banner39

Esperanto nedir, alfabesi ve kaç kişi konuşuyor?

Esperanto, son yıllarda en çok merak edilen konulardan biri haline geldi. Başka başka dilleri konuşan kişilerin daha kolay anlaşabilmesi ve en nihai aşamada bütün dünyada konuşulması amacıyla oluşturulan dil ve alfabe, temel hedef gerçekleşmemiş olsa da bugün dünya genelinde milyonlarca insan tarafından biliniyor.

Kültür Sanat 09.07.2021, 10:04
Esperanto nedir, alfabesi ve kaç kişi konuşuyor?

Bundan tam 134 yıl önce, ülkesi ve milliyeti fark etmeksizin bütün insanların rahat bir şekilde konuşup anlaşabileceği uluslararası ortak bir dil ve alfabe fikri, Esperanto'yu ortaya çıkardı. Polonyalı bir göz doktoru olan Ludwik Lejzer Zamenhof'un meydana getirdiği Esperanto, aynı kişi tarafından yazılan temel kitapta yapısal olarak tanımlandı.

Kökeni Fransızcadaki "umut etmek" anlamına gelen "espérer" kelimesine dayanan Esperanto dilinin özgün adı esasında Lingvo Internacia şeklindeydi. Ancak Zamenhof'un Esperanto'yu tanıttığı 1887 tarihli Unua Libro adlı kitabında kendisinden Doktoro Esperanto (Dr. Umutlu) takma adıyla bahsettiği için zamanla şimdiki haliyle ifade edilir olmuştur.

Zamenhof Lehçe, Rusça, Yidiş gibi farklı dilleri konuşan insanların yaşadığı bir bölgede bulunuyordu. Bu insanların birbirleriyle rahat anlaşmaları için hiç değişmeyen ve istisnası olmayan 16 ana kural ortaya koyan göz doktoru, Esperanto dilindeki kelimelerinin köklerini genellikle söz konusu Avrupa dillerinden almıştır.

İnsanların daha kolay anlaşabilmesi ve ortak dil fikrini çocukluğundan itibaren kafasında şekillendirmeye başlayan Zamenhof, önceleri Latince veya Yunanca dillerinden birini basitleştirmeyi düşünmüşta ancak Latince öğrenmeye başladıktan sonra bu dilin yapısının çok karmaşık olduğunu düşünerek en baştan yeni bir dil üretmenin daha doğru bir karar olacağını gördü.

Zamenhof İngilizceyi öğrendiği esnada fiilin şahıslara göre farklı olarak çekimlenmesinin gereksiz olduğunu ve gramatik sistemin hayal edilebileceğinden çok daha basit olabileceğini düşünüyordu ancak kelime ezberlemekte hâlâ zorlanıyordu. Rusça öğrenmeye başladığında ise bu sorunu son ekler vasıtasıyla en aza indirebileceğini fark eden Zamenhof, Esperanto'yu bu şekilde meydana getirmeye başladı ve kelimeleri dünya çapında öğretilme ve bilinme oranının yüksek olduğuna inandığı Romen ve Cermen dillerinden faydalanarak ortaya çıkardı.

Bugün İngilizce dünya dili olarak görülüyor. Global ölçekte belli bir eğitim almış pek çok insan, yine en az aynı eğitim seviyesine sahip herhangi bir ülke vatandaşıyla asgari düzeyde de olsa İngilizce konuşup anlaşabiliyor. Birçoğunun "işimi görecek kadar" biliyorum dediği İngilizce, bugün dünyanın neredeyse tamamına yayılmış durumda ve küresel nüfusun çok büyük bir kısmı tarafından biliniyor, konuşuluyor ve öğreniliyor.

Esperanto dilinin alfabesi nasıl?

Altyapısında 920 kelime kökü bulunan Esperanto dili, Nazi döneminde çok büyük tepkiyle karşılaşmıştı. Yahudilerin dünyayı hüküm altına almak için Esperanto dilini kullandığı paranoyası nedeniyle Hitler zulmünü artırmıştır. Zamenhof'un çocuklarının da bu paranoya nedeniyle Naziler tarafından öldürüldüğü aktarılmaktadır.

Son derece kolay öğrenildiği söylenen Esperanto dili hakkında online ortamda eğitim almak mümkün. Yaklaşık 3 milyon kişi tarafından konuşulduğu ve binden fazla kişinin ana dili olarak kabul ettiği Esperanto dilini Türkiye'de de azımsanmayacak sayıda insan konuşuyor.

İlk kez 1905 yılında Esperanto dili için bir kongre düzenlenmiştir. Fransa’da organize edilen toplantıya 688 kişi gelmiştir. Kongrenin devam eden yıllarda aksatılmadığı biliniyor. 1924 yılında Viyana'da düzenlenen kongreye 3 bin 400 kişinin iştirak ettiği, ilerleyen yıllarda bu sayının 5 binleri aştığı aktarılıyor.

Herhangi bir ülkeye ait olmayan Esperanto dili temel amacına ulaşamadı ancak dünya genelinde pek çok önemli isim bu dili öğrendi ve aktif olarak konuştu. Bunlardan biri ünlü yatırımcı George Soros. Soros, bir zamanlar babasından öğrendiği Esperanto dilinde vaaz verdi.

banner53
Yorumlar (0)
24
açık
Günün Anketi Tümü
Türkiye Esed rejimiyle diyalog kurmalı mı?