banner39

Amerikan Anayasası nasıl hazırlandı ?

Anayasaya göre, her eyalet, Kongre’ye gönderme hakkına sahip olduğu Senato ve Temsilciler Meclisi üyesi toplam sayısına eşit sayıda seçici (elector) tayin edecekti. Halkın tayin ettiği seçiciler kurulu ise devlet başkanını seçecekti.

Olaylar 06.11.2012, 03:39 17.03.2018, 11:24
Amerikan Anayasası nasıl hazırlandı ?

 Tarih Dosyası / Dünya Bülteni

1492 yılında Amerika kıtasının keşfinden sonra İspanyollar, Portekizliler, Fransızlar ve İngilizler kıta topraklarına göç ettiler ve toprak sahibi oldular. Büyük Britanya Krallığı (İngilizler) , Amerika'daki topraklarını genişlettikten sonra burada koloniler kurmuş, 18. yüzyıl ortalarında bu kolonilerin sayısı 13'e yükselmişti. Büyük Britanya’ya bağlı olan koloniler, İngiliz Kralı'nın tayin ettiği bir vali tarafından yönetilmekteydi aynı zamanda meclisleri bulunmaktaydı. 

Bağımsızlığa giden yol 

1775-1783 yılları arasında Büyük Britanya’nın Avusturya, Fransa ve Rusya ittifakıyla yaptığı savaşlar (Yedi Yıl savaşları), Krallığın maliyesinin bozulmasına neden olacaktı.
Büyük Britanya bozulan mali durumunu düzeltmek amacıyla yeni vergiler koyma yoluna gidince Amerika'daki koloniler buna tepki gösterdi. Bu tepki daha sonra Amerika’daki 13 koloninin Büyük Britanya’ya savaş ilan etmesini beraberinde getirdi. 2 yıl sonra toplanan 2. Philadelphia  Kongresi'nde (4 Temmuz 1776)  13 koloni Büyük Britanya’dan bağımsızlığını ilan etti. Fransa, İspanya ve Hollanda'dan yardım alan koloniler, İngilizleri mağlup ettiler. Kazanılan zaferin sonucunda imzalanan Versaille (Versay) 1783 Antlaşması ile Büyük Britanya 13 koloninin bağımsızlığını tanımak zorunda kaldı.  

Bağımsızlık Savaşını (1775-1783) kazanmalarından sonra eyaletler, barış zamanında  hükümet sorunları ile karşı karşıya kaldılar. Eyaletler düzeni sağlamak, vergi toplamak, büyük bir kamu borcunu ödemek ve kendi aralarında ticareti düzenlemek zorundaydılar. George Washington ve Alexander Hamilton gibi ileri gelen devlet adamları yeni bir anayasa ile güçlü bir ulusal hükümetin kurulması gerektiğini ifade etmeye başladılar. 

Bağımsızlık sonrası zayıf hükümet 

Bağımsızlık savaşından sonra ülke ekonomik ve siyasal anlamda bir istikrarsız bir döneme girdi. Her eyalet birbirinden bağımsız bir devlet gibi hareket ediyordu. Eyaletlerde farklı para birimleri kullanılmaktaydı ve bu paraların çoğu da büyük ölçüde değersizdi. Eyaletler birbirlerinden ithal ettikleri ürünlerde yüksek miktarda vergi almaktaydı. Aynı zamanda eyalet meclisleri bağımsızlık savaşı sırasında üstlenmiş oldukları borçları da ödemeyi reddetmekteydiler. 

Savaş sonrasında Konfederasyon Meclisiyle oluşturulan hükümet, kurulan yeni ülkeyi yönetecek kadar güçlü değildi.  Bir yürütme organı ve bir ulusal mahkemeler düzeninden yoksundu.  Eyaletler arasındaki ticareti düzenleyememekte, eyaletler ve onların vatandaşlarından vergi alamamaktaydı. Aslında oluşturulan meclis 13 bağımsız eyaletin temsilcilerinin oluşturduğu bir meclisten fazla bir şey değildi. 

Birbirinden bağımsız, kopuk bu sisteme bir düzen getirmek amacıyla Hamilton, Eyaletler arasındaki işleyişi düzenleyen Konfederasyon Maddelerini gözden geçirmek üzere 1787’de Philadelphia’da bir “anayasa konvansyonu”nun toplanmasını sağladı. Konvansyona eyaletlerden Rhode Island, ulusal hükümetin eyaletlerin işlerine  karışmasına karşı olduğunu açıklayarak katılmadı. Ancak Konvansyona katılan delegelerin çoğu Birleşik Devletler Anayasası’nın kaleme alınmasına karar verdiler. 

