banner15

Gabon'a bahar mı geliyor ?

Afrika Birliği’nin gözlemci heyetinin açıklamasına göre seçimler ve oy sayımı şeffaf bir şekilde yapıldı fakat bazı bölgelerde sayım esnasında sıkıntılar yaşandı

Gabon'a bahar mı geliyor ?

İbrahim Tığlı | Addis Ababa

Gabon’da geçen hafta yapılan devlet başkanlığı seçimlerini 2009’dan beri devlet başkanlığı koltuğunda oturan Ali Bango kazandı. Ali Bango’nun babasından devraldığı koltuğu kaybetmesi pek ihtimal dahilinde değildi zaten. Çünkü bu tür ülkelerde iktidara gelmek kolay kaybetmek daha zordur. Fakat Muhalefet lideri Jean Ping beklentilerin çok üzerinde hatta kendi iddiasına göre Ali Bango’dan daha fazla oy aldı.

Resmi sonuçlara göre Ali Bango yüzde 49.80 oy alırken Jean Ping yüzde 48.23 oy alması akıllara 2009’da Fildişi Sahilinde yaşanan olayları getirdi. Benzer bir seçim süreci Fildişi Sahilinde’de yaşanmış eski devlet başkanı Laurent Gbagbo kazandığını iddia etmiş, şimdiki Devlet Başkanı Hasan Attara ise seçimleri kendilerinin kazandığını söylemişti. Taraflar arasında iç çatışmada binden fazla insan hayatını kaybederken Fransa’nın desteği ile Attara devlet başkanlığına getirilmişti.

Afrika Birliği’nin gözlemci heyetinin açıklamasına göre seçimler ve oy sayımı şeffaf bir şekilde yapıldı fakat bazı bölgelerde sayım esnasında sıkıntılar yaşandı. Bu sıkıntılı bölgelerde eğer adaylardan Ping’in iddia ettiği gibi çok sayıda oy sayılmadıysa seçimi Ping’in kazanma ihtimali var. Ping bu yüzden de seçimi hala kendilerinin kazandığını söylüyor ve Batı’dan destek istiyor.

Jean Ping siyasi çevrelerce çok yakından tanınan bir isim. Bir sure once Afrika Birliği genel sekreterliği yaptı. Ebeyvnlerinden biri Çin kökenli olduğu için hem Çin hem de eski bir diplomat olduğu için Fransa ile ilişkileri oldukça iyi. Fransa’nın başından beri Ping’e destek verdiği biliniyor olmasına rağmen Fransız hükümeti bir çok kez seçimlerde taraf olmadıklarını açıkladı.

Seçim sonuçları açıklandığı Perşembe’den beri Gabon’da ciddi bir gerginlik söz konusu. Ping yanlısı göstericiler başkent Libreville’de gösterilerine devam ediyor. Ulusal meclis ateşe verildi ve 5 kişi hayatını kaybederken yüzlerce kişi yaralandı.

Gabon’da gösteriler bir süre daha devam edecek gibi görünüyor. Ping’in pes etmeyeceği bir şekilde Ali Bango’yu iktidardan alaşağı etmek için Batının desteği ile bütün yolları kullanacağı görünüyor.

Afrika’nın petrol zengini ülkelerinden biri olan Gabon’da yıllardır devam eden bir kötü yönetim süreci yaşandığı ortada. Halk ile ekonomik ve siyasi elitler arasında bir uçurum var. Petrolden elde edilen gelirler bir türlü halkın mikro düzeyde kalkınması için seferber edilemedi. Gabon’da petrolden elde edilen gelirler alt yapı için kullanıldı fakat işsizlik giderek ülkede artmaya devam etti. Ülkeyi 1967’den beri Bango ailesi yönetiyor. Gabon toplumunun yüzde 70’e yakını Hristiyan olmasına rağmen devlet başkanları Müslüman. Fakat Bango’nun ülkede Müslümanların etkinliğine yönelik girişimler olmadı. Burkina Faso’da azınlık olan Hıristiyanlar ekonomide ve siyasette söz sahibi olurken Müslümanlar Gabon’da hala çok etkisiz bir şekilde hayatlarına devam ediyor.

Ömer Bango’nun Müslüman olması ilginçtir. Bir ziyaret esnasında eski Libya lideri Kaddafi’den esinlenerek Müslüman olan Ömer Bango, hac farizasını yerine getirdikten sonra Libya’nın da desteği ile ülkede İslami kurumlar açtı fakat bunları sürdüremedi. Ömer Bango’nun 2009’da hayatını kaybetmesinden sonra da yerine oğlu Ali Bango geçti. Ali Bango babası kadar karizmatik bir liderlik ortaya koyamadı. Afrika’nın en zengin ülkelerinden biri olmasına rağmen yüzde 60’ın fakir olduğu 1.5 milyonluk Gabon halkının sevgisini kazanamadı.

