banner39

Hatay nasıl Türkiye'ye katıldı?

1921 yılında Türkiye sınırları dışında kalan Hatay'ın Türkiye'ye yeniden ilhakına cevap aranıyor.

Tarih Dosyası 10.01.2019, 11:39 10.01.2019, 12:20
Hatay nasıl Türkiye'ye katıldı?

Hakan Can-Dünya Bülteni / Tarih Servisi

Misak-ı Milli sınırları içerisinde bulunan Hatay ( İskenderun Sancağı ) Fransa ile yapılan 1921 Ankara Antlaşmasıyla Türkiye sınırları dışında kalmıştı. Bölge Suriye ile birlikte Fransız mandası altına girmişti. Ancak Türkiye Hatay’daki Türklerin haklarının korunması ve bölgeye özerklik verilmesi ile ilgili bazı maddeleri antlaşmaya eklemişti. Ankara Antlaşmasına göre bölgede özerk bir yönetim kurulacaktı. Türk kültürünün gelişmesi için her türlü imkan oluşturulacak ve Türkçe resmi bir niteliğe sahip olacaktı.

1920’li yıllarda Hatay ve çevresinin yönetimini idari olarak Suriye’den ayırmaya başlayan Fransa’ya Suriye’den ciddi tepkiler geldi. Buna rağmen Fransa, Hatay ve çevresini Kuzey Suriye Hükümeti olarak Milletler Cemiyetinde tescil ettirdi. Böylece İskenderun Sancağının özerkliği uluslararası alanda kabul edilmiş oldu.

Fransa 1935 yılında Suriye ve Lübnan üzerindeki mandasını kaldırdı. 9 Kasım 1936’da Suriye ile bir antlaşma yapan Fransa İskenderun dahil bölgedeki tüm haklarını Suriye hükümetine devretti. Türkiye bu durumu tepkiyle karşılayarak, Ankara antlaşmasının ihlal edildiğini ifade etti ve bu devir antlaşmasını tanımadığını ilan etti. Fransa’ya diplomatik yoldan konunun çözülmesini önerdi. Fransa bu teklifi reddetti. Ancak kısa bir süre sonra görüşmeye açık olduğunu ifade ederek diplomatik kanalları açtı. Fransa’nın tavır değiştirmesinde Almanya ve İtalya’daki totaliter yönetimlerin Avrupa’yı tehdit etmesi önemli rol oynamıştır. Fransa Türkiye’nin dostluğunun İskenderun’dan önemli olduğunu anlamaya başlamıştır. Bu gelişmeler üzerine 9 Ekim 1936 tarihinde Türkiye Fransa’ya bir nota vererek İskenderun’un da Suriye ve Lübnan gibi bağımsız bir devlet olması gerektiğini bildirdi. Bu durum üzerine konu Milletler Cemiyetine götürüldü. Milletler cemiyetinde İskenderun ve Antakya iç işlerinde tam bağımsız, dış işlerinde Suriye’ye bağlı özerk bir devlet olduğu kabul edildi.

Fransa Milletler Cemiyetinin bu kararının uygulamasını ağırdan alınca Türkiye Hatay sınırına asker yığarak kararlılığını gösterdi. Bu durum üzerine Fransa Hatay ile ilgili tavrını yumuşatarak Hatay’daki valisini çekerek yerine bir Türk vali atadı. Daha sonra iki ülke arasında anlaşma yapılarak Hatay’ın toprak bütünlüğü ve siyasi statüsünün ortaklaşa korunması kararlaştırıldı ve bu çerçevede 5 Temmuz 1938de Türk askeri Hataya girdi.