Washington : Ulusal hükümet güçlü olmalı

Anayasa konvansyonuna katılan delegeler anayasanın yazımı sırasında önceki tecrübelerinden yararlandılar. Konvansyondaki hemen hemen her delege daha önce ya asker ya da bir devlet memuru olarak görev yapmıştı.  Örneğin,  Washington, savaşta Başkomutan olarak zayıf

Konfederasyon hükümeti ile çalışmak zorunda kalmıştı. Bu tecrübesi ile Anayasanın hazırlanması sırasında bu sorunlara dikkat çekecek ve merkezi yönetimin güçlü olmasını savunacaktı. Thomas Jefferson ise eyaletlere daha fazla yetki tanınması gerektiğini fikrindeydi. Birbirine zıt bu iki farklı anlayış şöyle bir dengede uzlaştı: Yeni oluşturulacak hükümet ülkeyi yönetecek kadar güçlü olmalı,  fakat eyaletlerin ve halkın özgürlüklerine tehdit oluşturacak kadar güçlü olmamalı.   

Büyük Uzlaşma 

Ulusal hükümet ile eyaletler arasındaki ilişkiyi bu şekilde belirleyen konvansyonun en büyük tartışma konularından biri ise eyaletlerin ulusal meclisteki temsili konusu oldu.Büyük eyaletler, her eyaletin ulusal yasama meclisine göndereceği delege sayısının nüfus oranına göre tespit edilmesini savunmaktaydı. Küçük eyaletler ise, bütün eyaletlerin eşit sayıda temsilciye sahip olması gerektiğini öne sürüyorlardı. Büyük eyaletlerin temsilcileri  ile küçük eyaletlerin temsilcileri arasındaki yaşanan bu anlaşmazlık neredeyse konvansyonun dağılmasına sebep olacaktı. Fakat tartışmaların sonunda şöyle bir uzlaşmaya varıldı. Senato’ya her eyalet eşit sayıda temsilci gönderecek.Temsilciler Meclisi’nde ise nüfus oranına göre temsilci gönderilecek. Amerikan tarihinde Connecticut Uzlaşması veya Büyük Uzlaşma olarak adlandırılan bu gelişme 13 eyaletin birlikte hareket ederek Amerika Birleşik devletlerinin kuruluşunu hazırladı. 

Hazırlanan Anayasa yalnız eyaletler birliğini değil, bütün vatandaşlar üzerinde doğrudan otoritesi olan bir hükümet kuruyordu. Anayasa aynı zamanda ulusal hükümetin yetkilerini de açık bir şekilde tanımlıyordu. Buna ek olarak, eyaletlerin ve her bir vatandaşın haklarının korunmasını sağlıyordu. Konvansyona katılan  55 delegeden 39’u Amerika Birleşik Devletleri Anayasasını 17 Eylül 1787’de imzaladı. Delegelerin imzalarının ardından 3 ay sonra 7 Aralık 1787’de Anayasayı onaylayan ilk eyalet Delaware oldu.1789 Ocak ayında New York eyaletinin de anayasayı onaylaması ile Anayasa kabul edilmiş oldu.  

1787 yılında kabul edilen Anayasa ile devlet Başkanının, Senatonun ve Temsilciler Meclisinin seçimi şu şekilde belirlendi.

MADDE  I

Bölüm 1

Bu yasanın sağladığı bütün yasama yetkileri, bir Senato ve Temsilciler Meclisi’nden oluşan Birleşik Devletler Kongresi’ne ait olacaktır.

Bölüm 2

Temsilciler Meclisi her eyaletin halkı tarafından iki yılda bir seçilen üyelerden oluşacakve her eyaletteki seçiciler kurulu, eyalet yasama organının en kalabalık meclisinin üyeleri için geçerli olan niteliklere sahip olacaklardır.

 Bölüm 3

Birleşik Devletler Senatosu, her eyalet [yasama meclisi] tarafından altı yıl için seçilecek ikişer Senato üyesinden oluşacak; ve her Senatörün bir oyu bulunacaktır.

 MADDE II

Bölüm 1 

Yürütme yetkisi, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı’na verilecektir.  Bu göreve dört yıllık bir süre için sahip olacak ve aynı süre için seçilen bir Başkan Yardımcısı ile birlikte, aşağıda belirtilen şekilde seçilecektir: 

Her eyalet, kendi eyalet yasama meclisinin tayin edeceği şekilde, o eyaletin Kongre’ye gönderme hakkına sahip olduğu Senato ve Temsilciler Meclisi üyesi toplam sayısına eşit sayıda seçici (elector) tayin edecektir; fakat hiç bir Senato ya da Temsilciler Meclisi üyesi, veya Birleşik Devletler adına resmi ya da fahri bir göreve sahip bir kişi seçici tayin edilmeyecektir. 

Anayasanın kabulünün ardından 4 Şubatta Amerikan tarihinin ilk başkanlık seçimi yapıldı ve George Washington devlet başkanı seçildi. 

Kaynaklar:

Muammer Türker,Amerika Birleşik Devletleri Yönetim Sistemi

http://turkish.turkey.usembassy.gov/media/pdf/abd-anayasasi.pdf

http://www.bbc.co.uk/turkish/indepth/story/2008/01/080104_election_guide.shtml

 

Yorumlar (0)
25
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Türkiye Esed rejimiyle diyalog kurmalı mı?