Ekonomide kötü gidişat ile siyasi ve bürokratların yolsuzlukları seçimleri etkiledi ve iktidar partisi büyük oy kaybına uğradı. Ali Bango’nun iddiasına göre seçimleri Fransa yönlendirdi fakat başarılı olamadı. Fransa dış işleri inkar etse de seçimleri Fransa’nın yönlendirdiği gerçek. Fransız basını adeta seçimleri Ping’in kazanması için olağanüstü bir kampanya yürüttü.

Peki Fransa neden bu kadar Bango’nun kaybetmesini istiyor? Ali Bango göreve geldikten sonra sık sık Fransa’nın Gabon’un içişlerini karışmaması gerektiğini söylemesi iki ülke arasında zaman zaman hoşnutsuzluklara neden oldu. Diğer bir nokta Fransa’nın Gabon petrollerindeki imtiyazını Japonya ve ABD’ye kaptırması da iki ülkesi arsındaki diğer gerginliklerinden biri. Fakat şunu da unutmamak gerekir ki Gabon’daki halk arasında Fransız düşmanlığına rağmen Afrika’daki en önemli pazarlarından biri olması.

Ali Bango’nun rakibinden 6000 civarında fazla oy alması Gabon’daki siyasi durumun bir kaosa yol açacağının göstergesidir. Fakat bu düşük şiddetli bir kaos ortamı olacaktır. Yavaş gösteriler diğer şehirlere de yayılacak ve Gabon’daki her sorunun faturası doğal olarak Ali Bango’ya çıkarılacaktır ve daha sonrada bu iç savaş ortamını girildi denilerek Fransız kuvvetler yardıma gelecek ve Ali Bango’ya Afrika’daki diğer bir Fransız kasabasına sürgüne göndereceklerdir. Bu birinci ve en kullanışlı seçenek olarak masada duruyor.

İkinci seçenek ise; Bir ay içerisinde daha örgütlü bir halk gösterisi olacak ve ordu yönetime el koyacak. Fransızlar müdahaleyi tanımayarak Gabon sokaklarına Fildişinde konuşlandırdığı askerleri gönderecek ve Ali Bango tutuklanarak yargıç önüne çıkarılacak. Hakkında Ali Bango’nun birçok suçlama olacak. Uluslararası Ceza Mahkemesinde yaşananların tek sorumlusu ilan edilecek ve 2009’dan beri faili meçhul 600 cinayeti işlemekle sorumlu tutulacak.

Masa da bir diğer seçenek daha var. Jean Ping bir sonraki seçime kadar beklemek zorunda kalacak. Tabii ki Fransa ve Ali Bango anlaşılsa. Yalnız Fransa’nın görmemezlikten geldiği bir konu da var ülkede Japonya, Güney Kore, Hindistan, ABD ve Çin’in varlığı. Bir şekilde bu ülkelerin de ikna edilmesi gerekse de ikna edilemeyecek Çin ve Japonya var.

Muhalefetin seçimlere ve başkanlığa iyi hazırlandığından kuşku yok. Yalnız unutmamak gerekir ki Gabon’u bir aile yönetiyor ve Orta Afrika'nın en otoriter ailelerinden biri. Geçen mayıs ayında Karadeniz’den Gabon bayraklı bir gemi Ukrayna’dan ayrılarak Gabon kıyılarına ulaşmayı başardı. Bu geminin en önemli özelliği silah yüklü bir gemi olmasıydı. Acaba Ali Bango olacakları sezmiş de mi bir hazırlık yapıyordu?

Fakat bugün Gabon 1960’ların Gabon’u değil populer bir ayaklanma karşısında Ali Bango’nun fazla şansı yok. Zaten ülkede telekom ve internet ağı oldukça güçlü. Hükümet ne kadar olayların üstünü örtmeye kalkacak olsa da anında yaşananlar paylaşılır. Başlıkta hazır zaten “Gabonlular demokrasi istiyor” biz bu sahneyi Fildişi Sahili ve Burkina Faso’da gördük tekrarlanacağından da kimsenin şüphesi olmasın.

Farkında olunması gereken otoriter veya demokrasi yönetimlerinde siyasi aktörler değişse bile ülkeyi yıllarca sömüren güçlerin konumun değişmeyeceği. Şimdiden bir Gabon baharına hazır olun…

Güncelleme Tarihi: 07 Eylül 2016, 10:15
YORUM EKLE

banner39

banner50

banner47

banner48