banner39

Osmanlı Devleti’nin Lehistan’da (Polonya) Son Elçisi: Numan Bey

Lehistan’da Son Osmanlı Elçisi: Numan Bey’in Varşova Elçiliği ve Sefaretnamesi (1777-1778) kitabı basıldı

Tarih Dosyası 01.05.2020, 10:11
Osmanlı Devleti’nin Lehistan’da (Polonya) Son Elçisi: Numan Bey

Elif TAŞÇI

İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Slav Dilleri ve Edebiyatları Bölümü Leh Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hacer Topaktaş Üstüner’in, “Lehistan’da Son Osmanlı Elçisi: Numan Bey’in Varşova Elçiliği ve Sefaretnamesi (1777-1778)” isimli yeni kitabı basıldı. Doç. Dr. Hacer Topaktaş Üstüner, kitabı hakkında bilgi verdi.

2015 yılında sosyal bilimler alanında Türkiye Bilimler Akademisi TEÇEP Ödülü’ne ve 2017 yılında Türkiye Bilimler Akademisi - GEBİP Ödülü’ne layık görülen Doç. Dr. Hacer Topaktaş Üstüner’in yeni kitabı “Lehistan’da Son Osmanlı Elçisi: Numan Bey’in Varşova Elçiliği ve Sefaretnamesi (1777-1778)”, 24 Nisan’da raflarda yerini aldı. 

“Eser; Numan Bey’in Elçiliği, Sefaretnamesi ve Antoni Crutta’nın Tuttuğu Günlük Üzerine Kurulu”

Eserin Lehistan’ın (Polonya) 1795’te üçüncü kez paylaşılarak bağımsızlığını kaybetmesinden önce 1777’de Osmanlı Devleti’nin Varşova’ya gönderdiği son elçisi Numan Bey’in elçiliği, sefaretnamesi (elçilik raporu) ve mihmandarı, aynı zamanda tercümanı Antoni Crutta’nın tuttuğu günlük üzerine kurulu olduğunu belirten Doç. Dr. Üstüner, “1768-1774 Osmanlı Rus Savaşı ve Küçük Kaynarca Antlaşması sonrası dönemde Rusya’ya rağmen Osmanlı Devleti ve Lehistan, elçiler göndermek yoluyla mesafeli bir yakınlaşma, ilişkilerini normalleştirme ve iş birliği çabasındadır. Bu hamlelerin sonucunda, Boscamp ve Numan Bey’in şimdiye dek pek de dikkat çekmeyen elçilikleri zuhur etmiştir. Kitapta Numan Bey’in tek diplomatik vazifesi olan Varşova elçiliği ve onun siyasî yönleri, bir Osmanlı elçisinin Lehistan’da takip edilişi, Varşova’da geçirdiği zamanın ayrıntıları, Lehistan sosyetesine uyma çabaları, sefaretnamesinin ayrıntıları sunulmakta, kraliyet ressamı Marcello Bacciarelli’ nin çizdiği Numan Bey’in portresine, Topkapı Sarayı Müzesi’nde hali hazırda teşhir edilen, Lehistan Kralı Poniatowski’nin Osmanlı sultanı I. Abdülhamid’e hediyesi yemek takımına, gazetelerin popüler figürü olarak Lehistan toplumunda kazandığı sempati ve takdir sayesinde oluşan Osmanlı imajına yer verilmektedir” dedi. 

“Kitap, 2005’ten Bu Yana 15 Yıllık Süreç İçerisinde Şekillendi”

Çalışmanın hikâyesinin 2005 yılında Polonya Hükümeti bursiyeri olarak Krakov’da, Czartoryskiler Kütüphanesi’nde yaptığı araştırmalarla başladığını kaydeden Doç. Dr. Üstüner, şu ifadeleri kullandı: “Sonrasında hem Osmanlı Arşivi hem de Topkapı Sarayı Arşivi’nde konuya dair birçok kayıt topladım. Ayrıca Varşova’daki ikametim esnasında devlet arşivinde (AGAD) de Numan Bey’e dair çok ciddi evrak olduğunu müşahede ettim ve elbette bunları edindim. İngiltere’deki araştırmalarım esnasında da yine Numan Bey’e dair arşiv kayıtları karşıma çıktı. Geçen 15 yıllık süreç zarfında kitabın şekillenmesi söz konusu oldu. Türkiye, Polonya, İngiltere arşivleri ve Hollanda Leiden Üniversitesi Kütüphanesi’ndeki sefaretname, çalışmanın temelini oluşturdu. Bu anlamda zengin malzemelerle ve görsellerle çalışma desteklendi.”

