banner39

Kurtuluş Savaşında orduya uçak bağışlayan iş adamı kimdi?

Nafiz Bey tarafından orduya hediye edilen uçaklara – kendisinin istememesine rağmen- Erzurumlu Nafiz 1,Erzurumlu Nafiz 2,Erzurumlu Nafiz 3 gibi isimler verildi. Batı Cephesi Hava Bölüğünde göreve başlayan bu uçaklar cephede düşman birliklerinin keşfinde ve zaman zaman da bombalanmasında önemli vazifeler gördü.

Olaylar 11.02.2014, 00:24 19.03.2018, 19:38
Kurtuluş Savaşında orduya uçak bağışlayan iş adamı kimdi?

Tarih Dosyası/Dünya Bülteni 

Mondros Ateşkes antlaşması sonrasında başlayan işgallere karşı Anadolu’da şekillenmeye başlayan direniş 23 Nisan 1920 tarihinde TBMM’nin açılışı ile  bir hükümet haline gelmişti. Bu yeni hükümetin öncelikli faaliyetlerinden biri de işgalleri sona erdirmek için düzenli bir ordu kurma çalışmaları oldu. İstanbul’da bulunan vatanseverler  de kurdukları örgütlerle Anadolu’daki milli direnişe personel , malzeme,silah ve para göndermeye başladılar.   Bu faaliyetlerin içinde bulunan gönüllülerden biri de Erzurumlu Nazif Bey’di.

Nafiz Bey 1887 yılında Erzurum’da doğmuş 1912 yılında İstanbul’a yerleşerek ticaret hayatına atılmıştı. İstanbul’da bulunduğu süre içinde taahhüt işleri yapmış,  yabancı ülkelerin ticaret erbabıyla dostluklar kurmuştu. Mütareke döneminde işgal kuvvetlerinin baskıları ile İstanbul’da yaşam şartları zorlaşmıştı. Bu zorluk içerisinde Anadolu’ya malzeme sevki yapılmasını koordine eden Nafiz Bey, ordunun ihtiyacı olan harp malzemelerini tedarik ederek Anadolu’ya göndermişti.  Sonrasında ise bütün mal varlığını satarak paraya çevirmiş Ankara’ya taşınmıştı. Mal varlığı 10 bin altına tekabül eden Nafiz bey bu parayı Osmanlı Bankasına yatırmış ve verdiği direktifle Mustafa Kemal Paşanın istediği zaman istediği kadarını kullanabileceği hususunu kayda geçirmişti.

İstanbul’da bulunduğu süre içinde kara ordusunun malzemelerini temin eden Nafiz Bey Ankara’ya döndükten sonra ise ortaya çıkan uçak ihtiyacı için harekete geçecektir. Ordunun önemli eksikliklerinden biri uçaklardı. Aslında I.Dünya savaşı sürecinde ordunun geri çekilmesine paralel olarak mevcut uçaklar da milli sınırlara çekilmişti. Bunlar Konya,Elazığ ve İstanbul’da depolanmıştı. Elazığ’da 13,Konya’da 17 uçak mevcuttu ancak bunlar faal durumda değildi.  İstanbul Maltepe’de bulunan uçak sayısı ise 45 civarındaydı. Ancak bunlar da işgal kuvvetlerinin denetiminde bulunduğundan Anadolu’daki direnişe katılamamaktaydı.  Maltepe’de bulunan uçakların Anadolu’ya kaçırılması yönünde teşebbüsler olduysa da başarılı olunamadı. 

Batıda Yunan işgalinin Anadolu içlerine doğru devam etmesi düşman faaliyetlerinin keşfini daha önemli hale getirmekteydi. Ancak uçak temini zor,pahalı ve henüz tanınmayan TBMM hükümeti için güç bir konuydu. İşte bu noktada Nafiz Bey tekrar devreye girdi.  Hem maddi olarak hem de bağlantıları ile uçak alımı için harekete geçti. Öncelikle 2 adet İtalyan yapımı ardından aldığı iki uçak ile toplamda 4 uçak satın alarak bunları milli orduya hediye etti. Uçağın alınması kadar bu uçakların Anadolu’ya getirilmesi de büyük bir sorundu. Bunun için ise şöyle bir yol bulundu. Uçaklar firma tarafından ülkenin doğu taraflarına doğru getirilecek buradan ise Anadolu’ya kaçırılacaktı.

Nafiz Bey tarafından orduya hediye edilen uçaklara – kendisinin istememesine rağmen- Erzurumlu Nafiz 1,Erzurumlu Nafiz 2,Erzurumlu Nafiz 3 gibi isimler verildi. Batı Cephesi Hava Bölüğünde göreve başlayan bu uçaklar cephede düşman birliklerinin keşfinde ve zaman zaman da bombalanmasında önemli vazifeler gördü.

Nafiz Bey  orduya yaptığı uçak bağışına dair bilgiyi 30 Ocak 1921 tarihinde Mustafa Kemal

Paşaya şöyle bir telgrafla haber vermişti:

“Büyük Millet Meclisi Reisi Gazi Mustafa Kemal Paşa Hazretlerine..

İstanbul’dan satın aldığım ve buraya getirmeye muvaffak olduğum tayyare, uçarak

bugün geldi. Orduya namıma teberrü ediyorum. Kabulünü istirham ile düşman üzerine ilk

bombayı atacak zata 200 lira nakdi mükafat takdim edeceğim. Milletimizin geleceğinin selamete

kavuşmasını ve muvaffak olmasını Cenab-ı Hak’tan temenni eder hürmetle ellerinizden öperim.

 Erzurumlu Nafiz”

 

Mustafa Kemal Paşa da  Nafiz Bey‟in bu telgrafına “Hamiyeti vataniyeniz şayanı şükrandır.” diyerek karşılık verecek ve Nafiz Beyin telgrafını TBMM’de okutacaktır.Batı Cephesi Kumandanı İsmet Paşa da Erzurumlu Nafiz Beyefendi’ye   telgraf çekerek teşekkürlerini sunacaktı:

Orduya ihda buyuruları tayyare bugün Eskişehir’e vasıl olmuştur. İnşallah eser-i   himmetiniz büyük muzafferiyetlerin kazanılmasına...

Bilhassa takdim-i tebrikât ve teşekkürat ederim Efendim. 1 Temmuz 337

Garp Cephesi Kumandanı İsmet

 

 Kaynaklar:

Osman Yalçın; İstiklal Savaşında Orduya Uçak Bağışlayan İşadamı: Erzurumlu Nafiz Beyin Hayatı ve Çalışmaları

Süreyya Hami Şehidoğlu; Kurtuluş Savaşında Bir Vatandaşımızın Uçak Bağışı

banner53
Yorumlar (1)
Efe Sorgunlu 7 yıl önce
Evet çok güzel bir konuyu vermişsiniz. Erzurumlu Nafiz Bey'in kızı ile 1985 yılında röportj yapmak nasip olmuştu. Erzurumlu'nun son zamanları perişanlık içinde geçti. Çok kazandı ama içki ve hesapsızlık erken ölümünü de getirdi. Kızı yokluk içindeydi. Bu hanımefendinin bu durumu yetkililere o zaman bildirmiştim.Doğru bilgilerde sizi alkışlarım. Ama yanlışa tahammülüm yok.Doğrulukta başarılar sizin olsun.
31
açık
Günün Anketi Tümü
Türkiye Esed rejimiyle diyalog kurmalı mı?