselin Evkaf malı olduğunu gösteren bir tapu örneği.Kapalı Maraş’taki bir parselin Evkaf malı olduğunu gösteren bir tapu örneği.

ENVANTER ÇIKARILIYOR

Bugün o çalışmalar kapsamında Kıbrıs Vakıflar Müdürlüğünün de sunduğu tapularla Kapalı Maraş’ta envanter çalışmalarına başlandı. KKTC Vakıflar İdaresi Genel Müdürü Prof. Dr. İbrahim Fatih Benter ve KKTC Kurucu Cumhurbaşkanı merhum Rauf Denktaş’ın danışmanı Prof. Dr. Ata Atun, Maraş’ta yürütülen çalışmalarla ilgili bilgiler verdi.

Maraş’ın vakıf bölgeleri

Maraş’ın vakıf bölgeleri

BÖLGE 3 VAKFA AİT

Prof. Dr. İbrahim Fatih Benter yaptıkları çalışmaların, Maraş’ın büyük çoğunluğunun vakıf malı olduğunu ortaya koyduğunu söyledi. Ellerinde belge ve tapular olduğunu belirten Benter, “Kapalı Maraş bölgesinin 3 vakfa ait olduğunu biliyoruz. Kütükleri elimizde, Lala Mustafa Paşa Vakfı, Abdullah Paşa Vakfı ve Bilal Ağa Vakfı’dır. Barış Harekatından hemen sonra kapatılan

Maraş’a giriş sınırlıydı. 1990’larda rastgele bir binada Maraş’ın kütükleri bulundu. Bu belgeleri Rumlar kaçırmak istedi ama yakalandılar. Tüm bu belgeler mahkeme sunuldu ve Vakıf malı olduğuna karar verildi”

MARAŞ ESKİ HALİNE DÖNER

“Oradaki bütün tapular bizim elimizdedir” diyen Benter, envanter çalışmasının kendilerinin sunduğu tapular üzerine gerçekleştiğini söyledi. Benter, “Hızlı bir çalışma yapılırsa envanter süreci 6 ay ile 1 yıl arasında sürer. Hangi arazi bizim biliyoruz ama arazi üzerindeki yapıların incelenmesi, alt yapıların durumu gibi konular var. 45 yıldır kapalı olan bir bölge haliyle harap durumda. Bu çalışmaların sonunda büyük şirketler hizmet alımı yaparsa hızlı bir şekilde yol alınarak Maraş eski günlerine geri döner” şeklinde konuştu.

RUMLARA KİRALANACAK

Rumların da kayıpları verilmeli diyen Benter, “Eğer bir Rum gelir de ‘Ben falan yerde otel yaptım orasının vakıf arazisi olduğunu kabul ediyorum. Bir kira sözleşmesi yapmaya hazırım’ derse biz ona deriz ki tamam sözleşmeyi imzala bu kira karşılığını ver yatırım yaptığın binayı verebiliriz” dedi.

Rumlar belgeleri kaçıracaktı?

Maraş topraklarının Türk Vakıflarına ait olduğuna Mağusa Kaza Tapu Dairesine ait 1920 ve 1930’ların Tapu kütükleri Maraş’ta bir otelin deposunda ele geçirildi. Bu kütükleri Rumlar kaçırmak istedi ancak yalandı. Bu tapu kütükleri incelendiğinde Maraş’ın büyük bir kısmının Abdullah Paşa Vakfına, belirli bir kısmının Lala Mustafa Paşa Vakfına ve küçük bir kısmınında Bilal Ağa Vakfına ait olduğu belirlendi. 2002 yılında Lala Mustafa Paşa Vakfının tespit kararı çıktı ve 2005 yılına da Abdullah Paşa Vakfının tespit Kararı çıktı. Söz konusu tespit kararlarıyle Maraş’ın vakıf taşınmaz mallarının ilgili vakıflara ait olduğu saptandı ve Mağusa Kaza Mahkemesi söz konusu Maraş vakıflarının gasp edildiğine hükmederek, Ahkamul Evkaf Prensiblerine göre ilgili Vakıflara ait olduğuna karar verdi.

