banner27

Piri Reis neden idam edildi?

Piri Reis'in idamının nedeni hakkında tarihçiler ihtilafa düştü.

Piri Reis neden idam edildi?

İsmail Çal-Dünya Bülteni / Tarih Servisi

Ünlü haritacı ve denizci Piri Reis seksen yaşlarında iken Mısır'da idam edildi. Piri Reis gerçekten görevini suistimal mi etmişti? Yoksa yöneticiler tarafından yanlış mı anlaşılmıştı? Ya da devlet adamlarının kişisel husumetine mi uğramıştı? Piri Reis'i idama götüren sürece bir göz atılması belki bu sorulara yanıt olabilir.

Hadım Süleyman Paşa'nın bölgeden ayrılması sonrasında Piri Reis Süveyş kaptanlığına getirildi. Piri Reis'in göreve geldiği dönemde bölgedeki Portekiz saldırıları iyice yoğunlaşmıştı. Portekizliler Kızıldeniz'deki Türk donanma merkezini ve Türk tersanesini yakma teşebbüsünde bile bulundular. Piri Reis ilk olarak Portekizlileri işgal etmiş oldukları Aden kalesinden uzaklaştırdı.

Osmanlı Devletinin Süveyş donanmasına ait otuz kadar gemi ile Hint okyanusuna açılan Piri Reis Maskat açıklarında kendisinden iki kattan daha fazla gemiye sahip Portekiz donanmasını mağlup etti ve Maskat'ı ele geçirdi. Kurtulabilen Portekizliler Hürmüz adasındaki Hürmüz kalesine sığındılar. Hürmüz kalesini kuşattı fakat kale alınamadı. Bazı tarihçiler Portekizlilerden rüşvet aldığı ve kuşatmayı bu nedenle kaldırdığını iddia ederler.(1) Bu bölgede bulunan Müslüman halkın Portekizlilere yardım etmeleri Piri Reis'i çok kızdırdı. Bu kızgınlıkla askerlerine şehri yağmalattı.(2)  Müslüman ahalinin yağmaya tabi tutulması bölgede pek hoş karşılanmadı. Piri Reis'i idama götüren süreç bu olay ile başlamıştı. Piri Reis bölgedeki Basra valisi Ramazanoğlu Kubad Paşa'dan yardım istedi. Vali yardım etmediği gibi yağma olayı nedeniyle onu tutuklamak ve mallarına el koymak istedi. Ancak Piri Reis buna müsaade etmedi.

 Bu arada Portekizlilerin büyük bir donanma ile bölgeye yaklaştığı ve Basra körfezini kapatmayı planladıkları haber alındı. Piri Reis bakım ve onarım yapılan donanmasını hazır olmadan denize açılmasını istemedi. Bölgede mahsur kalmamak için donanma ve askerleri geride bırakarak acil olarak üç gemi ile sıkıntılı bir şekilde Süveyş tersanesine donanma merkezine döndü.(3)

 Ne yazık ki, Basra valisi Ramazanoğlu Kubad Paşa Piri Reis hakkında  şikayetini Mısır valisine iletmişti.(4) Mısır valisi onu tutukladı ve konuyu divana iletti. Şikayet konularından en önemlisi Piri Reis'in Hürmüz muhasarasını kaldırması ve donanmayı bırakıp gitmesi suçlaması idi. Piri Reis'in gerekli bakımdan geçmemiş donanmanın Hint okyanusuna açılmasının çok sakıncalı olduğu şeklindeki savunması dikkate alınmadı. Hakkında idam kararı verilen bu ünlü haritacı ve denizci Piri Reis seksen yaşının üzerinde iken Kahire'de idam edildi ve malları müsadere olundu.(1552)

 Kaynak

1)İslam Ansiklopedisi (cilt 9, sayfa 503, MEB 1964)

2)Osmanlı Tarihi (Ord.Prof.İsmail Hakkı Uzunçarşılı, cilt II, sayfa 397, TTK 1983)

3)Osmanlı Tarihi (Ord.Prof.İsmail Hakkı Uzunçarşılı, cilt II, sayfa 398, TTK 1983)

4)Osmanlı Tarihi (Yılmaz Öztuna, cilt I, sayfa 236 KTB 1998)

Güncelleme Tarihi: 02 Mart 2018, 18:13
YORUM EKLE
YORUMLAR
ali
ali - 5 yıl Önce

osmanlı nın hatası diye düşünüyorum. o tarihte bir denizci bir türk o kadar harikalar yaratmış ve sen o dadmı astırıyorsun. ÇOK YANLIŞ BİR TAVIR. ne olursa olsun asılmamalıydı. yavuz neden engellememiş bilemiyorum. şehri yağmalatmıoş doğru yapmış. müslüman bir toplum hristiana yardım edipte müslümana yardım etmiyorsa sorun var demektir. zaten kızıldenizde ne müslümanı varmış araplar mı mısırlılaru

ayşe
ayşe - 5 yıl Önce

Bir osmanlı klasiği, en ufak yada büyük hatada onca hizmetine onca maharetine bakılmaksızın kelle alınıyor. bunun gibi daha çok acı hadiseler var.(ecdadımızı seven köklerine bağlı biriyim)

mustafa doğan
mustafa doğan - 4 yıl Önce

bence piri reis donanmasını bırakarak hata yapmıstır :):):):)

Melek
Melek - 8 yıl Önce

Neslihan Hanım, Pir'i Reisin katline "Hürrem Sultan" sebep olmuştur dediniz. Bunu neye dayanarak söylediniz?Yazıda belirtilen "Bu bölgede bulunan Müslüman halkın Portekizlilere yardım etmeleri Piri Reis'i çok kızdırdı. Bu kızgınlıkla askerlerine şehri yağmalattı. Piri Reis'i idama götüren süreç bu olay ile başlamıştı." yanlış bir ifade midir?

Neslihan
Neslihan - 8 yıl Önce

Hürrem sultan'ın babası papaz idi. Saraya getirtilen Hürremin babasının idam emrini Piri Reis vermişdir denilir. O nedenle intikam için Hürrem de kendisinin katline sebep olmuş.

süleyman
süleyman - 8 yıl Önce

öncelikle piri reis hürmüz kalesini kuşatmış ve kısa süre içinde orayı feth edecektir oradaki müslüman halkın piri reise karşı gelip portekize yardım etmesi mantıksızdır ben onların müslümanlığından şüphe ederim bunun için piri reisin oradaki insanlara saldırmasını kendimce uygun buluyorum ve piri reisin bu yüzden asılmasını saçma buluyorum...

A.İŞLER
A.İŞLER - 8 yıl Önce

Çok ilgi çekici bir olay..

KALENDER
KALENDER - 7 yıl Önce

Söz konusu piri reisin müslüman halka yağma ettirmiş olması diye ele alınmış .Osmanlı halka hoşgörü gösterilmesinden yanaydı. Donanmayı terk etmiş oldugu düşünceler kesınlıkle ıdamını isteyen valinin durumu yukarıya düzgün rapor etmesi ile alaka.. Bende yerinde olsam halka bı mısılleme vermek ısterdım ama yagma seklınde mı olurdu bılemıyorum


SIRADAKİ HABER

banner26

banner25