banner39

banner35

Kitaba sığmayan güzellikler...

Hezarfen M. Sadreddin Özçimi'nin yayınladığı "Ebrû" kitabı, gelenekli sanatımız ebrûyu efradını cami bir şekilde ele alıyor.

Kültür Sanat 01.11.2010, 09:24 01.11.2010, 09:24
Kitaba sığmayan güzellikler...

 İbrahim Ethem Gören/Dünya Bülteni

"Ebrû" geçtiğimiz günlerde edindiğim bir sanat kitabı.. İçinde barındırdığı birbirinden değerli ebrûlar gibi, hazırlanışı, takdimi, görselliği ve okuyucusuna atfettiği değerle, estetiğin bizatihi kendisi olan kitap, Klasik İslâm Türk Sanatları yayıncılığı yapmak gayesiyle kurulan Bilim Kültür ve Sanat Derneği'nin ilk eseri...

Sanatta; özellikle İslâm-Türk sanatlarında gelenek önemli... Bu gelenekte meşk, icazet, usul, azim, adab anahtar kelimeler... Ebrû, felsefesi olan, yaşayan, yaşatılan, keşfedilebilen tüm güzellikleri kuşaktan kuşağa, hocadan talebeye aktarılan, sırlı bir sanat... Günümüzde hemen her şehirde icracısı bulunan ebrû, kimi zaman, bir takım ellerde üstadların kadim sanat geleneğinden uzaklaşarak fırçaların ucunda modern şekillere bürünüyor; kimi zaman da mahiyet değiştirip resim ve minyatür sanatıyla bütünleşerek evrim geçiriyor! 

İşte bu noktada Ebrû kitabının müellifi Sadreddin Özçimi'nin hocası, Üstad Alparslan Babaoğlu'na kulak vermek gerekir: "Bizim sanatlarımız meşk ile ve usta taklid edilerek öğrenilir. Ben de ebrû öğrenirken rahmetli hocamın ebrûlarını karşıma asar ve bunları taklid etmeye çalışırdım. Bugünlerde çok sorulan "Taklid ile ebrû nasıl tekamül edecek?" sorusunun cevabı da aslında sorunun içinde saklıdır. Usta taklid edile edile bir gün ustanız kadar ve ondan daha iyi ebrû yapmaya başlarsınız ve ebrûyu tekamül ettirecek, geleneğe aykırı olmayan yenilikler kendiliğinden geliverir. Hiçbir geleneğe bağlı olmadan ebrû yaptıklarını iddia eden ve sürekli sanki birisi onlardan ebrûyu tekamül ettirmelerini istemiş gibi yenilik yapanlar işte bunun farkında değildir."

Ebrû aynı zamanda bir anahtar! İcracısına yeni kapılar, yollar, sanatlar, zanaatlar açan ve ona hezarfen kişilik katan kutlu bir sanat anahtarı.  Ebrû ustaları, bu sanatın bânîlerinden Özbekler Tekkesi Şeyhi Hezarfen İbrahim Edhem Efendi'nin (1829-1904) izinde pek çok meharetli işlere imza atıyor. Malum olduğu üzere Şeyh, ebrûzenliğinin yanında usta bir kişilik. Kendi ifadesiyle saatçiliğin dışında tüm mesleklerde maharet sahibi... İbrahim Edhem Efendi ebrûculuk ve hattatlığın yanı sıra mühürcülük, hakkaklık, dökmecilik, matbaacılık, dokumacılık, mimarlık, doğramacılık, demircilik, oymacılık, marangozluk, tornacılık, tesviyecilik gibi pek çok meziyeti olduğu için hezarfen unvanına layık görülmüş. Talebesi, Necmeddin Efendi de (1883-1976) üstadının yolundan giden, on parmağında on marifet bir şahsı muhterem. Hattatlık, mürekkepçilik, âhârcılık, okçuluk, gülcülük ve eski tarz mücellitlik Hezarfen Necmeddin Efendi'nin hakkıyla icra ettiği meslekler arasında.

Ebrû sanatını Necmeddin Efendi'nin talebesi Alparslan Babaoğlu'dan öğrenen M. Sadreddin Özçimi de üstadlarının izinde giden bir sanatkâr. Hezarfen Sadreddin Özçimi ney sazını İTÜ Türk Mûsikîsi Devlet Konservatuarı'nda Aka Gündüz Kutbay ve Niyazi Sayın'dan öğrenmiş. Musikinin izinde  Konya Belediyesi Türk Müziği Korosu'nu kurmuş, ardından Selçuk Üniversitesi'nde müzik okutmanlığı yapmış. Mevlânâ İhtifalleri'nde "Neyzenbaşı" olmuş.

Ardından, zikir taneleri tesbihin hoş kokulu rayihasına gönlünü kaptırarak tornanın başına geçmiş ve ülkemizin dikkate değer tesbih ustaları arasına girmiş.

Ney sazının ve ebrû sanatının ustası olan Sadreddin Hoca bu kez ebrû sanatı tetebbuatını aktardığı Ebrû kitabı ile sanat gündeminde... Büyük boy, 274 sayfalık bir hacme sahip kitap gelenekli Türk ebrûsu üzerine kaynak bir eser. Özçimi, kitabında ebrû sanatımızın tarihini, önemli ebrûzenleri, bu sanatın geleneğini, Türk ebrû sanatında kullanılan malzemeleri. ebrû çeşitlerini ve icrasını tafsilatlı bir şekilde sanatseverlerin idrakine arz ediyor.

