banner15

Ressam toplumun zevk anlayışını yansıtır

Ressamlarla sanat eserine, güzel resme, sanata ve estetiğe yönelik bakış açılarını konuştuk

Ressam toplumun zevk anlayışını yansıtır

İbrahim Ethem Gören - Dünya Bülteni/ Kültür Servisi

“Resim yapmak benim tefekkürümü artırdı! Zikrimi, fikrimi, şükrümü arttırdı! Esasında beyaz olan bir mendili resmederken güneşten almış olduğu ne kadar çok rengi üzerinde barındırdığını gördüm...”

“Sanat ve estetik ruhun derinliklerinde beraberdir” cümlesini, 1990’lı yılların başında yayınladığımız Tepe Edebiyat Sanat mecmuasının dördüncü sayısında mülakat yaptığım Ressam İlhami Atalay’dan işitmiştim. Resme dinamizm öğesini ilave eden sanatkârın, içinden safkan atlar geçen tablolarında dinamizmi, sanatı ve estetiği temaşa etmiştim… Ardından, Allla Dudeyeva ve İsmail Acar’la yaptığım mülakatlarda da sanat ve estetik anahtar kelimelerdi…

Güzel sanatlar, sanatkârından yola çıkarak tüm insanlık âlemine bir müjde ve esenlik taşır… Ressam tuvaline birikimini ve içinden geçen güzellikleri yansıtır. Ve her ressamın fırçasından birbirinden farklı güzellik unsurları dökülür…

Resim soruşturması dosyamızda ressamların sanat eserine, güzel resme, sanata ve estetiğe yönelik bakış açılarını öğrenme imkânımız olacak.

RESSAM ABDULLAH ÇAVUŞ: RESİM BANA MÜTEVAZI OLMAYI ÖĞRETTİ

Resimde ne arıyorsunuz?

Resimde kendi özümüzü yansıtan ve ruha güzel duygular yansıtan objeler arıyorum.

Sizce ressam kimdir? 

Ressam: Ruhundaki güzelliklerin tuvaline aksettirmeye vesile olmuş kişiye denir.

Sizce sanat ve estetik nedir?

Benim bu husustaki görüşlerim, resim sanatı yolundaki istikametim, Üstad Said-i Nursi Hazretleri’nin (ks) “Mâlûmdur ki, mevzun ve muntazam ve mükemmel ve güzel san’atlar, gayet güzel bir programa istinad eder. Mükemmel ve güzel bir program ise, mükemmel ve güzel bir ilme ve güzel bir zihne ve güzel bir kabiliyet-i ruhiyeye delâlet eder. Demek, ruhun mânevî güzelliğidir ki, ilim vâsıtasıyla san’atında tezâhür ediyor.

İşte, şu kâinat, hadsiz mehâsin-i maddiyesiyle, bir mânevî ve ilmî mehâsinin tereşşuhâtıdır. Ve o ilmî ve mânevî mehâsin ve kemâlât, elbette hadsiz bir sermedî hüsün ve cemâlin ve kemâlin cilveleridir.” cümlelerinde mündemiçtir.

Bir ressamın fırçasından/kaleminden dökülen bir çalışmaya sanat eseri diyebilmek için hangi özellikleri taşıması gerekir?

Bir resme “sanat eseri” diyebilmek için toplumun çoğunluğunun beğenisini kazanabilecek ve taklidi çok az kişiler tarafından başarması mümkün olabilecek özellikleri taşıması gerekir.

Örneğin Mimar Sinan’a yaklaşık 387 eseri yapması nasip edilmiş. 1000 mimar kişi bir araya gelse bir eserini Sultanahmet veya Selimiye’yi yapamıyor. “Beğenmiyorum” diyen çıkmıyor. Dünyanın en büyük gökdelenlerinin ana formülü eserleri olan minarelerden alınmış. Piza kulesi yan yatmış. İşte böyle eşsiz çalışmalar yapabilecek kişilerin eserlerine sanat eseri denir.

Resim size ne öğretti, siz resimden ne öğrendiniz?

Resim bana mütevazılıği öğretti. Yeni gelecek nesle özümüzden bir şeyler yansıtabilmeyi öğretti. ‘Şeair’i ifade edebilme duygularını öğretti. Yıllardır gençlerimiz moda, marka, spor derken birçok manevi güzelliklerden mahrum bırakılmış. Nasıl, insanın günde iki üç vakit yemeğe ihtiyacı varsa, ruhun da ibadet ve manevi güzellikleri tefekkür etmeye ihtiyacı var.

