banner15

Çerkesler için ortak alfabe Moskova'nın isteği mi?

Kaberdey-Balkar yöneticisi Kokov, Çerkes halkı arasında birlik için ortak bir alfabe teklifinde bulunurken Çerkes aktivistler bunun Moskova tarafından başka amaçlar için kullanıldığını düşünüyor

Çerkesler için ortak alfabe Moskova'nın isteği mi?

Dünya Bülteni/ Haber Merkezi

Uluslararası Çerkes Birliği tarafından düzenlenen konferansta, Kaberdey-Balkar yöneticisi Yuri Kokov, bütün Çerkesler için tek bir alfabe oluşturulmasını önerdi. Kokov'un teklifi yeni olmamakla birlikte Rusya Federasyonu’ndaki Çerkes cumuriyetlerinden birinin siyasi liderinin bunu desteklemek için meydana çıkması, ilk kez gerçekleşen bir olay olarak kayda değer görüldü.

Çerkes aktivistler, Sovyetler Birliği’nin 1991 yılında çöküşünden bu yana birçok kez konuya parmak basıyor. Ancak bu durum, çok sayıda fraksiyona bölünmüş olması sebebiyle, Çerkesler için özellikle güncel.

Kuzey Kafkasya’da Çerkesler, Kaberdey-Balkar,Karaçay-Çerkesya, Adigey ve Krasnodar bölgesi olmak üzere dört ana bölgeye bölünmüş durumda. Çerkes nüfusunun büyük bir kısmı ise Kuzey Kafkasya’daki vatanları dışında, çoğunlukla da Türkiye’de yaşıyor.

Tek bir alfabe altında dil birliğinin sağlanması tek bir iletişim ortamı oluşturulmasının bölünmüş Çerkes halkının koordinasyonunda önemli bir vasıta olacağı savunuluyor. Rusya dışındaki bir çok Çerkes aktivist, Çerkes dili için Latin Alfabesi’nin benimsenmesinden yana tutum takınmış durumda.

Bazı Çerkesler, Arap, Latin ve Kiril Alfabelerinden önceki antik Çerkes alfabesine dönülmesini önermişlerdi. Kuzey Kafkasya’daki bütün Çerkesler Kiril temelli alfabeler kullanıyor olsalar bile, bu alfabeler birbirinin aynısı değil. Buna ilaveten dört bölgedeki Çerkesler, bazen diğerini anlamakta kendilerine güçlük oluşturan farklı diyalektler ile konuşuyor.

cherkessia.net'te yer alan habere göre Kaberdey-Balkar yöneticisi, bütün Çerkesler için sadece Kiril alfabesi temelli aynı alfabeyi önermiyor, aynı zamanda Çerkeslerin kendi yönetimlerinde ve ülkeler arası sınırlarda henüz sahip olmadıkları ortak bir edebiyat dili meydana getirilmesini de öneriyor.

Çerkes aktivist Asker Sokht, "Ortak bir alfabe tasarımı nispeten kolay bir iş; tanınmış dilbilim profesörü Muhadin Kumakhov zaten benzer bir iş için vakıf kurdu. Diğer yandan, otoriteler, bütün Çerkesler için ortak bir edebiyat dili uygulanmasına karar verir iseler, zorlu bir mücadele ile yüzleşecekler" dedi.

Fakat bununla birlikte ortaya çıkan sorun, Kuzey Kafkasya’daki Çerkeslerin çoğunluğunun şu anda, Kaberdey dialektinin konuşulduğu Kaberdey-Balkar’da mukim olmaları. Çerkeslerin bu nedenle Kaberdey diyalektini neden “ortak edebiyat dili” olarak kabul etmedikleri de önemli bir sorun olarak görülüyor. Çünkü diasporadaki Çerkeslerin çoğu, Kaberdey diyalektinden başka, diğer diyalektleri konuşuyor. 

19. yüzyılda Rus İmparatorluğunun bütün Çerkes kabilelerini hedef almış olmasına rağmen, Karadeniz kıyısı ve çevresinde yaşayan Şapsığlar gibi kabilelere, özellikle ağır bir şekilde darbe indirilmişti. Rus Çarları, Karadeniz kıyı bölgesinin “istenmeyen halkı”nı tamamen temizlerken, deniz ile bağlantısı olmayan bölgeler, Moskova için bir parça daha az stratejik öneme sahipti. 



Kaberdey-Balkar şu anda, fiili olarak en fazla Çerkesin bulunduğu yer ve bu en üst pozisyonunu garanti altına almaya çalışıyor. Bu cumhuriyette yarım milyon Çerkes yaşıyor ki bu sayı Karaçay-Çerkesya’da mukim olduğu tahmin edilen 60 bin Çerkesten ve Adigey’de bulunan 100 binin üzerindeki Çerkesten daha fazla. Krasnodar bölgesindeki Çerkes sayısı ise çok azılmış durumda; dört bin civarı tahmin ediliyor.

Kokov’un beyanatını takiben, Kaberdey-Balkar Devlet Üniversitesi, üniversitede eğitim alacak diasporadan öğrencilere, Çerkes Dili’ni zorunlu müfredatın içerisine dahil eden bir duyuru yapmış.

Güncelleme Tarihi: 19 Ekim 2016, 09:50
YORUM EKLE

banner39

banner50

banner47

banner48