Dağıstan’da Osmanlı Türk şehitliği açıldı

Dağıstan'ın başkenti Mahaçkale'de 1918'de şehit düşen Osmanlı askerleri için anıt dikildi. Bölgede yoğun olarak yaşayan Müslüman Türk nüfusun bu girişimi, Rus milliyetçileri tarafından "ihanet ve bölücülük" olarak nitelendirildi.

Dağıstan’da Osmanlı Türk şehitliği açıldı

Rusya Federasyonu'na bağlı Dağıstan Cumhuriyeti’nin başkenti İncikala (Mahaçkale) yakınlarında 1918’de Kafkas İslam Ordusu’nda Kuzey Kafkasya Cumhuriyeti tarafında savaşan Osmanlı askerleri için anıt dikildi.

Mahaçkale’ye bağlı Tarki, Ağaç-aul, Kahulay, Alburikent, Atlıboyun, Boynak ve Kazanış bölgelerinde yaşayan Kumuklar, 1918 yılında Kozak eşkıya Biçerahov’un gruplarına karşı şehrin kurtuluşu için savaşarak şehit düşen Türk askerleri adına bir anıt inşa edildi.

KUMUKLAR VE KAFKAS İSLAM ORDUSU

Kumuklar, Dağıstan’da yaşayan Müslüman Türk kökenli bir halk olarak biliniyor. Yoğun olarak yaşadıkları Mahaçkale ise Dağıstan Cumhuriyeti’nin başkenti. Osmanlı Devleti'nin son döneminde Doğu cephesinde Ruslara karşı savaşan ve Kafkas halkları tarafından hayırla yâd edilen Nuri Paşa’nın (1881-1949) önderliğindeki Kafkas İslam Ordusu, Türk ve Azerbaycan askeri birliklerinin yanı sıra, çeşitli Kafkas halkları ile birlikte 1918 yılında Bolşevik, Ermeni ve Kozak çetelerle savaşmıştı.

Mahaçkale'deki yerel halkın diktiği bu anıt, Kafkas İslam Ordusu'na bağlı Kuzey Kafkasya Ordusu komutanı İzzet Paşa'nın emrinde Kafkasya'daki Rus mezalimine karşı savaşan Türk askerlerinin anısına inşa edildi.

Anıtın açılış töreni, İncikala’nın (Mahaçkale) Kafkas İslam Ordusu askerlerince işgalden kurtarılması için Beyaz Ordu komutanlarından Lazar Biçerahov’un kuvvetleriyle Mahaçkale’ye giriş kapısı sayılan Tarki dağı civarında verilen mücadelenin 100. Yılı dolayısıyla 15 Aralık günü gerçekleştirildi.  Osmanlı askerlerine anıt yapılması fikri Kumuk tarihçisi ve Kumuk dergisi “Yoldaş”ın genel yayın yönetmeni Kamil Aliyev’in girişimleriyle ortaya çıktı. 

Anıt, 1918 yılında Rus subayı Biçerahov’un işgalci gruplarına karşı şehrin kurtuluşu için savaşan şehit Türk askerleri adına Mahaçkale’ye bağlı Tarki, Ağaç-aul, Kahulay, Alburikent, Atlıboyun, Boynak ve Kazanış bölgelerinde yaşayan Kumuklar (Dağıstan’daki Türk kökenli yerli bir halktır) tarafından inşa edildi. Ajans Kafkas’ın haberine göre, anıt üç metre yüksekliğinde büyük bir taş, ön yüzünde hilal-yıldız simgesi bulunan iki siyah mermer levha ve Kumukça, Türkçe, Rusça üç dilde metinlerden oluşuyor. Anıtın Kumuk halkının minnettarlığını, kahraman Türk askerlerinin fedakarlığını sembolize ettiği ifade edildi.

Anıtta Türkçe olarak, “I. Dünya Savaşı’nın son günlerinde, 5 Ekim 1918 tarihinde İzzet Paşa komutasındaki Osmanlı askerleri, Dağıstanlı kardeşlerinin yardımına geldi. Derbent’i, 24 Ekim’de Temirhan-Şura şehrini, 7 Kasım’da İncikala’yı düşman işgalinden kurtardılar. Dağıstan kentlerinin kurtuluş mücadelesinde, Anadolu’nun muhtelif yerlerinden gelen Osmanlı askerleri, Dağıstanlı gönüllü kardeşleriyle omuz omuza savaştılar. Kumuk halkını, Daşnak ve Rus Kozaklarına karşı müdafaa ederken 192 şehit verdiler. Şimdi burada, ikinci vatanlarında bu toprakların bağrında, isimsiz mezarlarındaki ebedi istirahatgahlarında yatıyorlar. Bu şehitlerden 69 kahraman asker, Tarki Dağı eteklerinde Ağaçavul Mezarlığı’nda gömülüdür. Bu abide, Dağıstan halkının bu isimsiz kahramanlara bir vefa nişanesi olarak dikilmiştir. Ruhları Şad Olsun.” satırları yer alıyor.

Açılış törenine katılan Dağıstan Cumhuriyeti'nin Karabudahkten Kaymakamı Ahmed Hacıyev, anıtın bulunduğu yerde 1918’den beri Kafkas İslam Ordusunun 69 şehit askerinin defnedildiği toplu mezar bulunduğunu, yerli sakinlerin de o zamandan beri bu mezarlığı bakımsız bırakmadığını, şimdi de anıt dikmeye karar verdiğini kaydederek, bunun siyasi bir eylem olmadığını sadece geçmişe saygı göstergesi olduğunu vurguladı.

Tarki dağındaki mücadelede Osmanlı ordusundan 113 asker şehit olmuş, 318 asker de yaralanmıştı. Dağıstan’ın işgalden kurtarılması için verilen mücadele de ise toplam olarak 192 şehit verilmişti.

Türk askerlerine dikilen anıt Rusları öfkelendirdi. Rus milliyetçiler söz konusu anıtı “aşırılık ve Rusya’ya ihanet olarak” adlandırırken, Rusça yayın yapan bir çok haber sitesi anıtın açılışını “Dağıstan’da Enver Paşa’nın askerlerine anıt”, "Dağıstan'da işgalcilere anıt" başlığı altında vererek Rusya Federasyonu sınırları içinde böyle bir anıtın yapılmasına itirazlarını dile getirdiler.

“Moskoviskiy Komsomolets” gazetesine konuşan tarihçi Sergey Manışev, “Hiçbir istilacı veya işgalci anıt dikmek gerekmiyor. Üstelik, Türk işgal güçlerinin Dağıstan'da kalması da hayırlı değildi. Onlar soygunlar yapıyor ve öldürüyorlardı, yerli sakinleri orduya almaya çalışıyorlardı. Orduda yerel halkın çağrısını soyup öldürdüler, öldürmeye çalıştılar.” iddiasında bulundu.

Gazeteye konuşan Rusya Medeniyetler Diyaloğu Enstitüsü Araştırma Bölümü Başkanı Alekey Malaşenko anıtın yapılmasına çok sert tepki vererek şöyle konuştu: “İlk soru şu: Bu anıtı kim yaptı? Burada kesin bir meydan okuma var. Ama kime? Dağıstan’ın başkanı Vladimir Vasilyeviç’e mi, yoksa federal hükumete mi?”

Kaynak: QHA

YORUM EKLE

banner39