Gulca Katliamı'nın 24. yıldönümü

Doğu Türkistan’ın Gulca şehrinde 24 yıl önce bugün Çin’in Doğu Türkistan’daki dini özgürlüklere karşı gösterdiği aşırı müdahalesiyle meydana gelen olaylarda yüzlerce Doğu Türkistanlı acımasızca kıyıma uğradı. 5 Şubat 1997’de yaşanan olaylar sonrası birçok Uygur ve Kazak Türkünün katledilişi hafızalara kazındı.

Gulca Katliamı'nın 24. yıldönümü

22 yıl önce 5 Şubat 1997 tarihinde Doğu Türkistan’ın Gulca şehrinde yaşanan olaylar sonrası birçok Uygur ve Kazak Türkünün hayatını kaybettiği Gulca katliamının 24. yılı kaydediliyor. Olayların dini motivasyon ile çıktığı tahmin edilerek; çeşitli kaynaklara göre Kur’an okunulan bir eve Çin hükumetinin baskını sonrasında patlak verdiği kayıtlara geçti. Baskınlardan sonra Doğu Türkistanlılar, Gulca sokaklarında ellerinde besmele ve kelime-i şehadet gibi yazıların bulunduğu pankartlar ile barışçıl yürüyüşler düzenledi. Ancak Çin polisinin provakasyonları sonucu yürüyüş kontrolden çıktı. Şiddet olaylarına itilen Doğu Türkistanlılar günah keçisi ilan edilerek olayların akşamı ve ertesi gününden itibaren kent genelinde büyük bir gözaltı ve infaz kampanyası başlatıldı. Olaylardan sonra çok sayıda Doğu Türkistanlı idam edilirken birçok Doğu Türkistanlının da tutuklandığı ve kayıp ilan edildiği biliniyor.

Gulca Katliamı

Gulca’daki olaylar Doğu Türkistan’da ilk defa şehir merkezlerinde bu tür olayların görünmesi açısından önem taşıyor. Daha önce ülkenin gelişmemiş ve kırsal bölgeleri olan Kaşgar ve Hoten gibi bölgelerin çeşitli kasaba ve ilçelerinde çıkan isyanlar ilk defa uluslararası basının da izleyebileceği bir ortamda gerçekleştirilmişti. 2009 Ürümçi katliamı haricinde Gulca’da yaşananlar Doğu Türkistan’ın yakın siyasi tarihinin en kanlı olayı olarak görülüyor.

Çok sayıda kişi katledildi

İlk aşamada 2 bin kişiyi tutuklanırken ölen 400 kişinin 16’sı havaların aşırı soğuk olması nedeniyle üzerlerine sıkılan tazyikli su etkisiyle donarak öldü. 90’ı dövülerek öldürülürken 160’ı da Çin güvenlik kuvvetlerinin açtığı ateşle şehit edildi. 5 Şubat 1997 ile 31 Aralık 1997 tarihleri arasında bütün Doğu Türkistan’da 100 binden fazla Doğu Türkistanlı Türk tutuklandı ve tutuklulara ağır işkenceler yapıldı. 9 Aralık 1997 tarihinde binden fazla Doğu Türkistanlı Çin hükumeti tarafından idam edildi.

Doğu Türkistan totaliter rejimin ayak sesleri

1990’lı yıllar Çin’deki politik değişimin Doğu Türkistan’a da olumsuz yansımasını beraberinde getirmişti. 1980’li yıllarda Deng Şiaoping ile başlayan Çin reformu 1989 Tiananmen Olayları ile siyasi alanda bitirilmişti. 1980’lerde Doğu Türkistan’da göreli bir özgürlük ortamı vardı. Kültür, sinema, müzik ve eğitim gibi alanlarda Uygurlar bu yıllarda ilerleme kaydedebilmişti. Ancak 1989 sonrasında Çin yeniden totaliter bir politikaya döndü. Bunun arkasında Doğu Türkistan’da inşa edilen ağır sanayi için aranan iş gücünün Çin hükumeti tarafından Çin’in geri kalmış bölgelerindeki Han Çinlileri ile doldurulması yatıyordu. Bu yıllar bu nedenle bölgede Çin kolonizasyonunun zirve yaptığı yıllar olarak değerlendiriliyor.

Tüm bu gelişmeler 1997’deki Gulca katliamına kapı aralamıştı. Gulca’da yaşananlar ise 1990’lı yılların kendini hissettiren totaliter yönetiminin artık Doğu Türkistan’da kalıcı bir hale gelerek bugünlere uzanmasına yol açtı.

Kaynak: Kırım Haber Ajansı

Güncelleme Tarihi: 05 Şubat 2021, 17:05
banner53
YORUM EKLE

banner39