Ağustos 1938’de Türkiye ile Fransa’nın gözetimi altında Hatay Meclisi seçimleri yapıldı. 1938 Eylül’ünde ise Sancak Meclisi ilk toplantısını yaparak Hatay Cumhuriyetini ilan etti. Bu sırada Avrupa’da Nazi tehdidi artmaktaydı. Fransa Hatay’daki askerlerini çekerek bölgeyi Türkiye’ye bıraktı. Bu durum üzerine 23 Haziran 1939 tarihinde Hatay Meclisi oy birliği ile aldığı bir karar ile Türkiye’ye katıldı. Aynı gün Fransa ile bir antlaşma yapıldı. Fransa Hatay’ın Türkiye’ye bağlı olduğunu kabul etti.

 

banner53
Yorumlar (12)
Azmi Güran 3 yıl önce
29 haziran 1939 Hatay'in Türkiye'ye ilhak ettigi gün Atatürk'ün dünyaya gösterdigi Türk diplomasi zaferidir. Neden icten gelen sevgi ile kutlamiyoruz?
Burhansürücü. 2 yıl önce
HATAY İLİ G.M.KEMAL ATATÜRK,ÜN GÖSTERDİĞİ ÇABALARI İLE TÜRKİYE,YE KATILMIŞTIR.ATATÜRK,ÜN demokrasi ZAFERİDİR. ATATÜRK ÖLÜMÜNDEN ÖNCE VE SONRASI VERDİĞİ AKIL BİLİNCİNE GÖRE TÜRKİYE,YE KAZANMIŞTIR.TÜM TÜRKİYE HALKI VE YABANCILAR HAYAT HALKI DA BÖYLE BİLMELİDİR.NE MUTLU TÜRKÜM DİYENE.
Çoban sülü 2 yıl önce
Azmi güran 29.06.1939 tarihindehatayın Türkiye'ye ilhak edildiği günün Atatürkün zaferi olduğunu yazmış, ilk okulu yarıda bıraktım ama duyduğuma göre Atatürk 10 Kasım 1938 de vefat etmiş. Şimdi hangi tarih önceydi bilgi verirse azmi güran sevinirim.
ALİ YILMAZ 2 yıl önce
Atatürk'ün sağken yapmış olduğu girişimlerin neticesini 1939 da aldık Çoban bey. belki bilmiyorsunuz ama dünya da üretilen her model turbo motor araba için Ford'lara para ödenir adam 70 yıl önce ölmüş olmasına rağmen.
Adnan Yıldız 2 yıl önce
Hatay konusunun çözümü için Atatürk birkaç kez Adana'ya gitti. Hasta olduğu için de sonrası için talimat verdi. Neden sordunuz, Atatürk adından rahatsız mı oldunuz?
mehmet 2 yıl önce
yunanistani yunanlilara birakan ataturk mu almis hatayi gulduurmeyin beni . kendi dogdugu topragi yunana satan kisi baska topragi alamaz
Orhan Demirci 2 yıl önce
Hatay bize nazilerin yanında savaşa girmememiz için verildi.
Hatay cumhuriyeti 2 yıl önce
Hatay Cumhuriyeti kendi isteği doğrultusunda Türkiye ye dahil olmuştur.
Cumhuriyeti diye belirtmenin sebebinden anlayacak insan acaba varmı!? Hatay kendi başına zaten bir devletti yani.
Hikayelere inanmayın.
Sebahattin Arıcı 2 yıl önce
DIŞ ĞLLİTİKANIN NASIL YAPILACAÜINA DAİR ÇOK GÜZEL BİR ÖRNEK OLMUŞTUR. Hem de
ŞEHİTLER TEPESİ YARATMADAN, görüşerek anlaşarak.. Bıgünkülere ders olsun...
Adnan Ketenci 2 yıl önce
Misakı milli üzerinde Aynı hassasiyet ,sebat, kararlılık ve diplomatik mücadele Musul ve Kerkük üzerinde gösterilse idi şimdi milletçe pahalı enerji tedarik sorunu ile yaşamaya devam eder miydik?
Bütün Yorumları Görmek İçin Tıklayın
14
kısa süreli hafif yoğunluklu yağmur
Günün Anketi Tümü
Türkiye Esed rejimiyle diyalog kurmalı mı?