Ebrû, aynı zamanda bir albüm kitap. Kitabın içinde seyrine doyum olmayan, battalından, hatibine; şalından taraklısına kadar onlarca ebrû var. Kitapta yer alan akkase ebrûlar için de ayrı bir parantez açmak vakıa mutabık olacaktır. Sadreddin Hoca, Şefik Beyden İsmail Hakkı Altunbezer'e; Halim Efendi'den Fevzi Günüç'e kadar pek çok hat sanatı üstadının eserlerini ebrû sanatının akkâse diliyle işlemiş.

Kitapla ilgili bahsimize Selçuk Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Fevzi Günüç'ün ebrûzen Sadreddin Özçimi'nin çiçekli ebrûlarını tavsifiyle devam edelim: "Özçimi'nin çiçekli ebrûlarındaki canlılık, kullandığı çiçeklerin formlarındaki nispet ve güzelliği; elde ettiği renk olgunluğunu sade ama zarif bir üslup birliği içerisinde takdim etmesi, sanat seviyesindeki vukûfiyetine delâlet eder. Onun, altın ve gümüş varakın ezilerek bir boya gibi zeminde veya çiçeklerin detaylarında kullanma tekniğini başarıyla uygulaması; katı' tekniğiyle yaptığı akkase ebrûlarındaki çiçeklerin düzgünlüğü, kestiği yazılarda bir hattat hassasiyetinin fark edilmesi, onun sanatında ne kadar başarılı olduğunun göstergesidir. Sadreddin Beyin, hocasıyla olan münasebetlerini gelenek içerisinde dikkatli bir şekilde devam ettirirken bu albümdeki eserlerde de görüleceği gibi yürüdüğü ince sanat çizgisi üzerindeki hassasiyeti göz ardı etmeden, yeni yorumlara imza attığını da görürüz. Zeminsiz veya hafif zemin üzerindeki muhayyel çiçeklerin farklı ifade tarzları bu görüşü teyit eder.

Kitabın yayıncısı için bir eleştiride bulunarak yazımıza nihayet verelim: Kitapta yayıneviyle ilgili ne bir adres ne de telefon bilgisi mevcut. Yayınevinin halihazırda web sitesi de yok. Kitap sevdalılarının esere ulaşması için tek adres matbaa... Çünkü kitapta sadece matbaanın iletişim bilgisi var...

Yorumlar (8)
Mahmut Şahin 12 yıl önce
Yine bir misyonu üstlenmiş ve sair gazetelerin haberinin dahi olmadığı bir kitabı tanıttığı için İbrahim Ethem beyi tebrik ediyorum..Sadrettin Özçimi hocamızın ebru ile ilgili görsellerinin bulunduğu bu sanat kitabı şimdiye kadar kalitesiyle baskısı ve çeşitliliği ile en güzel kitap ...Battallar,hatipler çiçekler sanki orjinal ,al çerçevelet...Başta BİGSAT ve emeği geçen herkese teşekkür ederim...
ferhat 12 yıl önce
hayırlı uğurlu olsun ilk fırsatta almam gerekli diye düşünüyorum..
Resul Korkut 12 yıl önce
Ebru konusunda bir kaynak eser daha kazandırdığı için Sadrettin Özçimi Hocamızın emeğine ve gönlüne sağlık. Hayırlı olsun.......
Yüksel Yücel 12 yıl önce
Güzel bir çalışma olmuş. Fakat ebru kitabından ziyade Sadreddin Hoca'ya özel kitap olmuş
HALİT PAS 12 yıl önce
Ebru sanatında, hep bir gizemli derinlik bulmuşumdur.Ebru sanatçılarının eserlerini hayranlıkla incelemişimdir her defasında.Ebru sanatını tanıtan bir eser olması hasebiyle çalışmayı tebrik ediyor,muvaffakiyetler diliyorum....
Satı YELEN 12 yıl önce
"Usta taklid edile edile bir gün ustanız kadar ve ondan daha iyi ebrû yapmaya başlarsınız..." demiş hocamız. Ben de çok farklı bir alanda, mühendislik yaparken, karşılaşıyorum bu bakış açısıyla. Acaba ilk önce ustaların yolundan mı gidilmeli, yoksa özgün çalışma vermek adına ustaların çalışmaları üzerinde çok durulmamalı mıdır? Örneğin Ebru sanatının duayenleri hangi yöntemle ilerlemişlerdir?
GÜLNİHAL HAT MALZEMELERİNDEN 12 yıl önce
Sanat sevgisi taşıyanlara tavsiyem ebru satın alarak bu sanata katkıda bulunsunlar.
esma 11 yıl önce
uzun yıllardır klasik sanatlara karşı çok kuvvetli bir 'aşk ve meşk' içerisinde olan bir insan olarak söylüyorum ki; klasik sanatları konu edinen bilhassa ebru sanatıyla alakalı bütün kaynaklar eleştirel bir bakışla okunmalı ve ancak o bakışla faydalanmalıdır...bir tavsiye
24
az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Türkiye Esed rejimiyle diyalog kurmalı mı?