banner39

Afganlar büyük uzlaşıya muhtaç

Ahmet Şah Mesud’un yardımcılarından olan Abdullah’ın ne şartlarda uzlaşı kabul ettiği henüz belli değil. Ama 2001 – 2005 dışişleri bakanlığı dâhil büyük bir siyasi tecrübeye sahip Abdullah’ı yabana atmamak gerekiyor

Analiz 23.09.2014, 16:24 23.09.2014, 16:36
Afganlar büyük uzlaşıya muhtaç

Mahmut Osmanoğlu

Yılan hikâyesine dönen Afganistan başkanlık seçim sonuçları ile ilgili karar sonunda verildi. Bir uzlaşı anlaşması çerçevesinde iktidar ikinci tura kalan Eşref Abdulgani ile Abdullah Abdullah arasında paylaşıldı.

Uzlaşıda Amerikalıların rolünün altını çizmek gerekiyor. ABD Afganistan’dan çekilme arifesinde işi şansa bırakmak istemedi.

Eşref Gani’nin seç/tir/ilmesinde muhakkak ki ABD’nin gelecekle ilgili planlarının da rolü olsa gerektir.

Abdullah Abdullah da kendileri ile iyi geçiniyor olmasına rağmen, 1973’te Beyrut Amerikan Üniversitesi’nde başlayan ve ABD’de birçok üniversitede ve Dünya bankasında süren bir kariyere sahip Eşref Gani kritik bir dönemde tercih sebebi oldu. Abdullah Abdullah’ın “Cihad” geçmişi ve yerli yönü ABD’yi Gani tercihine itmiş olsa gerektir. Yoksa uzlaşı sağlamak için Jonh Kerry her ülkeye yolunu düşürmüyor.

Abdullah Abdullah 2009 yılında yapılan seçimlerini de tartışmalı bir şekilde Hamid karzey’e kaybetmişti. Yine Amerikalıların araya girmesiyle Abdullah ikinci tur yarıştan çekilmiş ve meydan seçimlere büyük hile karıştırdığı suçlamalarına maruz kalan Hamit Karzey’e kalmıştı.

Seçimler aslında 20. Yüzyılın son çeyreğinde Sovyetler Birliği'ne karşı büyük bir zafer kazanan “Mücahitler” ile Batı’da iyi eğitim almış Batı yanlısı liderler arasında geçti.

“Mücahitler” aynen Nikaragua’da Sandinista gerillalarının başına geldiği gibi son iki seçimi de (seçimlere hile karıştırıldığı iddiaları arasında) kaybettiler. Gerçi Sovyetlere karşı destansı bir direniş gösteren “Mücahitler” ulusal bir uzlaşı sergileyemeyerek ve birbirlerine karşı iç savaşa girerek çoktan kaybetmişlerdi.

Ancak bu son seçimde Abdullah Abdullah restini çekti ve iktidara tutunmayı başardı. İkinci tura katılan iki aday iktidarı paylaştılar ve bir nevi yarı başkanlık formülü üzerinde uzlaşarak önemli bir siyasi uzlaşı sağladılar. Kaynaklar Abdullah Abdullah’ın hükümette görev almak yerine kendi adamlarını yerleştireceği bilgisini veriyorlar.

Afganistan’ın Sovyet İşgali dönemi efsane komutanlarından Pençşirli Ahmet Şah Mesud’un yardımcılarından olan Abdullah Abdullah’ın ne şartlarda uzlaşı kabul ettiği henüz belli değil. Ama hem engin savaş deneyimi ve hem de 2001 – 2005 dışişleri bakanlığı dâhil büyük bir siyasi tecrübeye sahip olan Abdullah’ı yabana atmamak gerekiyor. Ama seçimlere girerken Özbeklerden bir devlet başkan yardımcısı adayı göstermeyerek büyük bir stratejik hata yaptı. Seçimlerin ikinci tura kalması durumunda Özbek oyların belirleyici olacağı açıktı.

Dolayısıyla, Cumhurbaşkanı seçildiği kabul edilecek olan Eşref Abdulgani Sovyetler işgali döneminden beri hemen her tarafta bulunmuş Özbek Reşit Dostumu Cumhurbaşkanlığı 1. Yardımcılığı adaylığına koyarak büyük bir stratejik öngörüde bulundu ve seçimlere hile karıştırıldığı iddiaları ile birlikte ikinci tura kalan seçimleri önde göğüsledi.

Afganistan seçimlerinin önemli sürprizlerinden birisi de işte bu: Reşit Dostum Cumhurbaşkanı 1. Yardımcısı ve vekili olarak sahneye yeniden çıkacak.

Merhum Burhaneddin Rabbani’nin bir intihar eylemiyle öldürülmesi sonrasında ülkenin en büyük iki etnik grubundan biri olan Tacikleri etrafında toplayabilecek Abdullah Abdullah’tan başka bir lider kalmadığını da belirtmek gerekiyor.

Seçimde ikinci tura kalan iki liderin siyasi uzlaşı ile sorunlarını çözmesi oldukça önemli ama 2015 ve sonrasında Afganistan’ı bundan daha büyük bir sorun bekliyor: Taliban Hareketinin güçlendiği bir dönemde ABD ve NATO Afganistan çekiliyor.

Her ne kadar yeni seçilen başkan ABD ile stratejik işbirliği anlaşmasını imzalayacak ve ABD bir kısım güçlerini Afganistan’da bırakacak olsa da, Taliban her geçen gün daha da büyük istikrarsızlaştırma unsuru olarak arzı endam edecektir.

Dolayısıyla, yabancı güçlerin Afganistan’dan çekilmesinden önce Afganlıların Taliban ile bir uzlaşı sağlaması elzemdir. Yani Afganlıların daha büyük bir ulusal uzlaşıya ihtiyacı vardır.

Böyle bir uzlaşı Afganistan’da daha fazla kan dökülmesinin önüne geçecektir. Aksi takdirde Afganistan’da “herkesin herkesle savaştığı” yeni bir dönem başlayacaktır.

banner53
Yorumlar (0)
19
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Türkiye Esed rejimiyle diyalog kurmalı mı?