Eğer bir eser ruha da bu gıdayı verebiliyorsa o zaman vazifesini ifa edebilmiş demektir. Ve o eserin de izleyiciler tarafından hayranlıkla izlenmesi yaptırılan sanatçıya büyük bir mutluluk ve huzur verir. Bu vesileyle bu eşsiz kâinatı ve en kıymetli eseri olan biz insanoğlunu yaratan Yüce Rabbimize şükrediyoruz. Bizler de O’na karşı olan vazifelerimizi yapabilme gayretimiz çabasında rızasının kazanılması durumunda mükâfatlandırıp, kâinattaki bütün güzelliklerin bir cilvesi, parıltısı olan sonsuz güzellik sahibi olan o Cemalini gösterecektir, inşallah. 

RESSAM ADİL MENEMENCİOĞLU: SANAT BİR BİLİNÇ BOYUTUDUR

Resimde ne arıyorsunuz?

Kendimi ve toplumu arıyorum. Resim; korkuların, mutluluğun, örf ve adetlerin, inançların, düşüncelerin, beklentilerin, hayallerin bir ifade şeklidir...

Milat’tan çok önceki dönemlerden beri insanlar çeşitli yüzeylere, taşlara, tahtalara, kâğıtlara, bezlere, mukavvalara vb. çeşitli malzemelerle duygularını, hayallerini, gördüklerini resmetmişlerdir. Gelişimi süreklidir, bilinç geliştikçe sanat da değişir, gelişir, insanlık sanat ile özgürleşir…

Sizce ressam kimdir? 

Ressam, resim sanatı ile uğraşan, yaratıcı kişidir... Sanat bir bilinç boyutudur.

Ressam, tuvaline gördüklerini, yorumlarını, duygularını, hayallerini, vermek istediği mesajlarını; estetiği, matematiği, mantığı, felsefesini de koyarak resmeder.

Vermek istediği mesajın şiddeti, o resmi sanatsallaştırır...

Sizce sanat ve estetik nedir?

Estetik, “güzel” demektir, uygunluktur, duyumsallıktır... Güzellik kavramı sınırsızdır...

Burada, alışılan, paylaşılan, beklenilen duyumsamalar, kavramlar, insanlık geliştikçe zaman içersinde değişir ve gelişir…

Bir ressamın fırçasından/kaleminden dökülen bir çalışmaya sanat eseri diyebilmek için hangi özellikleri taşıması gerekir?

Ressamın eserinin sanatsallığı, vermek istediği mesajın, o zaman dilimindeki  doğruluğu ve şiddeti ile doğru orantılıdır… Sanat kültürel bir birikimdir, yeniye geçiştir...

Resim size ne öğretti, siz resimden ne öğrendiniz?

Resim bana estetik kaygılarını, doğru düşünmeyi, kendimi ve birçok şeyi daha iyi görmeyi, yaratıcılığı ve sevmeyi öğretmekte diyebilirim...

RESSAM İSMAİL BATU SARI: RESİMDE ARANMASI GEREKEN O RESMİN SANATSAL İFADESİDİR

Resimde ne arıyorsunuz?

Plastik sanatlar içersinde tanımlanan resim, duygu ve düşüncelerin renklerle, şekillerle ifade edilişidir. Resimde, ressamın ruh zenginliği, bilinç boyutu ve mesajı, mesajının anlamı ve gücü, o resmi bir sanat eseri haline dönüştürür...

Her resmin, hatta aynı ressamın yaptığı her resmin dahi, sanat değeri yüksek olmayabilir... Resimde aranması gereken o resmin sanatsal ifadesidir. O da doğru mesajlarla, güçlü anlatımlardır diyebilirim.

Sizce ressam kimdir? 

Ressam, duygu ve düşüncelerini resmederek bir sanat eseri haline getirebilen kişidir... Herkes resim yapabilir fakat sanatçı olamaz.

Sizce sanat ve estetik nedir?