Rum yalanı çöktü

Rumların Maraş’la ilgili tezlerinden birisi, bu bölgenin İngilizler tarafından 1,5 milyon sterline satın alındığı yönünde. Ancak KKTC Vakıflar İdaresi Genel Müdürü Prof. Dr. İbrahim Fatih Benter, bu iddianın geçersiz olduğunu belirtiyor ve gerekçesini açıklıyor: “Vakıf mallarının İngilizlerin İdaresinde olduğu dönemlerde kira bedellerini de İngilizler kararlaştırıyordu. Uzun seneler İngiliz İdaresi vakıf mallarının kiralarını çok düşük tuttu. İngiliz İdaresi kiraları çok düşük tuttuğu için, gelirler yetersiz kalmış ve Türk bölgeleri bakımsız kalmıştır. İngiliz İdaresi hata yaparak düşük tuttuğu kira gelirleri sonucu ortaya çıkan bina hasarlarının tamirlerini gerçekleştirmek üzere, hatalarını kabul ederek Türk Yönetimine 1,5milyon sterlin vermiştir. Söz konusu imzalanan metin ise 1960 anlaşmasında ‘Appendix U’ diye geçmektedir ve bu paranın ne olarak verildiği de metin içerisinde yer almaktadır. Toplum içindeki bu para ile ilgili yanlış algı ise, verilen paranın gasp edilen Vakıf Malları için verildiği ve o malları geri alamayacağımız yönündedir.

İngilizler gasp etti

KKTC Kurucu Cumhurbaşkanı merhum Rauf Denktaş’ın danışmanlığını yapan Prof. Dr. Ata Atun, Osmanlı vakıflarına ait malların 1878’de Ada yönetimini devralan İngilizler tarafından peşkeş çekildiğini söyledi. Atun şu bilgileri verdi: “İngilizler adayı gasp ettikten sonra, Rumları devlet dairelerine doldurarak, tapuda sahtekarlık yapmaya başladılar. Özellikle Maraş’ta Abdullah Paşa ve Lala Mustafa Paşa Vakıfları’na ait Larnaka’ya kadar uzanan topraklarda bu sahtekarlıklar yapıldı. İngilizler 1915’te adaya el koyunca arkasından emirnameler çıkarttı. Vakıf mallarını kullananlara ben bunu satarım diye tamamen vakıf kurallarına aykırı bir uygulamaya geçti. Ona rağmen Maraş mülkü Lala Mustafa Paşa ve Abdullah Paşa vakıfları mülhak vakıftır. Yani Mülhak vakıflar, Allah’a vakfedilmiş bunlar satılamaz, hediye edilemez hiç bir şey yapılamazlar.”

ELİMİZ GÜÇLÜ

Bölgenin 1915 yılından itibaren tapular çıkarılarak Rumlara verildiğini belirten Atun şunları kaydetti: “Rumlar burası bizim diyor. Ancak 2001 yılında 176 ve 177 numaralı Gazimağusa Mahkemesi, kapalı Maraş topraklarının Abdullah ve Lala Mustafa Paşa Vakıflarına ait olduğuna dair bir karar verdi.” Türk yönetiminin Maraş’ta yatırım yapan Rumlara çağrıda bulunduğunu söyleyen Atun, “ Rumlara ‘neresi size aitse buyurun gelin çalıştırın, biz mülkiyet konusu hallederiz’ denildi. Bu ilk çağrı değil 9. çağrıdır. 1977’den günümüze kadar Rauf Denktaş’tan başlamak üzere 8 çağrı yapıldı. Rumlar bu çağrıların hepsini reddetti” dedi.

Kaynak: HABER 7 / YENİ ŞAFAK

Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
Türkiye Esed rejimiyle diyalog kurmalı mı?