Rusya Çerkeslerin D.Anadolu'ya yerleşmesini istemedi

Ruslar Kuzey Kafkasya'da kalıcı olmanın zor olduğunu anlamışlar ve Bu nedenle insanlık dışı uygulamalarla etnik yapıyı değiştirmişler ve çok yüksek miktarda askeri gücü bölgeye yerleştirmişlerdi

Rusya Çerkeslerin D.Anadolu'ya yerleşmesini istemedi

İsmail Çal/ Dünya Bülteni – Tarih Servisi

Rusların baskısı ile Kafkasya'dan göç etmek zorunda kalan başta Çerkesker olmak üzere Müslüman Kafkasya halkları Osmanlı Devleti tarafından Anadolu'nun iç kısımlarına ve güney bölgelere iskan edilmişlerdi. Peki, neden Anadolu'nun doğusu tercih edilmemişti? Bu sorunun cevabını aramadan önce isterseniz Kafkasya göçlerine bir göz atalım.

KAFKASYA GÖÇLERİ

Rusya Şeyh Şamil'in 1859 yılında teslim olması ile uzun uğraşlar sonunda Kafkasya direnişini kırmayı başarmıştı. Rusya'nın asıl amacı bölgede kalıcı hakimiyet sağlamaktı. Hazırlanan plan bölgenin etnik yapısının değiştirilmesi esasına dayanıyordu. Etnik yapının değiştirilmesi için her türlü askeri techizatla donatılan Rus Kossak köylüleri iskan amacıyla bölgeye sevk edilirken burada yaşayan halkların gösterilen yerlere göç etmesi isteniyordu. Göç olgusu ile karşılaşan ilk Kafkasya yerli halkı Abaza ve Adigeler oldu. Çerkes halklarının(Abzekh, Şapsığ, Natuhay ve Ubıh toplulukları ile Abazinler)nerdeyse tamamı en şiddetli direnişi gösterdikleri için sürgün edildiler.

Ruslar baskı ve terör yolunu kullanarak göç etmek zorunda bıraktıkları Müslüman Kafkasya halklarını kendi gösterdikleri Rus topraklarına yerleşmelerini zorla Hırıstiyanlanlaştrırılacakları, halifeye karşı savaştırılacakları gibi çeşitli söylentiler yayarak engelliyor, mecburi göç istikameti olarak Osmanlı Devletine yönlendiriyorlardı. Rus tarihçi Fadayev bu göçün nedeni ile ilgili olarak 1865'te şöyle diyordu."Çerkes toprakları devlete lazımdı, onların kendilerine ise hiç gerek yoktu.''

Osmanlı Devleti'nin ise Rusları durdurabilecek güçten yoksun olduğu hesaba katılırsa tek yapabileceği şey göçmenlere sahip çıkmaktı. 1858 yılında başlatılan göç 1864 yılında Şapsığ ve Ubıhların direnişininde kırılması ile Rusların tamamen bölgeye hakim olması ile doruk noktasına ulaştı.1858-1866 döneminde tahmini 2 milyona yakın Kafkasyalı çok kötü şartlarda Anadoluya göç etti. Göçmenlerin tahmini %25'i açlık ve olumsuz sağlık şartları nedeniyle hayatını kaybetti. İkinci büyük göç dalgası ise 93 harbi sonrası yaşanmıştır.

BU ZULÜM KARŞISINDA AVRUPA NE YAPTI?

Kendilerini medeni dünyanın insan hakları savunucu olarak lanse eden batının başta İngiltere olmak üzere büyük devletleri Rusya kaynaklı bu büyük insanlık dramını görmediler, işitmediler.  Halbu ki aynı tarihlerde sahte ajitasyonlar yoluyla kamuoyunu yönlendirip Osmanlı Devleti içerisinde Müslümanlardan daha ayrıcalıklı bir konumda yaşayan Rum, Ermeni, Sırp, Bulgar,Romen gibi Hırıstiyanlar için dünyayı ayağa kaldırıyorlardı. Aslında bu tarihlerde İngiltere başbakanlığı yapan Lord Gladstone batının müslümanlara bakışını çok güzel özetliyordu. Ona göre Dünyanın medenileşmesi için Kur'an-ı Kerim yeryüzünden silinmeli bütün dünya Hırıstiyan olmalıydı. Yani modern dünyada Müslümanlara yer yoktu.