Sanat; duyguların, düşüncelerin görsel, fonetik ve dramatik anlatımıdır... Eserin mesajındaki yaratıcılık, hayal gücü, matematik, felsefe, estetik onu sanatsallaştırır. Eseri seyreden ile yaratanının yakın ilişkisidir… Sanat ruhun, bilincin teknolojisidir…

Estetik, sanatı inceleyen felsefe dalıdır. “Güzel” üzerine düşünmektir... Bu kavram, Hegel’in ölümünden sonra, artık bir güzellik kavramı olmaktan çıkıp sanatın ne olduğuna yönelen bir sanat kuramı haline gelmeye başlamıştır.

Bir ressamın fırçasından/kaleminden dökülen bir çalışmaya sanat eseri diyebilmek için hangi özellikleri taşıması gerekir?

Bir eserin sanat eseri olabilmesi için, onun duyguyla, bilinçle, bilgiyle bir sonuca varmış olması ve bu sonucun da evrensel olması gerekir.

Resim size ne öğretti, siz resimden ne öğrendiniz?

Resim bana daha net görmeyi, duyumsamayı, düşünmeyi, paylaşmayı öğretti diyebilirim…

RESSAM ŞEYMA YALÇINTAŞ: RESİM YAPMAK TEFEKKÜRÜMÜ ARTIRDI

Resimde ne arıyorsunuz?

Resimde demeyelim de sanatta diyelim. Çünkü sanat bir kişinin ruhunda varsa, aynı kişilikte sanatın her dalından bir nebze vardır  demektir... İlkokula başlamadan önce Osmanlıca ve yeni Türkçe yazmaya ve okul arkadaşlarımın, kardeşimin, eşimin, dostumun resim ödevlerini yapmaya olan hevesim ilerleyen yıllarda kâh kendini Hatt-ı Kûfî olarak, kâh şiir olarak, kâh resim olarak kendine yol buldu. Hâlen devam ettiğim Davut Bektaş Hocam’dan aldığım sülüs dersleri zaman zaman resmettiğim çeşmelerde yansıma buluyor... Sanat iç içe güzel... Sanat çok uzun yol... Sanat= yıllar ve emekler...       

Sizce ressam kimdir? 

Allah-u Teâla'nın bize bahşettiği en büyük nimetlerden biri görme nimetinin uzvu gözdür. Yeryüzünde sunulan tüm güzellikleri küçük açılarla, anlık hareketlerle, etrafımızdaki tüm detayları beynimize aktarmak sureti ile  sürekli güncellenir. İşte ressam; bu güncellenen güzellikleri beyin sinyalleri ve gönül yorumları ile ellerine aktaran ve onu da bir tualde veya bir kâğıtta renklerle buluşturup  Allah-u Teala’nın izin verdiği ölçüde hakikati yansıtandır... 

Sizce sanat ve estetik nedir?

Sanat ve estetik bir arada olduğunda mükemmeli yansıtır. Sanatta estetik olmayabilir ancak estetik hem doğadaki güzel ile hem de sanattaki güzel ile ilgilendiğinden sanat felsefesinden daha geniştir... Bu mesele oldukça detaylı bir konudur... Sanatçı kişilik bu iki kavramı bir arada yakalayıp yansıtandır. 

Bir ressamın fırçasından/kaleminden dökülen bir çalışmaya sanat eseri diyebilmek için hangi özellikleri taşıması gerekir?

Usta edebiyatçı Tolstoy'un dediği gibi; “Sanat birazcık”ın olduğu yerde başlar” diye, işte o farkındalığın yansıdığını hissettiğinizde ve aynı zamanda da sanatçının kendini yansıtabildiğinde o esere sanat eseri denir. Öyle ki köşeye atılmış o simgesel imzayı görmeden dahi eserin bizatihi kendisi sanatçının imzasını taşımalıdır.

Sanat eseri kendine özgü nitelikleriyle münferittir. Sanatçı, eserini ortaya koyma sürecinde duygularını bir kez yaşayabilir, yineleyemez! Mehmet Akif Ersoy marşımızı yazdıktan sonra “İstiklal Marşı’nı tekrar ben bile yazamam” demiştir. Dolayısıyla her eser an'ın ve sanatçının o anki ruhunun  yansımasıdır.

Resim size ne öğretti, siz resimden ne öğrendiniz?