“Türkiye-Polonya Arşiv ve Kütüphanelerinin Birlikte Kullanıldığı İlk Çalışma”

Doç. Dr. Üstüner, eserde Numan Bey’in elçiliği ile ilgili hem Türkiye hem Polonya arşiv ve kütüphanelerinin birlikte kullanıldığı ilk çalışma olması bakımından Numan Bey’in elçiliğinin her iki tarafın bakış açısıyla kıyaslamasına ve objektif biçimde sunulmasına dikkat edildiğini vurgularken, dönemin siyasi, sosyal ve kültürel atmosferinin de konuya dahil edilmesinin önemli olduğunu, her Osmanlı elçisinin sefaretnamesi ve hakkında tutulmuş günlüğün mevcut olmadığını, bu anlamda çalışmayla ilk kez yayınlanacak sefaretname ve Mihmandar Crutta’nın günlüğünün Türkçe neşri bakımından da eserin önem arz ettiğini sözlerine ekledi.

“Keyifli Bir Konuydu, Zorluklar İkinci Planda Kaldı”

Yüksek lisans yıllarından beri araştırmaları esnasında Numan Bey’in elçiliği ile ilgili önemli malzemelerle karşılaştığını, bulduğu malzemelerin cazibesi ve elçiliğin meydana geldiği dönemde yaşanan siyasi hadiselerin ilgi çekiciliğinin kendisini bu kitabı yazmaya teşvik ettiğini söyleyen Doç. Dr. Üstüner, sözlerine şu şekilde devam etti: “Her çalışmada olduğu gibi bu kitapta da bazı zorluklarla karşılaştım. Birçok farklı dilde arşiv malzemelerinin okunup analiz edilmesi uzun bir süreçte mümkün olabildi. Benim için keyifli bir konuydu, bu anlamda zorlukları ikinci planda kaldı.”

“Kitabın Bir Bölümü, İstanbul Üniversitesi BAP Biriminden Alınan Destekle Ortaya Çıktı”

Kitabın hazırlanması ve yayınlamasında katkıları olan kişi ve kurumlara değinerek sözlerine devam eden Doç. Dr. Üstüner, “Kitabı kaleme almadan önce geçen araştırma sürecinde Polonya Hükümeti, TÜBİTAK, YÖK gibi kurumların vermiş olduğu araştırma burslarından faydalandım. Sonrasında kitabın hazırlık aşamasında İstanbul Üniversitesi BAP biriminden aldığım destekle kitabın bir bölümü ortaya çıkabildi. Üniversiteme bu fırsatı verdiği için müteşekkirim. Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA) GEBİP programı çerçevesinde bilimsel çalışmalarım desteklenmekte, bu vesileyle TÜBA’ya teşekkür etmeliyim. Kitabın basımı için Polonya Cumhuriyeti İstanbul Başkonsolosluğu maddi destekte bulundu. Polonya Başkonsolosluğu’na ve hassaten Başkonsolos Joanna Pilecka Hanımefendi’ye teşekkürlerimi arz ederim. Kitabın yayıncısı Okurtarih de güzel ve kaliteli bir basım gerçekleştirdi, kendilerine teşekkür ederim” diyerek sözlerini sonlandırdı.

Hacer Topaktaş Üstüner Kimdir?

Karadeniz Teknik Üniversitesi Fatih Eğitim Fakültesi Tarih Öğretmenliği Bölümü’nden mezun oldu. Aynı üniversitenin Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nde yüksek lisansını, Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nde ise doktora eğitimini tamamladı. Polonya Hükümeti, TÜBİTAK, YÖK, TTK, DAAD ve TÜBA tarafından burslarla desteklendi. Krakov Jagiellon Üniversitesi, Varşova Üniversitesi, Bonn Üniversitesi, University College London ve Moskova Ekonomi Üniversitesi’nde (HSE) bulundu. Halen İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Slav Dilleri ve Edebiyatları Bölümü Leh Dili ve Edebiyatı Anabilim Dalı’nda Öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. Kendisinin Osmanlı-Lehistan Diplomatik İlişkileri, Franciszek Piotr Potocki’nin İstanbul Elçiliği (1788-1793), Kanuni Sultan Süleyman Dönemi Osmanlı-Leh İlişkilerine Dair Belgeler (1520- 1566) – (H. Ahmet Arslantürk’le birlikte), Lehistan’da Bir Osmanlı Sefiri, Ziştovili Hacı Ali Ağa’nın Lehistan Elçiliği ve Sefaretnamesi (1755) ve Sultan II. Abdülhamid ve Diplomasi, Hüseyin Kazım Bey’in Diplomatik Seyahatleri (1882-1887) adlı kitaplarının yanı sıra Türkiye Polonya ilişkileri, Doğu Avrupa tarihi, Osmanlı diplomasisi ve siyasi tarihi üzerine çalışmaları bulunmaktadır. 2015 yılında sosyal bilimler alanında Türkiye Bilimler Akademisi TEÇEP Ödülüne ve 2017 yılında Türkiye Bilimler Akademisi - GEBİP Ödülüne layık görülmüştür.

Kaynak: istanbul.edu.tr

banner53
Yorumlar (0)
21
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Türkiye Esed rejimiyle diyalog kurmalı mı?