NEDEN GÖÇMENLER ANADOLU'NUN DOĞUSUNA YERLEŞTİRİLMEDİ?

Osmanlı Devleti göç ile ortaya çıkacak sorunlar için 1860 yılında Trabzon valisi başkanlığında İdare-i Umumiyye-i Muhacirun Komisyonunu kurdu. Göçmenlerin yerleştirilmesi aşamasını Ruslar dikkatle takip ettiler. Hatta göçmenlerin yerleştirileceği yerler konusunda sürekli önerilerde bulunuyorlardı. Bu öneriler 93 harbi öncesi ve sonrası baskıya dönüştü. Hatta 1876 Tersane Konferansı kararlarına Rumeliye yerleşimin durdurulması ve de önceden buraya yerleştirilen Kafkas göçmenlerinin iç bölgelere kaydırılması ile ilgili karar alınmasını sağladılar. Rusların amacı Çerkeslerin Rus sınırından uzak bölgelere yerleştirilmelerini sağlamaktı. Peki Rusları edişelendiren ve böyle bir istekte bulunmalarına yol açan neden ne olabilirdi?

Kuzey Kafkasya'ya uzun ve zorlu bir uğraş sonunda ele geçiren Ruslar burada kalıcı olmanın daha zor olduğunu öğrenmişlerdi. Bu nedenle insanlık dışı uygulamalarla etnik yapıyı değiştirmişler ve çok yüksek miktarda askeri gücü bölgeye yerleştirmişlerdir. Fakat zorla vatanlarından göç ettirmek zorunda bıraktıkları Kafkasyalı Müslümanların sınırlara yerleşmesi onlar için büyük bir tehditti. Çünkü Ruslar uzun mücadele sırasında yakından tanıdıkları bu insanların askeri yeteneklerini, azmini, cesaretini, vatan sevgisi görmüşler, intikam duygularından çekinmişlerdi.1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşında yaşananlar Rusların endişesini haklı çıkardı. Bu savaş sırasında Trabzon'a yerleştirilmiş olan Çerkeslerden 18.000 gönüllü Osmanlı ordusuna katılmış daha sonra 3.000 gönüllü daha bu sayıya eklenmişti.

Ruslar Osmanlı Devleti'ndenKafkasya Göçmenlerinin Rus sınırlarından uzak iç ve güney bölgelere yerleştirilmesini istediler. Osmanlı Devleti tarafından bu istek dikkate alınarak Erzincan, Tokat, Amasya ve Samsun hattının doğusuna ve Balkanlara göçmen yerleştilmedi. Göçmenler yerleştirilirken Anadolu'nun iç kısımları bir kısım güney illeri ve Akdeniz kıyısında ki Arap bölgeleri tercih edildi.Hatta Rusların isteği doğrultusuna daha önce Balkanlara yerleştirilmiş olan Çerkeslerde ikinci bir göçe tabi tutularak yine Ruslardan uzak iç ve güney bölgelere gönderildiler.

İşte Ruslar'ın intikam duygularından endişe ettikleri Kafkasya göçmenlerini kendilerinden uzak tutmaya çalışması nedeniyledir ki bugün Anadolu'nun doğusunda Çerkes yerleşim alanına rastlanmaz.

Kaynaklar

1)Kafkasya'dan Anadolu'ya Göçler, Dr. Hayati Bice,TDV 1991
2)Büyük Oyun (İngiltere Başbakanı Gladstone'nin Osmanlıyı Yıkma Planı), Prof. Dr. Taha Niyazi Karaca, TİMAŞ 2011
3)Bir Soykırımın Adı 1864 Büyük Çerkes Sürgünü, Yrd.Doç.Dr.Cahit ASLAN, http://www.pdfindir.com/kemal-karpat-%C3%B6l%C3%BCm-ve-s%C3%BCrg%C3%BCn-pdf-1.html

Güncelleme Tarihi: 16 Temmuz 2012, 14:29
banner53
YORUM EKLE

banner39