Resim yapmak benim tefekkürümü artırdı! Zikrimi, fikrimi, şükrümü arttırdı! Esasında beyaz olan bir mendili resmederken güneşten almış olduğu ne kadar çok rengi üzerinde barındırdığını gördüm... Bir gülün yaprağını çalışırken Yaradan’ın kudretinin ne kadar sonsuz olduğunu ve tüm tabiatta onun boyasının ahengini ve güzelliğini daha derinden fark ettim. Sanatın her dalında olduğu gibi resimde de azim, gayret, araştırma ve sebat etmeyi öğrendim.  Bu minvalde resim çalışmalarımda bana yol gösteren üstün, yeteneğini mütevazı kişiliğiyle birleştiren değerli hocam Javad Soleimanpour’a şükranlarımı sunarım.

RESSAM YASİN BÖREKOĞLU: RESSAM TOPLUMUN ZEVK ANLAYIŞINI YANSITAN KİŞİDİR

Resimde ne arıyorsunuz?

Resim kişisel gücümüzün kanıtı, düşünce ifademizdir ve yine resim, aradıklarımızın düşüncemize yansıyan şekillenmesidir. Bir gerçek var ki;  bizim ifade etmeye çalıştığımız, bir başkasının arayışına cevap verdiği zaman, o kişinin zihnindeki san’at anlayışı ve zevkine karşılık bulduğu zaman anlaşılır, bu hâli ile de toplumda şekillenir, karşılık bulur. 

İslâm sanatının ve mimârisinin en güçlü tarafı çok ağır bir proporsiyon disiplini içermesi sanırım… Ve bu disiplinin büyük bir kısmı hüsn-ü hatt ile geliyor şüphesiz; yani temel iletişim aracı yazıyla… Bugün yaşadığımız görsel kâbusların ana sebeplerinden biri de kullandığımız yazıda bu orantı eğitimini almayışımız. Çocuklara resim ve el yazısı adı altında serbest saçmalama eğitimi veriliyor. Yazı yazma zevkinin, daha kalem tutmaktan başlayarak o tertemiz zihinlere san’at anlayışı ile birlikte yüksek zevk eğitiminin verilmesi gerekir. Görsel disiplinden olabildiğince uzak, olabildiğince kuralsız...

Kendi el yazısını okuyamayan insanlarız biz. İlkokul seviyesinde olmasa da ortaokul düzeyinde bir tipografi eğitiminin tüm görsel dünyamızı değiştirecek güçte olduğuna inanıyorum…

Sizce ressam kimdir?

Tasvirsel, zihinsel, görsel hitabete yüreğini katarak düşünsel birikimini yansıtan kişidir. Ressam elbet de belli bir tarz ve san’at disiplini altında olmalıdır, içinde yaşadığı toplumun kültür ve an’aneleri, o toplumun zevk  anlayışını da yansıtan kişidir…

Sizce sanat ve estetik nedir?

Sanat, yeteneğin beğenilme ile birleştirilmiş hâli, estetik ise ruhsal yansımanın şekillenmesidir. Esâsen san’at ve estetik yaşamın her alanındadır, önemli olan bu san’at ve estetiğin olabildiğince hissedilmesini sağlayabilmek, tâbiri câiz ise toplumu san’at ve estetiğin bütünlüğü içine katabilmektir.

Bir ressamın fırçasından/kaleminden dökülen bir çalışmaya sanat eseri diyebilmek için hangi özellikleri taşıması gerekir?

Yapılan çalışma, kişinin uhdesindeki tasarruftan ibarettir. Bunun niteliği de eseri yapan kişi ile kazanılan değerden taltiftir. Talepler, eserlerin değeri konusunda sanatsal güç kazanmasına sebep olur. Özelliklere gelince;  her sanatçının ve eserinin kendine has özellikleri vardır,  fakat toplumca,  bu camiada kabul görmüş, toplumun arayışı,  aranan maddeleri değerlendirmede eserin niteliğini ortaya çıkarabilir.

Resim size ne öğretti, siz resimden ne öğrendiniz? 

Resim, aslında herkese çok şey öğretir, en küçük ayrıntıda, en küçük bir fırça gölgesinde dahi büyük şeyler gizlidir bazen… Bizatihi san’atın kendisi öğreticidir. 

Resim,  beni ve içsel düşüncelerimi dışarı vurup bir başkasına kendimi anlatmayı öğretti. Resim aynı zamanda benim gibi düşünenlerin beğenisi ile de san’attan kaynaklanan tatminî duygularımın olgunlaşmasında basamak olarak eksiklerimin giderilmesinde tamamlayıcı bir unsur oldu.

Güncelleme Tarihi: 08 Temmuz 2014, 14:48
YORUM EKLE

banner39

banner50

banner47

banner48