Milli Mücadelenin manevi dergisi: Sebilürreşad

1908 yılında Eşref Edib'in liderliğinde İslamcılık fikriyatını yaymak için çıkartılan Sebilürreşad, milli mücadele yıllarında öncü bir rol oynamıştı.

Milli Mücadelenin manevi dergisi: Sebilürreşad

Selim Yenikaya-Dünya Bülteni / Tarih Servisi

1919 ila 1923 yılları arası Türkiye Cumhuriyeti tarihinde milli mücadele yılları olarak tabir edilir. Bu yıllarda düşmana karşı verilen mücadelenin yanı sıra, ülkeyi düştüğü buhrandan kurtarmak amacıyla, Osmanlı aydınlarının da kendi aralarında fikri mücadeleler verdiklerini görmekteyiz. Osmanlı aydını fikriyatını halka, gazete ve dergi yolları ile ulaştırmaya çalışmaktalardı. Ancak bu dönemler kâğıt bulmanın sıkıntılı olduğu dönemlerdi. Ayrıca İstanbul'da da basına sürekli sansür uygulanmakta idi. Bu sebeple mecmualar çoğu kez yayımlanamamış ya da bazı sayfaları sansür dolayısı ile boş çıkarılmıştır. Milli mücadele yıllarında çoğu İstanbul merkezli olan milli mücadelenin destekçisi mecmuaların en önemlileri; "Tasvir-i Efkâr", "Vakit", "İkdam", "İfham", "İleri", "Yeni Gün", "Akşam", ve "Sebilürreşad" idi.

Sebilürreşad dergisi milli mücadelenin manevi yönünü oluşturmakta idi. 1908 yılında Eşref Edib'in öncülüğünde İslamcılık fikriyatını yaymak için çıkartılan derginin başmuharriri ise Mehmet Akif Ersoy'dur. Mehmet Akif şiirlerini bu dergi aracılığı ile yayınlar. Ayrıca Akif'in çeşitli illerde, camilerde vaaz olarak yaptığı konuşmaları da Eşref Edib tarafından dergide yayımlanır. Bu konuşmalar ve şiirler halkın manevi duygularını coşturduğundan ve askerlerin ihtiyacı olan morali, onlara sağladığından mecmua savaş yıllarında tüm cephelere ulaştırılmaya çalışılır.

Sebilürreşad; yayın hayatında iki dönem de çıkmıştır denilebilir. Birinci dönemi kuruluşundan sonraki 641. Sayıya kadar olan dönemdir. Bu sayı sonrasında takrir-i sükûn yasası yürürlüğe girmiş ve Şeyh Said isyanı bahane gösterilerek dergi 1925 yılında kapatılmıştır. Derginin ikinci dönemi ise 1948-1966 yılları arasını kapsar. Bu dönem de dergiyi Eşref Edib çoğu zaman tek başına çıkarmak zorunda kalmıştır.

Birinci dönem Sebilürreşad'ın muharrir kadrosuna baktığımızda karşımıza çıkan en önemli isimlerin şunlar olduğunu görmekteyiz; Mehmet Akif, İzmirli İsmail Hakkı, Said Nursi, Said halim Paşa, Babanzade Ahmed Naim, İsmail Fenni ve Eşref Edib. İkinci dönem Sebilürreşad'da ise; başta Eşref Edip olmak üzere, Ahmet Kamil Miras, Hasan Basri Çantay, Ömer Rıza Doğrul, Ömer Nasuhi Bilmen, Ali Fuat Başgil, Yusuf Ziya Çağlı ve Yusuf Ziya Kösemen isimlerini görmekteyiz. Ayrıca Peyami Safa ve Nurettin Topçu'nun da makalelerine bazı sayılarda yer verilmiştir.

Sebilürreşad ittihad-ı İslam düşüncesinin savunucusu olmuş ve yukarıda da belirtildiği gibi milli mücadelenin de destekçisi olmuştur. Anadolu'da milli mücadele hareketi büyüyüp, İstanbul'da da milli mücadele taraftarı basına sansürler artınca, sebilürreşad da Kastamonu'ya taşınmış ve yayınlarını burada sürdürmüştür. Daha sonra Ankara ve Kayseri'de de çıkan dergi 1923'te yeniden İstanbul'da çıkmaya başlamıştır. Dergide yayınlanan yazılar; tefsir, hadis açıklamaları, sosyal olaylara karşı İslami bakışlar, fıkıh ve fetva, şiir, edebiyat, tarih, felsefe, mektup... gibi konuları içermektedir. İkinci dönem Sebilürreşad'da ise ülkenin gidişatı ile alakalı olarak, siyasi yazılar daha bir ağırlık taşımaktadır. Dönemin siyasi partileri ki başta CHP olmak üzere, yanlış bir şey yaptıklarında dergi, partiyi ya da şahısları eleştirmekten geri durmamıştır. En hassas olduğu konu ise dönemde İslam'a karşı yazılan ya da yapılan karşı tavırlar olmuştur.

Sebilürreşad dergisini görmek, dokunmak ya da satın almak isteyenler, kütüphaneler harici Taksim'de ki sahaflarda da dergiye ulaşabileceklerdir.

Güncelleme Tarihi: 26 Kasım 2010, 13:25
YORUM EKLE
YORUMLAR
batuhan büyük
batuhan büyük - 8 yıl Önce

çok az bilgi varolmaz

Göktürk
Göktürk - 3 yıl Önce

Atın yalanı öpsünler inananı. Şu belirttiğiniz dergiler Türk düşmanı dergilerdi. Milli Mücadeleye destek olan dergiler, Güler Yüz ve Karagöz dergisidir.

ÖNDER
ÖNDER - 2 yıl Önce

Umarım yeni yayınları çıkar bizlerde okuruz.Dergiyi okumadım ama okumak isterim..Okumadan yorum yapanlarada diyecek söz yürü git işine...

banner33

banner37