banner39

Bugün Suriye Baas darbesinin yıldönümü

Arap dünyasında ilk askeri darbeyi gerçekleştiren Baasçılar, Türkiye'de 27 Mayıs askeri darbesini yapan cuntacılarla görüşmüştü

Olaylar 08.03.2011, 12:34 08.03.2011, 13:07
Bugün Suriye Baas darbesinin yıldönümü

Kasım İliksiz / Dünya Bülteni - Tarih Servisi

Arap ülkeleri içinde ilk askeri darbenin Mısır’da Hür subayların gerçekleştirdiğine ait yaygın bir görüş vardır. Oysaki ilk askeri darbe, 30 Mart 1949’da Suriye’de Genelkurmay Başkanı Hüsnü Zaim tarafından yapılmıştır. Askeri eğitimini Türkiye’de tamamlayan Hüsnü Zaim, 1948’de genelkurmay başkanlığına Cumhurbaşkanı Şükrü Kuvvetli’nin önerisi ile başbakan Halid el Azim tarafından getirilmişti. Fakat göreve getirildikten bir sene sonra askeri darbeyle Azim hükümetini deviren Zaim, hem Cumhurbaşkanını hem başbakanı tutuklatacaktı.

Baas Partisi’nin kurucularından Mişel Eflak, darbeci generale bir mektup göndererek Arap sosyalist devrimin gerçekleşmesinde önemli bir adımın atıldığını söyleyip, darbeyi ilk destekleyenlerden biri olmuştu. Fakat Hüsnü Zaim’e milletvekilleri destek vermemiş bu yüzden meclisi kapatarak yerine kendinin cumhurbaşkanı, başbakan ve genelkurmay başkanı olduğu politbüro kurmuştu.

Hüsnü Zaim bir sene süren iktidar döneminde Birinci dünya savaşı sonrası diktatörlüklerin bir devamı gibi hareket ederek, memurlara herhangi bir partiyi desteklemeyecekleri, yalnız kendisine itaat edecekleri, sendika kurmayacaklarına yemin ettirdi. İlköğretime başlayan öğrenciler için de her sabah Hüsnü Zaim’in yolundan gideceklerine dair yemin ettirdi.

Kendisinden başka hiçbir adayın katılmadığı bir referandumla kendini devlet başkanı ilan ettirdi ve yeni anayasayı uygulamaya koydu. Ayrıca kendisine mareşal ünvanı vererek Ortadoğu’nun üçüncü mareşali oldu. Türkiye’deki CHP yönetiminden subay isteyerek Suriye ordusunun eğitilmesini istedi. Din ve devlet işlerini birbirinden ayırarak Suriye laikliğin özellikle hukuk, eğitim ve siyasette uygulanmasında ısrarcı oldu. Ortadoğu ülkeleri içerisinde Suudi Arabistan ve Türkiye ile ilişkiler kurmaya özen gösterdi. Hatta İsmet İnönü adına bir posta pulu bastırdı.

Ortadoğu ülkelerinde ikinci darbe yine Suriye’de gerçekleşti. Hüsnü Zaim bir yılını doldurmadan Albay Sami Hinnavi’nin yaptığı askeri darbeyle devrildi. Sami Hinnavi darbeden hemen sonra Hüsnü Zaim ve onun yardımcısı Barazi’yi idam ettirdi. Fakat Sami Hinnavi de bir yılını doldurmadan çocukluk arkadaşı Edip Çiçekli’nin gerçekleştirdiği askeri darbe ile devrildi. Edip Çiçekli, Hinnavi’yi  öldürmek yerine sürgüne gönderdi. Edip Çiçekli’nin iktidarı 5 sene sürdü ve halk ayaklanması sonucu önce istifa etti, ardından Lübnan’a kaçtı. Daha sonra Suudi Arabistan ve Brezilya’ya giden Çiçekli, Rio’da Suriyeli bir Dürzi tarafından öldürüldü.

8 mart 1963’de Suriye’de yeni bir askeri darbe yaşandı, darbeyi gerçekleştiren Baasçı subay Ziad Hariri’dir. Ziad Hariri, ilk dış ziyaretini Türkiye’ye yaparak 27 Mayıs’ın darbeci generalleri ile görüştü.

Hafız Esad ve Salah Cedit liderliğinde Alevi - Dürzi koalisyonu 23 Şubat 1966’da yeni bir askeri darbe yaptı. Salah Cedit sempatizanı üç subay tarafından 17 Temmuz 1968’de yeni bir askeri darbe yapıldı. 13 Kasım 1970’de Hafız Esad yeni bir askeri darbe yaparak, Suriye’de yeni bir dönemi başlattı.

 

Yorumlar (0)
15
parçalı az bulutlu
Günün Anketi Tümü
Türkiye Esed rejimiyle diyalog kurmalı mı?