banner15

Dünden bugüne Türkistan'da buruk Ramazanlar

Yayınlanan genelgeler yoluyla Komünist Parti kadrolarının, emekliler dâhil, devlet memurları ve öğrencilerin Ramazan ayına özgü, dini faaliyetlerde bulunması, (oruç tutma, camiye gitme, fitre ve zekât verme, evleri ziyaret) yasaklanmakta.

Dünden bugüne Türkistan'da buruk Ramazanlar

Emre Gül/ Dünya Bülteni /Tarih Dosyası 

Rus Çarlığı’nın, “1917 Bolşevik Devrimi” ile yıkılmasından sonra kurulan “Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği” (SSCB), döneminde de Orta Asya ve Türkistan Bölgesi’nde Rus hâkimiyeti sürdü. Çarlık döneminde başlayan asimilasyon ve sindirme politikaları, Lenin’in “Doğu’nun ezilen halklarına tam özgürlük verileceği” vaadine rağmen devam etti. Komünist partinin tartışmasız iktidarına dayanan, insan hayatının bütün alanlarına, hak ve özgürlüklere müdahale edilen bir sistemle yönetilen SSCB döneminde, din karşıtı politika benimsendi. Hıristiyanlık da dâhil olmak üzere hiçbir inanç sistemini tanımayan bu zihniyet, İslamiyet ve Müslümanlık bilincini yok etmeye çalıştı.

“Türkistan” adını kayıtlardan silmeye gayret eden Sovyetler, camiiler ve Kur’an kurslarını kapattı, Hacc ziyaretlerini yasakladı, Müslümanların dış dünya ile ilişkilerini keserek, 1921 yılında Moskova’da kurulan “Tanrısızlar Cemiyeti” ve “Bilim Cemiyeti” gibi oluşumlarla sistemli bir şekilde dinsizlik propagandası yaptı. Birçok İslam âlimi hapsedildi, sürgüne yollandı veya idam edildi. İşte, İslam’a ve Müslümanlara yönelik kısıtlamaların olduğu böyle bir dönemde Orta Asya ve Türkistan Bölgesi’nde rahmet ayı Ramazan nasıl geçirilirdi?

 

Bu sorunun cevabını verenlerden “Kutlukhan Şakirov”un: “Baskı ortamındaki Ramazanlar milletimizin ulemaya sonsuz hürmetini sergileyen uzun süreli bir nümayişti. Ramazan vesilesi ile o günlerde dinimize sarılmamız bugünlerin hürriyetine, din-i mübin-i İslam’ın ülkemizde yeniden kuvvetlenmesine zemin hazırladı. Hazan yılları dediğimiz o dönemlerde Orta Asya’da Ramazan-ı Şerif her zaman münasib bir tarzda yaşatılmaya çalışılmıştı.” Diye özetlediği Sovyetler dönemi Ramazanları’nda din karşıtı propagandalar ve baskılar sürdürüldü. Radyo, Tv ve gazetelerde orucun zararları hakkında yayınlar yapıldı. Oruç tutan öğrenciler tespit edilerek zorla bozmaları istendi. Bunun gibi çabalara rağmen Ramazan-ı Şerif’e hürmet bu topraklarda önemli bir esas olarak kaldı. Müslüman ahali arasında oruç tutanların sayısı, tutmayanlardan az olsa da, tutanlar desteklendi ve saygı gösterildi. Ramazan etkinliklerine aktif olarak iştirak edildi.

 

Dönemi yaşayanlardan ve dinleyenlerden “Kutlukhan Şakirov” yine o günleri: “Sahura çoğu zaman kendimiz kalkıyorduk, kimse uyandırmazdı. Tarihi mahallelerde mahalle bekçisi elinde “şakıldak” denen aleti evire çevire ses çıkarak sakinleri sahura uyandırıyordu… Sahur sofrası her zaman çok titizlikle hazırlanırdı…1960-1980 yılları arası, Ramazan’a karşı iktidar tarafınca biraz müsamahalı davranış söz konusu olduğundan işyerlerimizden iftara yetişmek için erken ayrılabiliyorduk. Çoğu zaman idareciler buna müsaade ederlerdi, ancak tersini yapanlar da az değildi… İftardan önce “emr-i bi’l-maruf nehy-i ani’l-münker” konulu sohbetler olur, akabinde soru-cevaplarla pekiştirilir ve Kur’an ziyafetiyle iftar edilirdi. Oruç açıldıktan beş dakika sonra akşam namazı kılınır ve yemeğe devam edilirdi. İftar sonrası teravih namazı için camilere koşulurdu… Başka zamanlarda tenha olan camiiler, Ramazan vesilesiyle kalabalık olurdu…” şeklinde anlatmakta ve : “…günah-sevap, Allah korkusu her vakit milletin kalbinin derinlerindeydi. İşte o gönül derinliklerine Tanrısızlar hiçbir zaman hâkim olamadılar.” Demekte.

 

 Bugün ise, Ramazan baskısı, Doğu Türkistan’da Çin tarafından uygulanmakta. “Her Ramazan bölgede memur ve öğrencilerin oruç tutmasının yasak olduğu, dini kısıtlamaların yaşandığı” yönünde haberler basına yansıyor. Yayınlanan genelgeler yoluyla Komünist Parti kadrolarının, emekliler dâhil, devlet memurları ve öğrencilerin Ramazan ayına özgü, dini faaliyetlerde bulunması, (oruç tutma, camiye gitme, fitre ve zekât verme, evleri ziyaret) yasaklanmakta. Geçmiş yıllarda olduğu gibi bu yıl da Çin yönetimi, Doğu Türkistan’da Ramazan yasaklarına başladı. Çin devletinden maaş alan devlet memurları, işçiler ile diğer personelin Ramazan ayında oruç tutmamaları konusunda uyarıldığı ve bu yönde bir taahhütnamenin imzalatıldığı yönünde haberler çıktı.

 

Kaynaklar: Ed. Ertuğrul Tarık Kara, Tarihte Ramazan, “Kutlukhan Şakirov, Sovyetler Döneminde Ramazan”, İstanbul, 2006. Davut Dursun, Sovyetlerdeki Müslüman Türklerin Sosyal Yapısı Üzerine Bir Çalışma, Kemal Beydilli, “Rusya”, Dia, c. 35, İstanbul, 2008

 

Güncelleme Tarihi: 25 Haziran 2014, 17:02
YORUM EKLE

banner39

banner50

banner47

banner48