banner39

Orduda bir tasfiye hareketi

Yapılan tasfiyenin amacı MBK’nın kendine bağlı bir ordu yapısı oluşturma çabasından başka bir şey değildi. Ancak ordu bir kere siyasete girmişti. Kısa süre içinde orduda yeni cuntalar oluşmaya başladı.

Olaylar 03.08.2011, 00:13 03.08.2011, 15:58
Orduda bir tasfiye hareketi

Tarih Dosyası / Dünya Bülteni

27 Mayıs askeri darbesi ile iktidarda bulunan Demokrat Parti indirilmiş ve Milli Birlik Komitesi adı altındaki bir grup asker ülke yönetimini devralmıştı. Genelkurmay Başkanı Rüştü Erdelhun da Demokrat Partililer gibi tutuklanmış yerine Orgeneral Ragıp Gümüşpala atanmıştı. Ülke yönetimini bu şekilde eline geçiren Milli Birlik Komitesinin ilk icraatlarından biri ordu içinde geniş çaplı bir tasfiye oldu.

MBK tarafından 2 Ağustos 1960 günü, 42 sayılı yasa ile   Kara Kuvvetlerinden  5 orgeneral, 12 korgeneral, 54 tümgeneral; Deniz Kuvvetlerinden 1 oramiral, 2 koramiral, 3 tümamiral, 9 tuğamiral; Hava Kuvvetlerinden 4 korgeneral, 7 tümgeneral, 14 tuğgeneral; Jandarma Genel Komutanlığından 5 tuğgeneral emekliye sevkedildi. Bu şekilde başlayan tasfiye 1960 yılı sonuna doğru 7 binden fazla subayın emekli edilmesi ile sonuçlandı. Yapılan bu tasfiye ordudaki generallerin yüzde 90'ı, albayların yüzde 75'i, yarbayların yüzde 50'si, binbaşıların yüzde 30'una tekabül ediyordu. Böylece Silahlı Kuvvetler’in subay mevcudu yüzde 50'den fazla azaltılmış oldu.

2 Ağustosta çıkarılan yasanın görünürdeki gerekçesi ise, Ordu subaylarının gençleştirilmesi, Rütbe enflasyonunun önlenmesi, Kadro fazlalığının giderilmesi idi. Henüz iki ay önce Milli Birlik Komitesi tarafından Genel Kurmay Başkanlığına getirilen Ragıp Gümüşpala dahi bu kanun ile emekli edilmişti.

Bu olay tarihe Emekli İnkılap Subayları ( Eminsular ) adıyla geçti. Emekliye sevkedilen subaylar kısa sürede örgütlenerek orduya geri dönmek için Emekli İnkılap Subayları adında bir dernek kurdular ve bu çerçevede faaliyette bulundular. Ancak bu dernek 1961 eylülünde askeri yönetim tarafından kapatıldı. 1961 yılında ülkede tekrar seçimler yapıldı. Yapılan seçimler sonucunda oluşan yeni parlamentodaki partilerin liderleri  Çankaya Köşküne davet edildi. Çankaya Köşkünde Devlet Başkanı Cemal Gürsel, Genelkurmay Başkanı Cevdet Sunay ve generallarin önünde, dönemin parti liderleri Ragıp Gümüşpala (Adalet Partisi), Ekrem Alican (Yeni Türkiye Partisi), İsmet İnönü (Cumhuriyet Halk Partisi), Osman Bölükbaşı (Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi) bir protokol imzaladılar. Tarihe Çankaya Protokolü olarak geçen bu protokolde; Yassıada mahkumlarına af çıkarılmayacağı, Cemal Gürsel'in cumhurbaşkanı seçileceği maddelerinin yanında Emekli İnkılap Subaylar Derneğine bağlı subayların orduya geri alınmayacağı da bulunmaktaydı. Böylece MBK kendini güvence altına alarak meclisin göreve başlamasına izin verdi.

Yapılan tasfiyenin esas amacı MBK’nın kendine bağlı bir ordu yapısı oluşturma çabasından başka bir şey değildi. Farklı anlayışlarda olma ihtimali olan subaylar dahi tasfiye edildi. Ancak ordu bir kere siyasete girmişti. Kısa süre içinde orduda yeni cuntalar oluşmaya başladı. Bunlardan en önemlisi de iki kez darbe girişiminde bulunan Talat Aydemir olacaktı.

Yorumlar (0)
Günün Anketi Tümü
Türkiye Esed rejimiyle diyalog kurmalı mı?