banner15

Hatıra pullarında İbni Sina

Çeşitli ülkelerin posta idareleri tarafından farklı tarihlerde İbni Sina anısına birçok pul çıkarıldı.

Hatıra pullarında İbni Sina

Emre Gül/ Dünya Bülteni/ Tarih Dosyası

Künyesi “İbni Sina” ile birlikte tam adı “Ebu Ali El-Hüseyin b. Abdullah” olan ve Batı dünyasında “Avicenna” ismiyle tanınan bu büyük bilgin, M. 980 yılında Buhara’nın Afşan-Efşene Köyü’nde dünyaya geldi. İslam ve Batı dünyasının en meşhur tabip ve filozoflarından biri olan İbni Sina, ilk tahsilini burada yaptı. Küçük yaşlarda “Kur’an-ı Kerim” ezberiyle başlayan ilim hayatı, dil ve edebiyat ile birlikte dini ilimler sahasında sürdü.

Babası “Abdullah” dan geometri, aritmetik ve felsefe konusunda ilk derslerini alan İbni Sina, Mahmud El-Messah, Ebu Abdullah En-Natili, Ebu Sehl İsa b. Yahya El-Mesihi, Ebu Mansur Hasan b. En-Nuh El-Kumri gibi çeşitli hocalardan aritmetik, mantık, astronomi, fizik metafizik, felsefe ve tıp tahsil etti. Bu alanlarda İslam bilginleriyle birlikte Prophyrius, Öklid, Batlamyus, Aristo ve Farabi gibi müelliflerin eserlerini de okuyarak kendisini yetiştirdi, yüksek bir ilmi düzeye ulaştı.

Her şeyden önce iyi bir tabip ve eczacı olan İbni Sina,  daha 16 yaşlarındayken Samani Hükümdarı Nuh b. Mansur’u tedavi edince saray hekimliğine getirildi. İşte bu sırada da sarayın meşhur kütüphanesinden yararlanma fırsatı yakaladı. Burada görev yaptığı süre içerisinde de çeşitli konularda eserler kaleme aldı. 1005 yılında Samani Devleti yıkılınca Buhara’dan ayrılan İbni Sina, Harzemşah Ali b. Me’mun’un hakim olduğu Gürgenç’e gittiyse de Gazneli Mahmud’un tehdidi üzerine buradan ayrılarak çeşitli şehirleri dolaştı. Ders vermeyi ve eserler vermeyi sürdürdü.  Büveyhi Devleti’nin sarayında hizmet etmeye başlayan İbni Sina, Hükümdar Şemsüddevle’yi iyileştirdi. Tedavide gösterdiği bu başarı üzerine vezirlik görevine getirildi. Fakat çıkan isyanlar, hakkındaki iddialar ve Büveyhi hanedanı ile arasının açılması gibi nedenlerle hapsedildi, hatta öldürülmek istendi.

İbni Sina, “Eş-Şifa”, El-Kanun fi’t-Tıb” gibi pek çok ünlü eserini de bu karışık yıllarda yazdı, tamamladı.1024 yılında da iki hizmetçisi, kardeşi ve biyografisini kaleme alan talebesi Cüzcani birlikte Hemedan’dan gizlice ayrıldı ve Kakuyiler Hükümdarı Alaüddevle Muhammed b. Rüstem’in yanına gitti. Onun tarafından vezirliğe getirilen İbni Sina, İsfahan’da çalışmalarını sürdürdü. Ancak Gazneli Sultan Mesud’un İsfahan’ı alması ve eviyle kütüphanesinin yağmalanmasından sonraki dönemde sağlığı bozuldu. Büveyhi Hükümdarı Şemsüddevle’de tedavi etmeyi başardığı kulunç hastalığına yakalanan İbni Sina, kendini iyileştirmeye çalıştıysa da başarılı olamadı ve Alaüddevle Muhammed b. Rüstem ile çıktığı bir sefer sırasında Hemedan’da hayatını kaybederek orada defnedildi.

“Felsefe” ve “Tıp” başta olmak üzere birçok ilim dalında 270 eser veren İbni Sina, düşüncesi, fikirleri, buluşları ve özellikle tabipliğiyle kendi çağında olduğu kadar sonraki yüzyıllarda da etkisini sürdürdü. İbni Sina’nın damgasını vurduğu alanlardan birisi de posta pullarıydı. Çeşitli ülkelerin posta idareleri tarafından farklı tarihlerde İbni Sina anısına birçok pul çıkarıldı. Bunlar arasında Türkiye, İran, Mısır, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Ürdün, Libya, Lübnan, Tunus, Tacikistan, Katar, Doğu Almanya, Portekiz, İtalya, Fransa, Macaristan, Polonya, Mali, Pakistan, Somali, Yemen gibi ülkeler de vardı. Bu durum ise O’nun doğuya ve batıya yayılan haklı ününün yüzyılımıza yansıyan bir göstergesinden başka bir şey değildi.

Kaynaklar: Ahmet Ağırakça, İslam Tıp Tarihi, İstanbul, 2004. Ömer Mahir Alper, “İbni Sina Dia, c.20, İstanbul, 1999. Asaf ataseven, İbni Sina, ;lim ve Sanat, Sayı 3, Ankara, 1985.

Güncelleme Tarihi: 10 Ekim 2014, 02:11
YORUM EKLE

banner39

banner36

banner37

banner35