banner15

Fatima El-Fihri: Dünyanın en eski üniversitesinin kurucusu

Hala çalışır durumda dünyanın en eski üniversitesi, 859 yılında Fatima El-Fihri isimli Müslüman bir kadın tarafından kuruldu

Fatima El-Fihri: Dünyanın en eski üniversitesinin kurucusu

Dünya Bülteni/ Haber Merkezi

Tarihte ilk resmi medrese, 859'da Fas'ta Fatima el-Fihri tarafından kurulan el-Karaouine'dir. Okul, Kuzey Afrika'nın önde gelen akademisyenlerinin yanı sıra ülkenin en parlak öğrencilerini de cezbetti.

Fatima Al-Fihri bugün Tunus olarak bilinen bölgede doğdu. Ailesi dokuzuncu yüzyılda Fas'taki orijinal evlerinden Fas şehrine göç etti. Zengin ve kültürlü bir ailede yetişen Fatima el- Fihri'nin kız kardeşi Mariam (Meryem) aileden kalan yüklü mirası yüksek vizyonları sayesinde medrese ve cami kurarak değerlendirdi.

Fez'deki yerel camilerin, çoğunun İslam İspanya'sından iltica edenlerden sonra artan nüfusuyla kalabalıklaştığını gözlemleyen Mariam, Büyük Al-Andalus (Endülüs) Camii'ni 859 yılında inşa etti.

Fatima, Kuzey Afrika'nın en büyük camisi olan El-Karaouine Camii'ni kurdu. Yaptığı cami büyük bir kompleks olup medresenin bir parçası olan camisi de halen kullanılmaktadır.

Qarawiyyin Üniversitesi, tarihçiler tarafından, dünyadaki en eski ve sürekli yüksek lisans eğitim veren kurum olarak kabul edilmektedir.

İtalya'daki Bologna ve İngiltere'deki Oxford Üniversiteleri, 11. ve 12. yüzyıllarda kuruldu ve onları hak eden öğrencilere derecelerin verilmesi ve belirli bir konuda kişinin niteliklerinin hakimi olarak kullanılması gibi Müslüman geleneğini sürdürdü.

Üniversite, Müslüman dünyanın önde gelen manevi ve eğitim merkezlerinden biri olarak görülüyordu.

Camiye birleşik olan üniversite, akademisyenleri çok geniş bir şekilde etkiledi. Üniversite, Ebu Al-Abbas, hukukçu Muhammed Al-Fasi ve ünlü gezgin ve yazar Leo Africanus gibi büyük düşünürler üretti. Kurumla ilişkili diğer tanınmış isimler arasında İbn Al-Arabi, tarihçi İbn Haldun ve Al-Bitruji (Alpetragius) astronomu yer alıyor.

Üniversite, İslam dünyası ile Avrupa arasındaki kültürel ve akademik ilişkilerde öncü rol oynamıştır. 

Kur'an ve Fıkıh (İslam hukuku) yanında, aynı zamanda üniversitede öğretilen başka konular arasında gramer, tıp, matematik, astronomi, kimya, tarih, coğrafya ve müzik yer alıyordu.

Yavaş yavaş, üniversitede, özellikle doğa bilimleri, fizik ve yabancı dil konularında daha geniş bir yelpazede tanıtıldı.

Fas‘ın Fez kentinde bulunan ve dünyanın varlığını günümüze kadar koruyabilmiş en eski kütüphanesi unvanına sahip olan al-Qarawiyyin ( el-Karaouine) Kütüphanesi üç yıllık yoğun restorasyon çalışmalarının ardından 2016 yılında kapılarını yeni ziyaretçilerine açtı.

İbni Haldun ve İbn Rüşd‘ün (Avrupa’da tanınan ismiyle Averroes) eğitimlerine tanıklık eden, Papa Sylvester II‘nin gezmeye gelip avlusunu adımladığı ve bu yıla kadar yalnızca araştırmacıların girebildiği eşsiz al-Qarawiyyin Kütüphanesi, ihmal edildiği uzun yılların ardından restore edilerek dünyanın dört bir tarafından gelen meraklı okurları ağırlamaya başladı.

Fas Kültür Bakanlığı, Kuveyt Arab Bank’dan aldığı bağışla 2012 yılında restorasyon çalışmalarını başlatmış. Çalışmalara liderlik etmek için seçilen isim ise Kanada-Fas asıllı bir mimar olan Aziza Chaouni olmuş. Böylece al-Qarawiyyin Kütüphanesi’nin kaderi bir kez daha başarılı bir kadının ellerine teslim edilmiş.

Chaouni ve ekibi, yapıdaki hasarları düzeltmenin ve mozaikleri titizlikle yenileyerek kütüphanenin orijinal güzelliğini korumanın yanı sıra mekana ufak bir kafe, avluya açık alan şemsiyeleri ve kütüphanenin içine müze ışıklandırmaları ekleyerek modern dokunuşlar yapmaktan da kaçınmamışlar.

İBNİ HALDUN'UN MUKADDİMESİ

Elbette restorasyonun asıl amacı kütüphanenin içerisinde bulunan son derece kıymetli ve hassas el yazmalarını nemden ve zamanın etkilerinden korumak. Kütüphanenin, İbni Haldun‘un Mukaddime‘sinin orijinal bir kopyasının ve 9. yüzyıldan kalma küfi yazısıyla kaleme alınmış bir Kuran’ın da bulunduğu 4,000 yazmalık nadide koleksiyonu artık modern güvenlik sistemleriyle donatılmış, nem ve sıcaklık kontrolleri sürekli yapılan odalarda muhafaza ediliyor.

Henda, mayıs ayında kapılarını yeniden açan kütüphanenin sadece bir binadan çok daha fazlası olduğunu söylüyor.

UNESCO'ya göre, Qarawiyyin Üniversitesi, dünyadaki en eski operasyonel eğitim kurumudur. Dünyadaki ilk üniversitenin bir kadın tarafından kurulmuş olması büyüleyici ve Müslüman bir kadın olması onu daha da öyle yapıyor.

Güncelleme Tarihi: 08 Mart 2018, 14:40
YORUM EKLE

banner39

banner36

banner37

banner35