Osmanlı'da kız çocuklarına yasal zorunlu eğitim Avrupa'dan önce getirilmişti

Avrupa’da kız çocukları eğitim görmezken Osmanlı döneminde, yönetiminde olduğu tüm bölgelerde kız çocuklarının eğitimine önem veriliyor ve bu eğitim genellikle medreselerde oluyordu ancak yasal bir zorunluluk yoktu ta ki, 1869’a kadar. Bu tarihte Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ile kız çocuklarına ilk kez yasal zorunlu eğitim hakkı verildi. İşte detayları…

Osmanlı'da kız çocuklarına yasal zorunlu eğitim Avrupa'dan önce getirilmişti

Dünya Bülteni / Haber Merkezi

Osmanlı’da medreseler çok yaygın ve güçlüydü. Tanzimat yıllarına kadar Osmanlılarda kız ve erkek çocuklar 5-6 yaşlarından itibaren sıbyan mektebi denen kurumlara beraberce giderler, 3-4 yıl kadar öğrenim görürlerdi. 

Osmanlı Devleti’nde modernleşmenin gerçek başlangıcı sayılan Tanzimat Fermanı’nda doğrudan eğitim ile ilgili herhangi bir madde yoktu. Tanzimat Dönemi, Meclis-i Maarif-i Umumiye’nin kurulması, yatılı Dârülfünun açılması, sultanîlerin eğitim tarihinde yer almaya başlaması orta öğretimin ilk basamağı olan rüşdiye okullarının çoğaltılmaya çalışılması gibi eğitim faaliyetlerinin yürütüldüğü bir dönem oldu. Ayrıca ilköğretim ve orta öğretimde ıslahatların yapıldığı bu dönemde eğitim tarihimizin ilk öğretmen okulları olan Dârülmuallimîn-i Rüşdî, Dârülmuallimîn-i Sıbyan ve Dârülmuallimât bu dönemde açıldu. Tanzimat Dönemi’nde eğitim alanında yapılan en önemli yenilik 1869 Maarif-i Umumiye Nizamnamesi’nin yayınlanması oldu. 

İLK YASAL ZORUNLU EĞİTİM 1869 MAARİF-İ UMUMİYE NİZAMNAMESİ İLE OLDU

Osmanlı Devleti’nde, modern genel eğitim kurumlarının oluşturulmasında 1869 Maarifi-i Umumiye Nizamnamesi temel teşkil eder. Çünkü söz konusu nizamname ile eğitim çok parçalı yapıdan kurtarılmaya çalışıldı ve o tarihe kadar müstakil olarak yapılan eğitimdeki yenilik hareketleri Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ile bütün ve planlı olarak devam etti.

Maarif Umumiye Nizamnamesinden önce Osmanlı Devleti’nde eğitim, sistem ve düzenden yoksundu ve bu alanda bir takım problemler yaşanıyordu. Sıbyan okulları ıslah edilmeden bu okulların devamı olarak rüştiye okulları açılmış fakat bunlarda tam bir ortaokul kimliği yoktu. Üstelik bu okulların bağlı olduğu kurumlar bile farklıydı. İlki Evkaf nezaretine ikincisi Maarif Nezaretine bağlıydı.  1869 Maarif-i Umumiye Nizamnamesi, Türk Eğitim tarihinde en genel düzenleme ve ıslahat hareketi olarak eğitim tarihimizdeki yerini aldı. 

Maarif-i Umumiye Nizamnamesinin hazırlanmasında büyük emeği geçen zat, tarihimizde seçkin bir yeri bulunan ve 1867–1871 tarihleri arasında Maarif Nazırlığı yapan Safvet Paşa’dır. 

Maarif-i Umumiye Nizamnamesi 5 bölüm ve 198 madde olarak hazırlanmış ve eğitimin hemen hemen her konusu ile ilgilenmiş bir kanun mahiyetinde idi. Nizamname ilkokuldan üniversiteye tüm öğretim kademelerinde yapılacak eğitim ve öğretimin özelliklerini; okutulacak dersleri, kayıt kabul işlerini, kız ve erkek çocukların öğrenimlerini ne şekilde yapacaklarını idarecilerin, hizmetlilerin ve öğretmenlerin aylık ücretleri gibi konuları bir kurala bağlıyordu. Bu Nizamname ile örgün eğitim, ilk, orta ve yüksek şeklinde derecelendirildi. Bunlar Mekâtib-i Sıbyâniye, Mekatib-i Rüştiye, Mekâtib-i İdadîyi, Mekâtib-i Sultaniye, Mekatib-i Âliye olmak üzere beş kısma ayrıldı. Maarif Nizamnamesi, sıbyan mekteplerinden, Darülfünuna medrese dışı eğitimin bütün kademeleri için önemli bir girişimdir. Yine bu nizamname yabancı okullar ve azınlık okulları ile de ilgili yenilikler getirmiş, söz konusu okulları devlet denetimi altına almıştır. 1869 Maarif Nizamnamesinin gündeme getirdiği yenilikler, yapmaya çalıştığı ıslahatlar arasında medreseler ile ilgili herhangi bir düzenleme yoktur. 

1869 Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ile şu yenilikler amaçlandı: 

1. İlköğretimi zorunlu hale getirmek. 
2. Okulları muhtelif kısımlara ve derecelere ayırmak. 
3. Bin evden fazla yerleşim yerlerinde idadî açmak, 500 ev bulunan kasabalarda rüştiye açmak. Sıbyan okulları her köyde ve her mahallede çoğaltmak. Ayrıca İstanbul’da bir Darülfünun açmak.
4. Eğitim-öğretim işini bir düzene koymak.
5. Öğretmenlerin iyi yetişmeleri ve itibarlarının artırılması için çareler aramak.
 6. Maarif Nezareti teşkilatında da yenilikler getirip vilayet maarif meclisleri teşkil etmek.
7. Öğrencileri daha iyiye motive edecek yeni kaide ve usuller getirmeye çalışmak.
 8. Eğitim- öğretim giderleri için halkın da maddi katkıda bulunması için tedbirler almak.
9. İlmi faaliyetlerde bulunan kurum ve kuruluşların yaygınlaştırmak.
10. Eğitimin maddi yönü için halkın yardımı istemek.
Bu bilgilerden anlaşılacağı üzere 1869 Maarif-i Umumiye Nizamnamesi hemen hemen bütün yönleriyle ilgilenmekte, daha önce var olan problemlere o günün şartlarında çözüm üretmeye çalışmaktaydı. Ayrıca eğitimin temelini teşkil eden öğretmen yetiştirilmesi meselesi Nizamname’de yer alan konulardandı.

Kaynak: Bizim Haber Merkezi (BHM)
 

Güncelleme Tarihi: 02 Ağustos 2018, 10:05
YORUM EKLE

banner33

banner37